Morgunblaðið - 19.02.1986, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 19.02.1986, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 19. FEBRÚAR1986 19 Almenningsálit og áf engismál eftírArngrím Sigurðsson Fram hefur komið í skýrslum lækna að fjöldi ofdrykkjumanna og heildarmagn neytts áfengis fylgist ekki að. Þetta kemur mönnum spánskt fyrir sjónir því að það er almennt viðurkennt að alls konar vandamál samfara áfengisneyslu aukist með magninu. Þessi atriði undirstrika hversu skaðlegt vímu- efni áfengi er. Þótt áfengi sé að sönnu vímuefni, kjósa margir, enn sem komið er a.m.k., að halda áfengi og öðrum vímuefnum aðskildum, enda hafi áfengi náð mikilli útbreiðslu langt á undan öðrum efnum sem eitur- verkanir geti haft. Það er langt síðan mönnum varð ljóst að áfengisneyslu fylgja vanda- mál. Þótt svo sé að vísu ekki alltaf eru það ekki meðmæli því að reynsl- an sýnir annað og er ólygnust. Ef áfengissjúklingum fjölgar ekki þótt selt eða bruggað magn aukist, þarf þá nokkrar áhyggjur að hafa? Já, vegna þess að nú þykir sannað að áhrif áfengis á mörg líf- færi eru afar slæm, svo slæm, að lækna er farið að gruna að áfengi valdi meiri heilsuleysi og jafnvel tíðari dauðsföllum en menn óraði fyrir. Rannsóknir á tóbaksreyking- um hafa staðfest hættuna af þeim enda mótmælir nú enginn skaðsem- inni. Áfengi hefur lengi verið notað og fáir sjúkdómar verið því beinlínis tengdir nema þá skorpulifur. Nú er þetta að breytast. Aukinni áfeng- isneyslu fylgir aukið heilsuleysi, fleiri afbrot og slys, meiri upplausn í samlífi, meiri fjárhagsvandi og síðast en ekki síst miklar sálarkval- ir fyrir neytandann og hansnán- ustu. Það er vel þess vert að velta sálarlífinu ögn meira fyrir sér. Mig grunar að hið andlega ástand, eða í rauninni hið andlega ójafnvægi, hafi meiri áhrif á áfengisneyslu en menn hafa viljað vera láta. Andlegt atgervi og sálarástand hafa lengi verið viðkvæm mál þegar raskast hafa. Það er alkunna að ef menn verða fyrir miklu álagi, verða þreyttir eða hafa áhyggjur, þá grípa margir til áfengis og nota það sem eins konar deyfilyf. Þetta hefur oft á tíðum farið úr böndum og neyslan orðið meiri en e.t.v. ætlað var. Hin slævandi áhrif áfengis hafa sumir notað sér til þess að fá ölvað fólk til að framkvæma eitthvað sem það hefði ekki gert alsgáð. Gamalt dæmi um þetta er hvernig Róm- verjar, þegar þeir voru að ná yfir- ráðum yfir löndum Kelta, notfærðu sér drykkjufýsn þeirra. Mörg stór- mál með óskemmtilegum afleiðing- um hafa risið vegna þess að menn hafa notfært sér áfengisílöngun annarra. Hvað er að segja um áfengissýki og erfðir? Það bendir margt til þess, að áfengisílöngun erfist. Það mætti einnig segja: Hættan á ofneyslu áfengis virðist vofa yfir ef menn fara út á þá braut að neyta þess. Þeir sem leggja stund á ættfræði komast ekki hjá að veita þessu Arngrímur Sigurðsson „í sjónvarpi er þess stundum getið að eitt og annað atriði í kvik- mynd sé ekki við hæfi barna. Gott. En er það við barna.hæfi að horfa á fólk drekka vin í tvo klukkutíma?" athygli. Og hví skyldi þetta ekki erfast eins og hvað annað? Nú vaknar önnur