Morgunblaðið - 04.05.1986, Blaðsíða 32

Morgunblaðið - 04.05.1986, Blaðsíða 32
32 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 4. M AÍ1986 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 4. MAÍ1986 33 vtgmibfotoito Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aöstoöarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Árvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar: Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiosla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 450 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 40 kr. eintakiö. Verðþróun vöru og þjónustu Sú var tíðin, meðan óðaverð- bólgan geisaði, að vöruverð hækkaði dag frá degi og gjald- skrár fyrir hvers.konar þjónustu vóru á stanzlausri „uppleið". Það var nánast keppikefli bæði fólks og fyrirtækja að koma fjármunum „fyrir kattnarnef, svo að segja jafntímis og þeir komu í hendur, enda fengust minni verðmæti fyrir þá á morgun en í dag. Þetta leiddi með öðru til þess að innlendur sparnaður hrundi og íslenzkt at- vinnulíf var sífelt háðara erlendu lánsfjármagni. Þetta flýtti fyrir fjárfestingum, sem á stundum vóru lítt grundaðar og ekki arð- bærar - og hömluðu gegn hag- vexti og raunverulegum kjarabót- um. Kaupgengi krónunnar hríð- féll. Viðskiptahalli og erlendar skuldir hrönnuðust upp. Megintilgangur breyttrar efna- hagsstefnu og kjarasáttar, sem nýlega var gerð, var að stuðla að jafnvægi í íslenzku efnahagslífí, hjöðnun verðbólgu og stöðugleika í verðlagi; í stuttu máli að plægja akur fyrir nýsköpun í atvinnulífí, auknum hagvexti og vaxandi þjóðartekjum, þ.e. að stuðla að raunhæfum kjarabótum sem brynnu ekki jafnharðan á verð- bólgubálinu. Staðreynd er að verðbólga, sem var 130% á fyrsta ársfjórðungi 1983, hefur náðst verulega niður. Ef fer sem horfir verður verðbólga á íslandi, sem til skamms tíma gerði okkur að eins konar viðundri út á við, komin í eða undir 10% fyrir árslok. Þetta þýðir að verðlag í landinu hækkar að meðaltali um 10% á 12 mánuðum í stað 130%, eins og var fyrir aðeins þremur árum. í viðtölum Morgunblaðsins við launþega, í tilefni af 1. maí, kemur það stundum fram, að fólk telur sig ekki hafa orðið vart við beinar verðlækkanir vöru. Sá árangur, sem er í hendi, felst að vísu fremur í stöðugra verðlagi, verulega hægara verðrisi en áður, en bein- um verðlækkunum. Þó eru allnokkur dæmi beinna verðlækk- ana. Fólk á tvímælalaust að beina viðskiptum sínum til þeirra aðila, framleiðenda, verzlana og þjón- ustufyrirtækja, sem sýnt hafa lit á því að færa verð niður, láta þá njóta viðleitninnar í vaxandi við- skiptum - og auka eigin kaupmátt. Því ber og að fagna að stjórn- völd hafa snúizt hart við verð- hækkunum, sem þóttu ganga þvert á mótaða efnahagsstefnu, eins og fram kom í afstöðu þeirra til verðhækkunar bankaþjónustu, sem var dregin til baka, verðlagn- ingar bflaumboða og flugfar- gjalda. Þá hefur Þorsteinn Páls- son, fjármálaráðherra, ákveðið, að vaxtamunur, sem myndast hefur hjá vinnslustöðvum land- búnaðarins vegna lækkunar vaxta, verði varið til að auka niðurgreiðslur á dilkakjöti, sem lækkar um 5% frá og með gær- deginum. Benzínlítri hefur lækkað úr 35 krónum í 28 á tiltölulega skömm- um tíma. Benzín er nú 20% ódýr- ara en það var fyrr á árinu. Ólafur Davíðsson, framkvæmdastjóri Fé- lags íslenzkra iðnrekenda, segir í viðtali við Morgunblaðið, að ýmis iðnfyrirtæki hafi lækkað verð framleiðslu sinnar og fleiri muni á eftir fylgja, ef þróun gengismála og verðþróun hráefna verður