Morgunblaðið - 19.02.1986, Blaðsíða 45

Morgunblaðið - 19.02.1986, Blaðsíða 45
i ðtfaai.ej airo/ (rmvam maAjsi MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 19. FEBRÚAR1986 i^ 4Ú Helga, Margrét, Bjarney og Jón. Ættarbönd voru jafnan sterk og tengsl með bréfaskriftum, þvf oft var „vík milli vina". Þær systurnar fjórar frá Stein- túni geyma ljúfar endurminningar frá æskuheimilinu. Þær minnast þess að móðir þeirra söng fyrir þær og með þeim og hve hún sagði þeim skemmtilegar sögur og ævintýri úr eigin hugarheimi og frásagnirnar voru svo skýrar og sannfærandi að orkaði þannig, að þær ímynduðu sér að þetta hlyti að gerast í raun- veruleikanum. Auk þess að annast sína fjöl- skyldu tók Sigurbjörg a.m.k. þrisv- ar sinnum inn á heimili sitt rúm- liggjandi gamalmenni, sem hún annaðist lengri eða skemmri tíma af næmri umhyggju. Sagt var að hún hefði með nærfærni sinni grætt áður ákomin legusár. Það sannar að henni hafa hlotnast af náð, líkn- arhendur þó ekki fengi hún tæki- færi að afla sér skólamenntunar á þessum vettvangi. Fyrstu búskaparárin var Kristín systir hennar mikil hjálparhella og þá var Jórunn tengdamóðir hennar betri en engin. Þakklát var Sigur- björg fyrir þessa góðu hjálp. Ekki verður skilið svo við þann vettvang, sem stórt sveitaheimili er, að beggja hjóna sé ekki að nokkru getið, því að svo samofin eru störf þeirra. Þórarinn Magnús- son var starfsamur hagleiksmaður sem lagði orku sína og metnað í að bæta jörð sína og búa fjölskyldu sinni sem best öryggi. Skal hér til- fært eitt dæmi. Það mun hafa verið um miðjan fjórða áratuginn (1935) á kreppuárunum, að hann réðst í að reisa heimilisrafstöð við Stein- túnsána, sem færði ljós og yl í bæinn. Var þetta einstætt framtak þar um slóðir á þessum tíma og stórkostlegur ávinningur fyrir heimilið. Að þessu verki mun hafa staðið Eiríkur Ormsson ásamt fleir- um. Þegar börnin uxu upp hurfu þau að heiman til náms og starfa. Sonurinn Magnús til náms á Akur- eyri og fór Sigurbjörg með honum og hélt þar heimili yfir vetrarmán- uðina. Var þá Þórarinn visst tímabil einn við búskapinn, en þar kom að hann kenndi heilsubrests og árið 1956 brugðu þau búi og lauk þar með þrjátíu ára búskaparsögu þeirra á Bakkafirði, lengst af á Steintúni. Þórarinn dvaldi tvö ár á Vífilsstaðahæli og endurheimti þar að nokkru heilsu sfna. Þar mun hann fyrst hafa fengið tíma til að huga að ritstörfum, bæði ljóðagerð og þjóðlegum fróðleik. Árið 1964 gaf hann út Ijóðakverið „Útfall" og síðar „Litir í laufi" og „Undir fel- hellum". Valdi hann sér fjölbreytt yrkisefni, sem segir margt um það, sem hefur bærst innra með mannin- um. Þórarinn stundaði um nokkurra ára bil létta vinnu, vaktstörf og fleira en hann lést árið 1978. Þau hjónin keyptu sér litla íbúð í Kópavogi, en hælisvistir og önnur atvik urðu til þess að samvistir þeirra urðu ekki langvinnar eftir suðurkomuna. Sigurbjörg fékk hælisvist öðru sinni að Vífilsstöðum 1970. Þá farin að heilsu og dvaldist hún þar þau fimmtán ár sem hún átti eftir. Fyrri hluti þessa tímabils var henni bæri- legur, hún eignaðist vini meðal dvalargesta og starfsfólks og naut