spurning. Er það hið andlega atgervi eða hið ltk- amlega sem veldur mestu um of- neyslu áfengis? Sjálfsagt hvort tveggja. Ég leyfi mér að varpa fram þeirri kenningu að það sé frekar það andlega. Eg er sannfærður um að hinir keltnesku erfðaþættir í ís- lendingum eru mjög gildir. Fornir sagnaritárar tóku það skýrt fram að Keltar væru miklir gleðimenn, listrænir og tónelskir. Þetta er fal- leg lýsing. En sagnaritarar tóku einnig fram að Keltar væru ofsa- fengnir, deilugjarnir og drykkfelld- ir. Það er ekki eins fallegt. Því er mjög haldið á lofti, rétti- lega, að til þess að finna lausn á vanda þurfi fyrst að skilgreina hver hann er. Mér er nær að halda að það væri þjóðinni hollast að viður- kenna galla sína og veikleika og stefna að því að fyrirbyggja afleið- ingarnar með umbótum. Manni dettur í hug, þrátt fyrir það að áfengi skemmi líkamann og það hafí sitt áróðursgildi, hvort þjóðin þurfi ekki á einhvers konar sáliækn- ingu að halda. Og ekki einungis íslendingar heldur aðrar þjóðir sem við áfengisvandamálin eiga að glíma. Hinir margnefndu frændur okkar í Skandinavíu eru þar ekki undanskildir enda margt líkt með skyldum. Nokkur orð um fjölmiðla. Menn hafa haft á orði að baráttan við áfengið sé töpuð vegna þess hve því sé haldið stíft að fólki. Satt er að mikið er auglýst, einkum óbeint, og hafa menn nefnt auðmagn í því sambandi. Vissulega er hér mikið fé á ferðinni og það eru margir sem h.afa hag af áfengis- framleiðslu. Ýtni þeirra er því skilj- anleg en undan henni má þó ekki láta. Ekki að minnsta kosti fyrr en tekist hefur svo að bæta andlegt ástand þjóðarinnar að menn sjái að áfengi er engin viðunandi lausn á álagi eða vanda. Viðhorf fjölmiðlamanna sumra til áfengisvandamálsins er heldur óráðið og oft óábyrgt. Of oft virðist manni talað um ölvun í hálfkæringi og ósóminn birtur án ádrepu. I sjón- varpi er þess stundum getið að eitt og annað atriði í kvikmynd sé ekki við hæfi barna. Gott. En er það við barna hæfi að horfa á fólk drekka vín í tvo klukkutíma? Ég hef að vísu aldrei talið hve oft er kveikt í sígar- ettu eða hellt í glas en oft er það. Lítill vafi er á því að oft eru tóbaks- og vínframleiðendur á bak við þetta. Það er ekki að undra þó að almenn- ingsálitið mótist nokkuð af kvik- myndum. Óskandi væri að íslenskt kvikmyndagerðarfólk gerði kvik- myndir þar sem drykkjuatriði væru ekki fegruð. Þau eiga það ekki skilið. Að lokum þetta. Ég held að þjóð- in verði að taka sér andlegt tak. Fólk ætti að verja peningum til alls annars fyrst en áfengiskaupa. Þjóð- in er enn frekar frumstæð og óleikin í andlegri jafnvægislist. Þeim mun fyrr sem íslendingar ná valdi á sjálfum sér því betra. Ekki aðeins hvað áfengi varðar heldur á ótal öðrum sviðum. Menn ættu að hætta að hlaupa berstrípaðir á spjótsodd- ana! Höfundur er framhaldsskólakenn- arí í Reykjavík. Eftirmáli við opið bréf til iðnaðarráðherra eftirHallgrímSveinsson Sæll aftur, Albert. Oftast munu vera tvær hliðar á hverju máli og er vel að Iðntækni- stofnun íslands skuli láta svo lítið að reifa málin frá sinni hendi við- víkjandi samskiptum við Leikfanga- smiðjuna Öldu