hagstæð. Einstakir framleiðendur niðursuðuvöru hafa lækkað verð, sama má segja um gosdrykki í plastflöskum, visst sælgæti og ís- vörur, svo aðeins sé nefnd dæmi er sagt var frá í Morgunblaðinu 1. rriaí. Aðalfundur Vinnuveitendasam- bands íslands hefur sent frá sér ályktun, sem meðal annars fjallar um „ítrasta aðhald í verðlags- og launamálum". Þar segir að „svig- rúm hafi nú gefizt til að bæta árangur og að það tækifæri verði að nýta, svo að atvinnulífið fái mætt óskum um batnandi kjör og betri hag". Mikilvægt er að sam- tök framleiðenda og fyrirtækja sýni, svo ekki verður um villst, að þau vilji „stuðla með öllum tiltækum ráðum að því, að árang- ur febrúarsamninganna verði tryggður, ekki aðeins í bráð heldur til lengri tíma, svo að áfram verði byggt á þeim grunni, sem lagður hefur verið," eins og segir í álykt- unVSÍ. Verðlagsstjóri segir í viðtali við Morgunblaðið, að Verðlagsstofn- un „viti um fyrirtæki sem hafi haft möguleika til lækkana, en ekki nýtt sér þá". Það er hér sem hinir almennu neytendur hafa vopn sem bíta, hvert þeir beina viðskiptum sínum. Þeir þurfa og að gefa góðan gaum að verðkönn- unum og verðkynningu Verðlags- stofnunar, sem styrkja almennt verðskyn, aðhald í verðlagsþróun og vísa á hagstæðari kaup. Þeir eru áreiðanlega fáir, sem vilja hverfa aftur til tíma óðaverð- bólgunnar, þegar verð vöru og þjónustu hækkaði dag frá degi, og kaupgengi krónunnar féll stanzlaust. Kjarasáttmálinn og efnahagsráðstafanir, sem nú reynir á, eru tilraun til að sníða alvarlega agnúa af efnahags- og atvinnulfi okkar. Sú tilraun tekst ekki nema ríkisvald, fyrirtæki, stéttasamtök og neytendur taki sameiginlega á. Svo mikið hefur þegar áunnizt — og svo mörg eru verðbólguvítin til að varast frá síðustu 10-15 árum — að það væri „óðs manns æði", að glutra niður þessu einstæða tækifæri til að skipa íslenzkum þjóðarbúskap á bekk með þeim er kunna fótum sínum efnahagsleg forráð. Samtíðarmenn kvaddir Samtíðarmenn ganga í jörð- ina. Sá sem lifir langa ævi hefur séð á bak mörgum vinum og samferðamönn- um. Hörmuleg slys verða næstum daglega. Efnilegt ungt fólk hverfur sjónum okkar. Framtíðin blasti við því, svo er það horfið. Mikið er lagt á þá sem missa ást- vini sína í blóma lífsins. Það þarf mikið þrek og innri styrk til að bera þann kross. Flestir sækja kraft í guðstrú sína, það er vel. Aðrir leita skjóls í minningum sem oftast eru dýrmætasta eign þeirra sem eftir lifa. Minningin og trúarstyrkurinn eru bezta veganesti sem syrgjendur eiga. Stundum kemur þessi trúarstyrkur fram í fjölmiðlum þegar haft er samtal við þá sem lifa af slys og voveiflega atburði. Pálmar Smári Gunnarsson er einn þeirra. Þrek hans er með eindæmum, en boðskap- ur hans er sá bezti sem lýst hefur verið í Morgunblaðinu. Reynsla hans er einstæð. Við sendum Pálmari og fjölskyldu hans, svo og öðrum sem eiga um sárt að binda dýpstu samúðarkveðjur og biðjum forsjón- ina að veita þeim styrk og blessun. Þessi styrkur er dýrmæt gjöf. Hann getur orðið öðrum hvatning til að rækta trúarlíf sitt og leita samfélags við þann sem öllu ræður og allt hefur í hendi sinni. íslenzka þjóðin á slíkan leiðtoga. Það er Kristur. Guð í sporum manns. Þessi opni faðmur og bezta skjól þeim sem bágt eiga eins og trúar- skáldin miklu hafa minnt okkur á, séra Hallgrímur og Matthías Jochumsson. Senn munum við minnast lögtöku krist- innar trúar á Alþingi íslendinga á Þing- velli. Sá atburður er merkastur í sögu þjóð- arinnar. Það er rétt sem fornir sagnaritar- ar bentu á að enga gjöf