góðrar umönnunar. Síðustu árin urðu henni erfið, þegar sjónin fór að dvína og hún gat ekki notið þess að lesa, sem jafnan hafði verið henni mikil afþreying, enda fróð- leiksfús og þenkjandi manneskja. Því var lausnin henni kærkomin, þegar kallið kom, síðasta dag árs- ins. Hún var þakklát fyrir gott atlæti og hjúkrun á Vífílsstaðahæli og undir það taka aðstandendur heils- hugar. Guð blessi frænku mna þá stund er burtu þokan líður frá augum hennar og hún sér nýjan himin og nýja jörð og henni verður fagnað af þeim sem áður voru gengnir og eru henni kærir. Þá munu ævintýrin verða að veruleika, sem Sigurbjörg áður gerði svo ljóslifandi fyrir börn- um sínum. Sigurður Jósefsson Minning: Jósteinn Guðmundsson fráByrgisvík Fæddur 3. janúar 1911 Dáinn 8. febrúar 1986 Þessi æskuvinur minn, sem mig langar til að minnast með nokkrum orðum, hét fullu nafni Jón Jósteinn Guðmundur, en var ávallt kallaður Jósteinn. Foreldrar hans voru sæmdarhjónin Guðmundur Jónsson, bóndi í Byrgisvík, og kona hans, Sigríður Ingimundardóttir frá Veiðileysu, næsta bæ við Byrgisvík. Foreldrar Jósteins eignuðust 16 börn og komust fjórtán til fullorðins ára. Voru synir þeirra allir miklir þrekmenn og sömuleiðis dæturnar. Skal hér lítillega getið ætta Jósteins bónda í Byrgisvík. Guðmundur faðir hans bjó fyrst í Kolbeinsvík, en lengst af í Byrgisvfk og varð 88 ára gamall. Hann var afburða veð- urglöggur og stjórnsamur á búi sínu, efnin voru jafnan lítil en vel kunnu þau hjón með að fara. For- eldrar hans voru Jón Guðmundsson frá Kjörvogi og Ingibjörg Guð- mundsdóttir, sfðar húsfreyja f Byrgisvík. Fyrir fátæktar sakir giftust foreldrar hans ekki og fór Jón þá-til ekkju sem var við bú.í Bjarnarnesi í Grunnavíkurhreppi. Eignuðust þau saman nokkur börn, þar á meðal Jóhönnu, móður hinnar ástsælu ljósmóður í Reykjavík, Huldu Jensdóttur frá Hnífsdal. Jón var talinn afburða stjórnari á sjó svo sem getur í Hornstrendingabók. Foreldrar Jóns voru Guðmundur Jónsson bóndi á Kjörvogi og kona hans, Þorbjörg Gísladóttir frá Drangavík. Talinn var Guðmundur „siðprýðismaður og sæmilega skýr og kunnandi". Foreldrar hans voru Jón Pálsson í Stóru-Ávík, Byrgisvík og sfðast bóndi f Guðlaugsvík, og kona hans, Guðrún Bjarnadóttir frá Kambi. Meðal barna hans var Páll í Kaldbak. Faðir hans var Páll Björnsson í Reykjafirði og er þaðan komin Pálsættin S Strandasýslu. Ekki er ljóst hvaðan þessi Páll er, en freistandi er að ætla hann af- komanda Björns járnsmiðs á Þóru- stöðum í Önundarfirði, en Björn sá var hálfbróðir Brynjólfs biskups Sveinssonar. Einar Jónsson sonar- sonur Björns járnsmiðs var bóndi í Reykjafirði. Ekki er kunnugt um konu Páls Björnssonar. Móðir Jósteins og kona Guð- mundar bónda í Byrgisvík var Sig- ríður Ingimundardóttir frá Veyði- leysu. Hún var glæsileg kona, stór og fríð og fyrirmannleg hvar sem á hana var litið. Hún var og mikil þrekkona og mikil húsmóðir. For- eldrar hennar voru Sigríður Jó- hannsdóttir Söebeck beykis í Veiði- leysu, en hann var danskur og fæddur á Sjálandi, og manns henn- ar, Ingimundar Sæmundssonar bónda S Veyðileysu er drukknaði á Húnaflóa 9. sepember 1882 