Tímarit hjúkrunarfræðinga - 2022, Síða 32

Tímarit hjúkrunarfræðinga - 2022, Síða 32
32 Tímarit hjúkrunarfræðinga | 2. tbl. 98. árg. 2022 Heilsulæsi á Íslandi – hvar erum við stödd? BRYNJA INGADÓTTIR Landspítala, Háskóla Íslands NANNA FRIÐRIKSDÓTTIR Landspítala, Háskóla Íslands JÓHANNA Ó. EIRÍKSDÓTTIR Landspítala HILDUR EINARSDÓTTIR Landspítala JÓNÍNA SIGURGEIRSDÓTTIR Reykjalundi KATRÍN BLÖNDAL Landspítala MARGRÉT HRÖNN SVAVARSDÓTTIR Háskólanum á Akureyri BJÖRK BRAGADÓTTIR Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins Höfundar Heilsulæsi hefur fram til þessa verið lýst sem hæfni einstaklinga til að afla sér upplýsinga, skilja þær og nýta til eflingar á eigin heilsu. Hugtakið hefur hlotið aukna athygli á Íslandi á undanförnum árum og verið í deiglunni erlendis í nokkra áratugi. Í Evrópu var stofnaður samstarfshópur árið 2010 sem hefur það að markmiði að efla heilsulæsi í álfunni með þekkingarþróun og miðlun bæði innan og milli landa ( https:// www.healthliteracyeurope.net/hls-eu). Meðal annars hefur hópurinn þróað mælitæki, Evrópska heilsulæsislistann (the European Health Literacy Survey Questionnaire – HLS-EU-Q) til að meta heilsulæsi og hafa rannsóknir hans meðal almennings sýnt að nærri helmingur þátttakenda (47%) hafði takmarkað eða ófullnægjandi heilsulæsi þótt tíðnin væri breytileg á milli landa (Sörensen o.fl. 2015). Með tímanum, hefur athyglin í auknum mæli beinst frá heilsulæsi einstaklinga (e. Personal health literacy) að svokölluðu heilsulæsi stofnana (e. Organisational health literacy) sem lýsir því hvernig stofnanir og starfsmenn þeirra auðvelda einstaklingum/notendum að finna, skilja og nýta sér til gagns upplýsingar og þjónustu t.d. varðandi upplýstar ákvarðanir um eigin heilsu og annarra. Áherslan á heilsulæsar stofnanir endurspeglast til dæmis vel í bandarísku heilbrigðisstefnunni Healthy People 2030 (https://health.gov/healthypeople). En hvað vitum við um heilsulæsi á Íslandi? Við óformlega leit á vefnum og í Skemmunni fundust nokkrar fræðigreinar svo og lokaverkefni háskólanemenda um heilsulæsi eða þar sem hugtakið heilsulæsi kemur fram, bæði innan hjúkrunarfræði, upplýsingafræði og menntavísinda. Yfirlit um þessi verk má sjá í lista á blaðsíðu 31, en vera má að það sé ekki tæmandi. Nokkrar íslenskar rannsóknir hafa verið gerðar á heilsulæsi innan heilbrigðisvísinda. Sonja Stellý Gústafsdóttir, lektor við Háskólann á Akureyri, og samstarfsfólk hennar hefur unnið að rannsóknum á heilsulæsi, þar með talið að meta heilsulæsi hjá eldri borgurum á Norðurlandi og þýtt og kannað próffræðilega eiginleika íslenskrar útgáfu 16 atriða Heilsulæsi á Íslandi
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84

x

Tímarit hjúkrunarfræðinga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit hjúkrunarfræðinga
https://timarit.is/publication/1159

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.