hafa íslendingar þegið meiri og betri en trúna á Guð föður, son og anda helgan. í þessa trú sóttu kynslóðirnar afl og þrek er fólk hrundi niður, gamalt og ungt, vegna hungurs og sjúkdóma. í kröm sinni og kvöl og fátækt sem á vart sinn líka. íslenzka þjóðin hefur lifað af, kropið og gert bæn sína við kross- ins helga tré. Megi svo áfram verða. Sigurður Sigurðsson landlæknir og Einar Ágústsson, utanríkisráðherra og síð- ar sendiherra, eru í hópi merkra samtíðar- manna sem kvatt hafa. Margir hafa minnzt þeirra, ekki sízt hér í blaðinu, og ástæðu- laust að vega í þann knérunn. En þó má vel minnast hér á mikilvægt lífsstarf þeirra. Þeir tóku báðir þátt í stjórnmálum. Þeir unnu báðir að mannúðarmálum. Þeir voru báðir ljúfir menn en þó fastir fyrir ef því var að skipta. Sigurður landlæknir sagði berklaveikinni stríð á hendur. Hann var merkisberi þeirra sem lögðu hvíta dauðann að velli. Einar Ágústsson tók drengilegan þátt í baráttunni fyrir stækk- un fiskimiðanna. Hann var merkisberi í þeirri orrustu. Með þetta í huga ekki sízt kveðjum við þessa eftirminnilegu samtíðar- menn sem svo oft komu við sögu bæði hér í blaðinu og annars staðar. Páll Björnsson skipstjóri var hlédrægur maður í lífinu. En hann var merkur skipstjórnarmaður, sómi stéttar sinnar. Bréfritari kynntist honum á togaranum Geir þegar hann var stýrimaður þar. Það var eftirminnilegt að standa með honum í brúnni. Þar var örugg- ur maður sem Páll var, enda átti hann kyn til þess að sóma sér vel við stjórnvöl, kurteis og prúður í framkomu en fastur fyrir. Einn þessara sjómanna sem hlutu sjómennskuna í vöggugjöf í Ánanaustum. Allt hefur sinn tíma. Öll munum við kynnast þvi að köld er næturdögg. Þá er að vera sæmilega undirbúinn. Gott lífsstarf er gott veganesti í jörðina. Náttúran fellir sín stóru lauf, þá er vetur í nánd. Þá eru mikil veður í aðsigi. Og þá býst hinn hyggni í kápu, svo að vitjað sé gamalla orða, andspænis dauða og því sem ekki verður um flúið. Markaður og einkaeign I athyglisverðri grein Jónasar H. Haralz í Klemensar bók, afmælisriti Klemensar Tryggvasonar, Staðreyndir og staðleysur, nokkur orð um markaðssósíalisma, kemst Jónas H. Haralz m.a. svo að orði: „Grund- völlur þess markaðskerfis, sem við þekkj- um, er einkaeign framleiðslutækja." Og litlu síðar: „Það er þetta tvennt, ráðstöfun- arréttur einstaklinga á fjármunum og samkeppni á markaði, þar sem utanaðkom- andi aðstoð stendur ekki til boða, sem gerir það að verkum, að markaðir starfa með þeim hætti, sem nýklassísk hagfræði reynir að lýsa, og skila að meira eða minna leyti þeim árangri, sem kenningar hennar gera ráð fyrir." Og í ágripi greinarinnar á ensku er kveðið enn skýrar að orði og sagt að markaðurinn geti einungis orðið áhrifaríkur styðjist hann við einkaeign og lúti markaðslögfmálum. Rússneskur prófessor, Vladimir Shla- pentohk, kennari í félagsvísindum við Michigan-háskóla, skrifar nýlega harla athyglisverða grein í Wall Street Journal sem fjallar um hugmyndir Sovétmanna um séreign og þau vandamál sem við er að etja í þessum efnum í Sovétríkjunum. Prófessorinn kom til Bandaríkjanna frá Sovétríkjunum 1979. Hann hefur mikla þekkingu á efnahagskerfi Sovétríkjanna og þeim vandamálum sem kommúnistar þar í landi eiga við að etja. Prófessorinn lítur í grein sinni á málið frá nokkuð öðrum sjónarhóli en Jónas H. Haralz gerir í Klemensar bók en rennir um leið enn frekari stoðum undir ályktun hans. Enginn vafi er á því að grein rússneska prófessors- ins er harla athyglisverð lesning