Úrval - 01.02.1952, Page 57

ER Islenzka getitin að deyja trr?
55,
i Þmgeyjar-og Múlasýslum og er
svo enn. Af þessum 325 geitum
1950 eru langflestar í N.- Þing-
eyjarsýslu og þar fyrst og
fremst í Axarfirði. Axfirðingar
þafa jafnan átt nokkuð af geit-
um. Til skamms tíma voru þær
á hverjum bæ, en nú eru þær
eftir aðeins á fáum bæjum.
Geitur eru einskonar mjólkur-
kýr, enda oft kallaðar „kýr fá-
tœka mannsins“. Þessi nafngift
er þó ekki íslenzk, heldur útlend.
Þeir, sem þekkja til geita, vita
að þær geta mjólkað mikið að
sumrinu og afurðir þeirra eru
fyrst og fremst mjólk. Enginn
fer í geitahús til að leita sér
ullar, geitur hafa hár í stað ull-
ar og eru yfirleitt fremur þunn-
hærðar. — Hinsvegar er kjöt af
geitum mjög líkt kindakjöti, og
kiðlingakjöt er jafnvel ljúffeng-
ara en lambakjöt.
Talið er að meðal geit mjólki
um 160 lítra á ári, og er þá
miðað við að þær séu mjólkaðar
í 3-—4 mánuði, en venja er að
láta kiðlingana ganga undir
fram um miðjan júní eða jafn-
vel enn lengur. Er þá fært frá
eða kiðlingunum slátrað. Þess
eru mörg dæmi að geitur hafi
mjólkað mörg himdruð lítra
á einu ári. Þær geta mjólkað
fram undir jól, ef vel er farið
með þær. Ég veit ekki um ein-
stök dæmi í þessu sambandi, en
heyrt hef ég nefnda 300—400
L Þá má geta þess, í sambandi
við geitamjólkina, að hún er tal-
in mjög holl og kostameiri en;
kúamjólk.
Norðmenn hafa nú um 150,
þús. geitur. Þar í landi er tal-
ið, að ekki sé óalgengt að geit
geti mjólkað á einu ári 700—
800 kg. Metgeit Norðmanna hef-
ur mjólkað 1708 kg. Var hún
eign búnaðarskóla í Upplöndum.
Hér á landi hefur ekki þekkzt
önnur aðferð við hirðingu og
meðferð geita, en að láta þær
ganga lausar og sjá um sig
sjálfar meiri hluta ársins. Þær
eru mjög duglegar að beita sér,
t. d. á vetrum, og því oft mjög
léttar á fóðrum, einkum þar sem
völ er á kvistlendi, enda hafa
þær þótt sýna mestan arð í
þannig haglendi. Þær þola frost
og þurra kulda allvel, en úr-
koma á miður vel við þær. Loð-
feldur þeirra er þunnur og
þlotnar því fljótt í gegn. Veðr-
átta er þeim því hagstæðari á
Norður- og Austurlandi en
sunnanlands.
#.
Geitur eru að mörgu leyti
skynsamar. Þær eru veður-
glöggar og haga sér oft á vetr-
um við beit líkt og þær skynj-
uðu veður með nokkrum fyrir-
vara. Þær eru aldrei reknar á
beit né yfir þeim staðið, þvi af
sjálfsdáðun stunda þær beitina.
Kofi þeirra er hafður opinn á
daginn og ráða þær sér sjálfar
að öðru leyti. Á vorin og sumr-
in eru þær meira fjarverandi
frá kofa sínum, sérstaklega á
meðan kiðlingamir ganga imdir