hf. á Þingeyri þegar það fyrirtæki var að stíga sín fyrstu skref, sbr. Morgunblaðið 7. febrúar. Ástæðulaust er að gera athuga- semdir við þá frasögn að sinni þó margt sé þar ofsagt og annað vansagt eins og gengur. En í niður- lagi greinargerðar Iðntæknistofn- unar er þó ein setning sem skiptir höfuðmáli í þessari umrasðu og þótt undirritaður sé leikmaður í þessum sökum, fyrirgefst honum vonandi þó hann beini athygli þinni og annarra sem þetta lesa að þessari gullvægu málsgrein. Hún hljóðar svo: „Stofnun fyrirtækis og upp- bygging þess verður að vera verk þeirra sem að því standa; stofnanir geta aðstoðað en hvorki haft frum- kvæði, verndað fyrir samkeppni né galdrað fram óafturkræft fé". Fyrri hluti þessara orða þarf ekki að valda ágreiningi. Auðvitað verða menn að standa eða falla með fyrir- tækjum sínum. Það er flestum ljóst. En það er þetta með frumkvæðið, aðstoðina og hið óafturkræfa fé sem rétt er að íhuga aðeins nánar. Það er vitað að hugmyndir verða oftast til utan stofnana, þ.e. ríkis- stofnana. Skilja verður Iðntækni- stofnun svo að hún eigi við þetta í umræddri málsgrein, þegar talað er um frumkvæði. Þeir sem hug- myndir fá, til dæmis um stofnun nýiðnaðarfyrirtækja, verða sjálfír að hafa frumkvæði að því að koma þeim á framfæri og leita eftir aðstoð við nánari útfærslu. Það mun vera ( verkahring Iðn- tæknistofnunar fyrir hönd ykkar forráðamanna íslensku þjóðarinnar að veita slíka aðstoð, ef fært þykir. Upplýst er að slík aðstoð er ekki veitt nema menn leggi peninga á borðið hjá sér, með öðrum orðum, greiði út í hönd. Og þarna er ein- mitt veiki punkturinn, Albert. Nýleg dæmi munu jafnvel til um það, þó ekki verði nefhd hér, að hugvits- menn hafi hrökklast úr landi með hugmyndir sínar vegna fjármagns- leysis og vantruar hérlendis og haft góðan framgang með sín mál á opinberri grund. Iðntæknistofnun þyrfti nauðsyn- lega að hafa í pússi sínu nokkurt fjármagri, áhættufjármagn eða óendurkræft fé, nafnið skiptir ekki máli, til þess að geta veitt fyrstu hjálp. Stofnunin þarf að geta tekið föðurlega við titrandi hugvits- og uppfinningamönnum, leitt þá að borði sínu og bent þeim á það strax hvort þeir séu á réttri leið eða ekki. Þetta þarf að gerast vafningalaust og án nokkurra skuldbindinga. Síð- an á að vera hægt að bjóða þessum körlum aðstoð að fyrra bragði, ef þeir eru ekki með því stórbrotnari hugmyndir. Og hvar á svo að taka peninga í þetta? Þá ætti að taka úr kassan- um sem þú réðir eitt sinn yfir, Albert. Og öfugt við margar aðrar fjárveitingar úr þeim kassa mundi þessi skila sér bæði með vöxtum og vaxtavöxtum á skömmum tíma. Við skulum ekki gleyma því, að t.d. smáiðnfyrirtæki sem kemst á 'egg og veitir segjum 5 til 10 mönnum atvinnu, getur haft ótrúleg Hallgrímur Sveinsson margfeldisáhrif í þjóðfélaginu. Það getur verið bæði gjaldeyrissparandi og gjaldeyrisskapandi um leið. Það málar fé í ríkissjóð í gegnum sölu- skatt og öll þau óteljandi gjöld sem lögð eru á atvinnurekstur í þessu landi. Og svona mætti lengi telja. Mér er sagt að þetta hafi sumar aðrar þjóðir skilið fyrir löngu og hagað sé samkvæmt því. Hvenær