fyrir marga, ekki síður en grein Jónasar H. Haralz, og er því ástæða að vitna til hennar áður en lengra er haldið. Vladimir Shlapentohk segir svo í ritgerð sinni: „Allar áætlanir um þróun efnahagsmála í Sovétríkjunum, sem runnar eru undan rifjum nýrra leiðtoga Sovétríkjanna og 27. flokksþingsins, snúast í raun um eitt mál- efni: Hverjar eru líkurnar fyrir því að markaðskerfið taki við, þó ekki nema að litlu leyti, af miðstýringu á öllum greinum framleiðslu og vörudreifingar? í þessum umræðum er oft litið framhjá áríðandi þætti á Vesturlöndum, sem getur haft mikil áhrif á efnahagsmál í Sovétríkj- unum. Það er gamla deilumálið um eignar- réttinn, sem Marx taldi undirstöðuatriði í pólitískri stjórnun efnahagsmála. í nýrri stefnuskrá Kommúnistaflokks- ins, sem samþykkt var á nýafstöðnu flokksþingi, og í skýrslu Mikhails Gor- baséfs á þinginu, koma vissulega fram bannfæringar á brestum í efnahagsmálum auðvaldsríkjanna eins og atvinnuleysi, greiðsluhalla og verðbólgu. Hins vegar var þar ekkert minnzt á yfirburði félagseignar umfram einkaeign. Þar er því heldur ekki haldið fram, eins og gert var í fyrri stefnu- yfirlýsingu (1961), að „Félagseign fram- leiðslutækja ... opnar ótakmarkaða möguleika til að efla framleiðslugetuna." Og þótt eldri stefnuskráin gerði ráð fyrir afnámi einkaframtaks í landbúnaði fyrir árið 1980, felur nýja stefnuskráin í sér loforð um að hlutur þess fái að vera óskert- ur í framtíðinni. Þetta eru veruleg umskipti í hugmynda- fræði Sovétríkjanna — frá eldheitri veg- sömun félagseignar yfir í takmarkaða viðurkenningu á henni sem undirstöðu efnahagsmála í Sovétríkjunum — og þau endurspegla athyglisverða þróun almenn- ingsálitsins í Sovétríkjunum. í upphafi níunda áratugarins beindi hráefnaskortur athygli þjóðarinnar að helztu veilunni í efnahagsmálum Sovétríkjanna: gífurlegri sóun náttúruauðæfanna. Milljónir manna á öllum sviðum efna- hagsmála Sovétríkjanna stuðla að þessari sóun. Samkvæmt opinberum heimildum skemmist um þriðjunjrur uppskerunnar áður en hún kemst á borð neytenda. Byggingaiðnaðurinn og vélaiðnaðurinn eiga einnig í harðri samkeppni við sóun og spillingu. Nýlega birtist í Literaturnaya Gazeta grein sem hneykslaði jafnvel lesendur sem voru flestu vanir. í greininni er skýrt frá því að í að minnsta kosti annarri hverri verzlun í sovétlýðveldinu Rússlandi sé það liðið að verulegt magn matvæla — allt frá sælgæti yfir í síld — skemmist í með- förum. Það er ekki aðeins að sovézkir borgarar skemmi hráefni og varahluti heldur stela REYKJAVIKURBREF Laugardagur 3. mai þeir einnig iðulega frá ríkisfyrirtækjum. Hnupl á „eignum sósíalismans" er orðið að þjóðaríþrótt. Það sem verra er, er að opinberar kannanir benda til þess að borg- ararnir telji ekki þennan þjófnað siðferði- legt afbrot. Sem dæmi um þessar aðgerðir nefnir Literaturnaya Gazeta að af 1,6 milljónum varahluta í einkabíla sem fram- leiddir voru hjá Vaz, bílasmiðjunum þekktu á bökkum Volgu, hafi 1,1 milljón verið hnuplað. Höfundar nýrrar stefnuskrár flokksins létu í fyrsta sinn fylgja þar með sérstaka grein þar sem þess er krafizt að gripið verði til allra tiltækra ráða til að vernda eignir sósíalismans, ekki gegn erlendum auðvaldssinnum heidur gegn samborgur- unum. Sóun verðmæta nær ekki aðeins til hrá- efna, varahluta og matvæla heldur einnig til verksmiðjuhluta. Sovézka þjóðin kærir sig kollótta um þau tæki sem eru eign ríkisins; þess vegna er ending þessara tækja í lágmarki. Það þykir ekki í frásögur færandi þótt ný vörubifreið