með Þorsteini Þorleifssyni frá Kjörvogi. Sæmundur faðir Ingimundar var bóndi á Gautshamri á Selströnd, en þó áður f Arnkötludal, fæddur 1801, „frægur söngmaður, glaðvær og vinsæll", hagorður, en móðir Ingimundar, sem var framhjátöku- barn, var Ingibjörg Sigmundsdóttir frá Húsavík í Steingrímsfirði. For- eldrar Sæmundar voru síra Björn Hjálmarsson í Tröllatungu og kona hans, Valgerður Björnsdóttir. Karl- legg síra Björns má rekja til Magn- úsar prúða sýslumanns í Ögri, en Magnús var mjög vel ættaður. Má þar til nefna hans föðurætt, Sval- barðsætt úr Eyjafírði, og ætt móður hans, Ragnheiðar á rauðum sokkum af ætt Lofts ríka riddara og hirð- stjóra, Guttormssonar. Jósteinn fæddist og ólst upp hjá foreldrum í Byrgisvík og snemma stoð og stytta foreldra sinna meðan leiðir þeirra lágu saman, en þeir bjuggu þar báðir fyrstu búskaparár Jósteins, en Guðmundur var þá tekinn fast að eldast og jörðin erfið til ábúðar margra hluta vegna, brimasamt við ströndina og þó bærinn stæði langt frá sjó og uppi á klettum mátti vel fínna hvernig bergsyllan nötraði við átök brimsins svo rúmin í litlu baðstofunni titruðu nöturlega í myrkri skammdegisins. Samt voru vestanrokin enn meir ógnvekjandi. Þá mátti búast við hverju sem var. Eitt sinn hvarf hálft þakið af baðstofunni, en fólkið lá nakið í rúmunum. Eitt sinn fuku átta heysátur af votabandi sem bundnar voru saman á túinu. Þær beinlínis hurfu upp í loftið og tætt- ust í sundur. Allt varð að njörfa niður með trjám og grjóti. Það var á fyrstu búskaparárum þeirra hjóna að hey á túninu, í vetrarumbúðum hulið þreföldu frostnu torfí og voru rekatré, jafn lögn heyinu, hangandi sem sig beggja megin. Eina roknótt um haustið hvarf hluti aftanaf heyinu eins og skorið hefði verið með hnff niður að jörð. Stundum hvarf mest^ öll taðan á sjó út. í kvæðinu „Útkjálkaeinyrkjar" eftir Jörund skáld á Hellu, en það kvæði er einmitt um foreldra Jósteins og Byrgisvíkina stendur: í nausti lágu er lítið far og lögð á tré til festingar og fest með fanga bandi. En hvernig er það, skal sú skel mót sköflum hafsins duga vel? Slikteróhugsandi. Ég átti þvf láni að fagna um tví- tugsaldur að kynnast Jósteini og við áttum þá margar stundir saman og rerum er gott var veður, og tóm gafst til á fískimið en þau voru skammt undan landi. Voru það einhverjar ánægjulegustu stundir sem ég hef lifað. Vinur minn lék á als oddi og varð oft litið inn að Veiðileysu, þar sem stúlkan hans var eflaust að rifja flekk eða eitt- hvað annað. Tilhugalífíð var að grassera hjá honum. Lendingin var stórgrýtt og ótal boðar skammt fyrir utan en í ládeyðu hafsins og sveipuð miðnætursól var hún falleg. Jósteinn var hár vexti, mittismjór og karlmannlegur að öllu. Hárið smágert, hrokkið og sló gullslit á lokkana þegar golan strauk honum um vanga. Hann var eflaust tveggja manna maki að afli eða vel það, stilltur vel og góðlyndur. Hann var hið mesta göfugmenni í allri sinni breytni og velviljaður í garð ann- arra. Þeir bræður Jósteinn og Lárus voru á líkum aldri og báðir afrendir að afli. Lárus taldi Jóstein vera sér sterkari og úthaldsbetri þó oft hefði Lárus sigur