AVS. Arkitektúr verktækni skipulag - 01.12.2001, Blaðsíða 49

Mynd 5. Kárahnjúkavirkjun hin meiri, með Hrauna-
eitu og veitu úr Jökulsá í Fljótsdal. Þetta er sá kostur
sem nú er í ferli mats á umhverfisáhrifum. Sjá stöpul
4 á mynd 3.
haföi lengi veriö kölluð „Tillaga X”, en samkvæmt
henni væri Jökulsá í Fljótsdal ásamt Hraunaveitu
leidd inn í veitugöng Kárahnjúkavirkjunar undir
Fljótsdalsheiöi nálægt Axará. Þar meö yröi til
stærri útgáfa af Kárahnjúkavirkjun, um 700 MW
að stærð, með um 575 MW fyrri áfanga, sem haföi
verið allt of stór fyrir helmingi minni byrjunaráfang-
a álversins, eins og hann var áætlaður fyrir voriö
2000.
Til eru þeir sem ekki vilja veita Jökulsá í Dal yfir
í Fljótsdal, heldur virkja hana í eigin farvegi niöur
Jökuldal. Þessi tilhögun sést á mynd 1, þar sem
Jökla er virkjuð í fjórum virkjunum niður á láglend-
iö utan við Fossvelli. Heildarflatarmál lóna, þ.m.t.
Eyjabakkalón, er um 124 km2, ( Stöpull nr. 2 á
mynd 3.)
Af myndum 5 og 3 (stöpull nr. 4) má glöggt sjá
aö sá kostur sem nú er í ferli mats á umhverf-
isáhrifum gefur minnsta flatarmál lóna af þeim
kostum sem kannaöir hafa verið. Samkvæmt
greinargerð frá Orkustofnun (2001) hefur þessi
kostur þó þaö í för meö sér aö möguleiki til aö nýta
allt aö 1500 GWst á ári í vatni sem fellur af
hálendinu milli Fljótsdals og Suöurfjaröa er senni-
lega úr sögunni, þar sem hagkvæmni þess kosts
byggir á því aö mögulegt sé aö miðla á Eyja-
bökkum.
Þetta yfirlit sýnir aö fyrir 1990 viröist lítiö hafa
verið hugsaö um aö draga úr því aö land færi
undir vatn, en strax meö nýjum hugmyndum 1990
og sérstaklega áriö 2000 hefur markvisst veriö
reynt aö minnka umhverfisáhrif meö því aö draga
úr heildarflatarmáli lóna.
Vatnaflutnringar
Meöalvatnshæö í Lagarfljóti um sumarmánuð-
ina, sem hefur mest áhrif á grunnvatnshæð á
fljótsbökkunum um gróandann, mun eftir byggingu
2. áfanga virkjunar veröa svipuð eöa lægri en fyrir
virkjun. Á mynd 6 sést að rennsli við Lagarfoss
eftir 2. áfanga Kárahnjúkavirkjunar, er mjög svip-
aö og fyrir virkjun fyrri hluta sumars þegar rennsli
er mest. Þar við bætist svo vatnsborðslækkun
vegna eins metra lækkunar klapparhafts ofan viö
yfirfall Lagarfossvirkjunar (VST 2001), þannig aö
sumarflóðtoppurinn mun í raun lækka um 8 cm viö
Egilsstaði, eftir aö 2. áfangi virkjunarinnar hefur
veriö tekinn í notkun (Landsvirkjun 2001, bls. 117-
118).
Hraunaveita og veita Jökulsár í Fljótsdal inn í
virkjunina valda því aö jökulbráðnun og hluti
Mynd 6. Eftir síðari áfanga Kárahnjúkavirkjunar
verður álíka mikið rennsli í mestu flóðtoppum í
Lagarfljóti. Einnig verður klapparhaft, ofan við yfirfall
Lagarfossvirkjunar, lækkað um I metra. Þá mun
vatnsborð eftir virkjun í sumarhárennsli verða um 8
cm lægra við Lagarfljótsbrú en fyrir virkjun.
^ Renrwli við Lagarfoss
«0
450
400
350
300
350
200
150
100
50
0
M mar «*l |Oi |) tt* w M
47