eða ný dráttar- vél sé rifin niður í varahluti, eða að tæki sem enn eru vel nothæf séu send málm- bræðslum sem brotajárn. Pravda líkti ný- lega framleiðslunni í Sovétríkjunum við „Sisifosar-strit", og gaf í skyn að Sovét- menn gætu aldrei öðlazt góð lífskjör, því þeir eyðilegðu venjulega það sem þeir framleiddu. Hins vegar hugsa Sovétmenn mun betur um persónulegar eigur sínar en íbúar auðvaldsþjóðfélaga. Þannig tekst íbúum Sovétríkjanna til dæmis að halda einkabíl- um sínum gangandi í nærri 20 ár, og jafnvel lengur, sem er helmingi meira en áætlaður endingartími þessara bifreiða. Og þeir geta ræktað á einkajarðarskikum, sem eru aðeins um V2% ræktanlegs lands í Sovétríkjunum, um 30% heildaruppskeru landsmanna. Jafnvel umbætur sem taka tillit til markaðsviðhorfa, eins og sveigjanlegt verðlag eða aukin áherzla á einkaframtak, geta ekki útilokað eða dregið að ráði úr sóun verðmæta. Þetta er vegna þess að þessi sóun á rætur að rekja til þeirrar staðreyndar að einkaeign þekkist ekki. í ræðu sinni á flokksþinginu ítrekaði Gorbaséf það sem stjórnmálaleiðtogarnir hafa verið að reyna allt frá upphafi bylting- arinnar — hann reyndi að sannfæra borg- arana um að þeim bæri að líta á sjálfa sig sem „eigendur fyrirtækja sinna". En jafn- vel opinberar skoðanakannanir sýna að fáir taka þessa hugmynd Gorbaséfs hátíðlega. Á Vesturlöndum hefur verksmiðjustjór- inn mun meiri áhuga á því að fullnýta tæki sín en starfsbræður hans í Sovétríkj- unum, því með afköstum sínum getur hann bezt tryggt stöðu sína. Frami verksmiðju- stjórans í Sovétríkjunum veltur hins vegar ekki jafnmikið á fagmennsku hans og á pólitískri hollustu, samböndum, félags- hyggju og því líku. Af þessum sökum, og andstætt því sem margir halda, kæra margir sovézkir framkvæmdastjórar sig ekkert um, og eru jafnvel mjög andvígir því, að völd þeirra verði aukin og þeim heimilað að taka ákvarðanir í veigamiklum málum. Á vissan hátt er efnahagslífið í Sovét- ríkjunum í einskonar tómarúmi hvað eign- arréttinn varðar, þar sem enginn hefur minnsta áhuga á „eignum sósíalismans". Eins og segir í þekktu sovézku orðatiltæki: „ Allir senda allt beint til Vítis." Það er fullur skilningur á því í Sovétríkj- unum, jafnvel á æðstu stöðum, að allt þetta stendur í vegi fyrir framkvæmdum. Á síðasta floksþingi gældi Gorbaséf við hugmyndina um „fjölskyldubúgarðinn" sem fengi yfirráð yfir landi og tækjum til lengri tíma, og stofnun fjölskyldufyrir- tækja í þjónustu og viðskiptum. Þetta sýnir að Sovétmenn eru að leita leiða til að koma að einhverju leyti á aftur einkarekstri í framleiðslugreinum, sem afnuminn var fyrir sjö áratugum. Hve langt yfirvöld vilja ganga á þessu sviði er ekki ljóst. Hitt er staðreynd að án tilslakana varðandi eign- arréttinn er lit.il von um efnahagsbata í Sovétríkjunum." Friðhelgi eignarréttar Séreignarréttur er viðkvæmt mál og hefur alltaf verið. Um hann hafa ávallt staðið miklar deilur. Menn hafa túlkað fræðikenningar um þetta á ýmsan hátt. Sumir telja að eignarrétturinn sé sama og frelsi, en svo langt ganga varla þeir frjáls- hyggjumenn sem þekktastir eru fyrir rit sín, heldur sé eignarréttur friðhelgur við venjulegar aðstæður en óvenjulegar að- stæður geti breytt því, s.s. þegar um líf eða dauða er að tefla. Maður sem er í björgunarbát spyr ekki um eignarrétt, né sá sem skortir súrefhi hver eigi það, né heldur spyr sá sem er aðframkominn af þorsta hver eigi vatnsbólið sem getur bjargað lífi hans. Vissar aðstæður geta takmarkað eignarrétt eins og tekið er fram