er þeir flugust á, en við aðra var ekki að etja þar heima. Eitt sinn kom það fyrir í Byrgisvík að naut réðist að Jósteini og vildi stanga hann, réðst hann þá móti bola og tókst að grfpa um horn hans og sneri hann niður á auga- bragði. Þá var það eitt sinn að hann var á ólmum hesti í svarta myrkri og náði hesturinn að hlaupa inn um hlið á girðingu en vSr hafði verið strengdur milli hliðstólpa, lenti Jó- stein með brjóstið í vfrnum, sem slitnaði þegar og söng hátt f um leið, en ekki haggaðist reiðmaður- inn. Það kom sér stundum vel að fyrir hann að vera hraustur og ekki síst handsterkur. Eitt sinn voru þeir bræður, hann og Sæmundur, að koma frá Ingólfsfirði, þetta var á sfldarárunum, á smá trillu sem Sæmundur átti, með salt f pokum og af því pokar voru fáir og menn í hraustara lagi var nokkuð mikið í pokunum. Á leiðinni hvessti nokk- uð og lá við að bátinn kæfði undir þeim. Hafði Jósteinn þá snör hand- tök og varpaði blautum sekkjunum fyrir borð svo sem þurfa þótti, létt- ist þá báturinn og tókst að ausa hann. Hafði þá munað litlu að illa færi. Á stríðsárunum voru tundur- dufl að reka upp f lendinguna f Byrgisvík og átti Jósteinn oft hætt- um að mæta þeirra vegna á rekan- um, en ekki hlaust þó slys af. Því verður aldrei með orðum lýst nú hvað erfíðleikarnir á þessum slóðum voru miklir og margvíslegir. Þarf engan að undra þó strjálbyggt sé nú orðið á Ströndum norður. Þó smáverslanir væru þá á Gjögri og í Kúvíkum var reynt að fara til Hólmavíkur og komast f meira vöruval. Ég minnist þess haust eitt meðan Jósteinn bjó í Byrgisvík, að hann kom gangandi til Ingimundar bróður síns, er þá bjó í Hveravík, og gisti þar, en daginn eftir fór ég með honum á trillu til Hólmavíkur. Um kvöldið hafði hann lokið erindi sfnu þar og héldum við þá aftur til Hveravíkur, en svo óheppilega vildi til þegar lent var að Jósteinn rann til á borðstokknum og lenti í sjónum upp að mitti. Ekki fékkst hann til að hafa fataskipti eða gista þó níu stunda gangur væri heim 'til hans. Vinur okkar, Bjarni Guðbjörnsson á Hólmavík, hafði slegist í för með okkur til Hveravíkur, því við höfð- um ákveðið að fylgja Jósteini norður að Kaldrananesi og stytta honum örlftið leið með því að flytja hann yfír að Reykjarvík. Komið var myrkur er við lögðum af stað, heið- skírt var með stjörnum og tungl- skini og nokkru frosti, vötn voru lögð en jörð auð þó komið væri langt fram á haust. Héldum við svo til baka en hann átti þá eftir að ganga um sjö klukkustundir, blautur að mitti og með allþunga byrði á baki. Árið 1939 fluttu hjónin til Hvera- víkur og keyptu þar húseignir af Ingimundi bróður hans er þá flutti til Hólmavíkur. Stundaði Jósteinn þá allmikið sjó en hafði þó nokkrar skepnur. 