skyldum við íslendingar skilja þetta? Höfundur er skólastjóriað Hrafnseyri. Fyrstu útvarpsleyfin veitt til fjögurra menntaskóla ÚTVARPSRÉTTARNEFND samþykkti fyrstu útvarpsleyfin á fundi síiium í gærmorgun. Fjórum skólum var veitt útvarpsleyfi tíl einnar viku. Auk þess var fjallað um fjórar aðrar umsóknir, en þær ekki endanlega afgreiddar. Á fundinum var einnig ákveðið leyfisgjald fyrir útvarpsstððvar. Kjartan Gunnarsson formaður útvarpsréttarnefndar sagði að fyrstu leyfin hefðu verið veitt Menntaskólanum við Hamrahlíð, Flensborgarskóla og fjölbrautaskól- unum á Selfossi og Sauðárkróki. Þeir hefðu fengið leyfi til að útvarna í eina viku í tengslum við starfsviku í skólunum. Hann sagði að búast mætti við að útsendingarnar heyrð- ust víðar en innan veggja skólanna, það færi eftir sendistyrk þeirra. Fjallað var um fjórar aðrar umsóknir. Umsóknir Islenska sjón- varpsfélagsins hf. og íslenska út- varpsfélagsins hf. voru sendar Pósti og síma til umsagnar. Kjartan sagði að það væri gert af tæknilegum ástæðum. Þetta væru útvarpsstöðv- ar sem ætti að reka áfram og þyrfti að ákveða á hvaða tíðni þær sendu út o.fl. Hann sagði að ekki væri ástæða til að ætla annað en þessar umsóknir yrðu samþykktar. Um skólaútvarp giltu aðrar ekki eins ítarlegar reglur enda störfuðu þau aðeins í eina viku. Tvær umsóknir sem hafa borist voru ekki afgreiddar. Ástæðan fyrir því var sú að ýmsar upplýsingar vantaði í umsóknirnar, sem sendar voru inn áður en útvarpslagareglu- gerðin var undirrituð. Kjartan sagði að þessum stöðvum hefði verið gefinn kostur á að bæta við þeim upplýsingum sem á vantaði og ekkert í umsóknunum benti til þess að ástæða væri til að umsóknir þessara stöðva yrðu ekki sam- þykktar. Á fundi útvarpsréttarnefndar í gærmorgun var einnig ákveðið leyf- isgjald. Leyfisgjald fyrir hljóðvarp var ákveðið 24.000 krónur, fyrir sjónvarp 36.000 krónur og 300 krónur fyrir tímabundið skólaút- varp. Góður afli á land á Akranesi Akranosí, 14. febrúar. AFLI Akranesbáta hefur verið góður það sem af er þessu ári. Tveir stórir bátar stunda linuveiðar og landa afla sínum í gáma sem seldir eru erlendis. Nokkur fjöldi smábáta róa einnig þegar gæftir leyfa og er afli þeirra að jafnaði frá -2 tonn þó einstaka bátar fái meiri afla. Loðnubátarnir fjórir sem gerðir eru út héðan eru nú um það bil að ljúka loðnu- kvóta sínum og einn þeirra, Rauðsey, nú þegar búinn. Afli togaranna hefur verið góð- ur þrátt fyrir ýmis áföll. Haraldur Böðvarsson er í dag að landa 140—150 tonnum og er það fjórða veiðiför hans á árinu og hefur hann alls aflað 585 tonna, Kross- vík er í sinni þriðju veiðiför en hennar afli er nú orðin 287 tonn. Skipaskagi er einnig í sinni þriðju veiðiför en hefur nú alað 176 tonri. Höfðavík er í sinni fyrstu veiðiför á árinu, en skipið var um tveggja mánaða skeið í viðgerð í V-Þýska- landi. Nú styttist í það að hinn nýji rækjutogari Runólfs Hall- freðssonar útgerðarmanns verði tilbúinn til veiða en gerðar hafa verið á honum umtalsverðar breytingar í skipasmíðastöð Þor- geirs & Ellerts hér á Akranesi.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.