í stjórnarskrá okkar. Séreignarréttur hefur mikið gildi, en ekki ótakmarkað. Hann er e.k. vébönd um einstaklinginn, vernd gegn ríki og umhverfi. En þingmenn allra flokka á Alþingi telja augsýnilega að skerða megi eignarréttinn að vissu marki, þing- menn Sjálfstæðisflokksins eru jafnvel þeirrar skoðunar, eins og fram kom á síð- asta þingi, að ganga megi á friðhelgi hans með litlu prósentubroti til að koma upp Þjóðarbókhlöðu. Allir flokkar eru reiðu- búnir að takmarka friðhelgi eignarréttar við almannaheill og er þá ekki alltaf víst, hvað við er átt. Þingmenn Sjálfstæðis- flokksins geta þannig hugsað sér að bygg- ing Þjóðarbókhlöðu sé almannaheill og víst er um það að margir sjálfstæðismenn telja að heiíbrigðis- og menningarmál séu al- mannaheill, þótt um það sé deilt hvar draga eigi mörkin. Þetta er viðkvæmt mál og umdeilt. Líklega verður ekki sett um þetta nein algild regla í okkar litla þjóðfélag^i og hvert mál afgreitt út af fyrir sig, með tilliti til nauðsynjar og aðstæðna hverju sinni, a.m.k. starfa þingmenn í þeim anda hvað sem líður markmiðum flokka og stefnuskrám. Sveigjanleg afstaða getur verið árangursrík. Séreignarréttur og hafið Án séreignarréttar eru lögmál markað- arins lítils virði. Þær niðurstöður Jónasar H. Haralz eru áreiðanlega réttar. Séreign- arfyrirkomulag er hvetjandi en jafnframt getur það verið nauðsynlegt aðhald eins og sést af grein rússneska prófessorsins. í Sovétríkjunum eru eignir ríkisins í hers höndum vegna þess að þar hefur enginn áhuga á að vernda þær. Þar sóar og" stelur hver sem betur getur, hagsmunir ríkisins eru fyrir borð bornir og vonlaust að bæta kjör fólks meðan svo fer sem horfir. Það er ekki sízt athyglisvert í grein rússneska prófessorsins að þeir sem eiga bfla í Sovét- ríkjunum fara svo vel með þá að þeir endast margfalt lengur en á Vesturlönd- úmT'Bfll í Sovétríkjunum er dýrmætur lúx- us sem nauðsynlegt er að varðveita sem lengst. Á Vesturlöndum er bifreið einungis nauðsynlegt tæki í daglegu lífí manna, rétt eins og hvert annað tæki sem nauðsynlegt er til að létta lífsbaráttuna. Bíll er ekki lengur lúxus á Vesturlöndum. Hann þykir sjálfsagður hlutur og flestar fjölskyidur eiga slíkt tæki án þess orð sé á haft. Hitt er jafnvel ennþá athyglisverðara þegar prófessorinn bendir á að um 30% heildar- uppskeru Sovétríkjanna séu ræktuð á einkajarðarskikum sem eru aðeins um '/2% ræktaðs lands. Betra dæmi um gildi sér- eignarskipulagsins verður varla fundið. Það segir mikla sögu og merkilega. Það er reyndar sönnun þess að sameignar- skipulagið er sóunarfyrirkomulag sem veitir engum viðunandi kjör nema kerfis- körlum og þeim sem eru á flokksjötunni. Það dregur úr framleiðslu, eyðileggur til- finningu manna fyrir verðmætum, leiðir til hnupls, spillingar og sóunar — en þó einkum fátæktar. „Eignir sósíalismans" lenda á ruslahaugunum. Séreignarfyrir- komulagið kallar aftur á móti á aðhald, stuðlar að verðmætasköpun, góðum kjör- um og von um arð og ávóxtun. Þetta eru mikilvægir hvatar í framleiðslu og verð- mætasköpun, en þó ekki síður í baráttu um lífsfyllingu. Á síðasta flokks- þingi gældi Gorb- aséf við hug- myndina um „fjöl- skyldubúgarðinn" sem fengi yfirráð yfirlandiogtækj- .: um til lengri tíma, * og stofnun fjöl- skyldufyrirtækja í þjónustu og við- skiptum. Þetta sýnir að Sovét- menn eru að leita leiðatilaðkoma að einhverju leyti á aftur einka- rekstri í fram- leiðslugreinum, sem afnuminn var ^ fyrir sjö áratug- um.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.