1944 fluttu þau svo aftur til Byrgisvíkur, þegar Sigríður syst- ir Jósteins og Auðunn Arnason bróðir minn fluttu þaðan og vestur að Djúpi. Ári síðar kaupir Jósteinn jörðina Kleifa í Kaldbaksvík af Guðbjörgu systur sihni og manni hénnar, Magnúsi Magnússyni. Þar urðu þau hjón fyrir þeirri miklu sorg að missa Kristján son sinn, 16 ára, efnispilt, er hrapaði úr fjalli þar í Kalbaksvíkinni. Á Kleifum bjuggu þau hjón í 18 ár uns þau fluttu suður á land og til Sandgerð- is. Voru þá öll börn þeirra fædd, fímmtán að tölu. Þar stundaði Jó- steinn daglaunavinnu, fyrst hjá Garði, útgerðarfélagi þar, en sfðar vann hann hjá Aðalverktökum á Keflavíkurflugvelli. Síðustu árin var Jósteinn þrotinn að heilsu og undir það síðasta nær blindur. Þegar Jósteinn lést hafði hann^ eignast 15 börn, 45 barnabörn og 15 barnabarnabörn eða alls 75 afkomendur, sjálfur var hann þá 75 ára að aldri. Það munu afkom- endur hans sanna að hann hafí verið ástríkur faðir, eiginmaður, afí og langafí, og það sama mun eftir- lifandi kona hans einnig vitna. Jósteinn var vel kvæntur Margrét kona hans, sem lifír mann sinn, var fædd i Bolungavík við Djúp. For- eldrar hennar voru Kristján Sig- urðsson sjómaður þar, drukknaði ungur, ættaður í móðurætt úr Ögurþingum og Una Guðbrands- dóttir hreppstjóra f Veiðileysu, Guðbrandssonar af Pálsætt. Sum- arlína Margrét gegndi eins og gefm£ n að skilja miklu móðurhlutverki, þar sem hún átti 15 börn og ekki munu barnabörnin 45 hafa farið varhluta af umhyggju hennar. Það er út af fyrir sig afrek að ala fímmtán börn en ekki síður að annast þau og halda lffí í þeim, en aðeins eitt þeirra dó á barnsaldri. Og þegar þess er gætt að þarna norður á Ströndum er ekkert sjúkrahús og varla nokkur not af lækni svo telj- andi sé kemur það venjulega i hlut móðurinnar að annast sjúk börn sín. Að öllum öðrum mæðrum ólöstuð- um held ég að Margrét sé afreks- kona og fyrirmynd annarra. Ég bið guð að blessa hana og allt hennar kyn. Þessi' eru börn þeirra hjóna: Svanlaug Una, átti 3 börn. Hún er látin fyrir nokkrum árum. Páll Kristberg, á 3 börn, búsettur í Sandgerði. Lára, ekkja f Reykjavík, á 4 börn. Sigríður Guðmundfna, búsett á Hólmavík, á 7 börn. Krist- ján, dó 16 ára á Kleifum. Fanney, búsett í Sandgerði, á 3 börn. Rósa, búsett á Vopnafirði, á 3 börn. Guðmundur, dáinn 1943 f Hveravík á fyrsta ári. Sigrún Guðmunda, á 5 bðrn, búsett á Akureyri. Elsa,"1 búsett i Reykjavík, á 3 börn. Sóley, húsfrú á Haukagili f Vatnsdal, á 4 börn. Guðrún, búsett á Akureyri, á 3 börn. Kristín, búsett á Akureyri, á 2 börn. Lilja, búsett f Sandgerði, á 3 börn. Guðmundur Reynir, býr í Sandgerði, á 2 börn. Allt er þetta fríður og föngulegur hópur og sómi foreldranna. Að síð- ustu votta ég Margréti og afkom- endum hennar mína dýpstu samúð eftir missi þessa góða drengs og sæmdarmanns. Guðmundur Guðni Guðmundsson Lokað verður í dag frá kl. 12.00 vegna útfarar JÓHANNESAR HANNESSONAR. Sandsala Jóhannesar Hannessonar, Smiðshöföalð. Nina Breiðfjörð í Idnni nýju snyrtístofu sinni. Ný snyrtístofa í Breiðholtinu NÍNA Breiðfjörð snyrtífræðing- ur opnaði f yrir skömmu snyrti- vöruverslun og snyrtístofu í Hraunbergi 4 í Breiðholtí III. Á snyrtistofu Nínu er veitt 511 þjónusta sem snyrtistofur veita, s.s. andlitsböð, húðhreinsun, hand- og fótsnyrting, vaxmeðferð og andlits- förðun. Notaðar eru svissnesku snyrtivörurnar Mila d'Opiz. I snyrtivöruversluninni er úrval snyrtivara og þar er veitt sérfræði!* leg ráðgjöf við val á snyrtivörum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.