Morgunblaðið - 02.12.1986, Blaðsíða 58

áSRGiiNBím iÆmnömi emasmms
SVIPMYNDIR ÚR BORGINNI / óiafur Ormsson
Tvennir tímar
og mjög ólíkir
að eru tæpar þijár vikur til
jóla og undirbúningur þegar
kominn allnokkuð á veg hjá þeim
sem fást við kaupsýslu í borg-
inni. Verslanir eru að taka fram
jólavaminginn og senn líður að
því að kveikt verði á stóra jóla-
trénu frá Oslóborg, á Austurvelli.
Búðargluggar bera þess merki að
nóg er úrvalið af ýmiss konar
vamingi og enginn á að þurfa að
fara í jólaköttinn í ár, þó misjafn
sé fjárhagurinn 4 heimilum í borg-
inni sem og á landsbyggðinni.
Sumir tala um að skammdegið
leggist eitthvað illa í þá, þetta
eilífa myrkur fari á sálina og þeir
séu eiginlega ekki mönnum
sinnandi þar til komið er fram í
janúarmánuð á nýju ári og daginn
farið að lengja. Aðrir bera sig
karlmannlega, eru kannski ekkert
alltof sáttir við skammdegið og
reyna þá frekar að koma auga á
hið skoplega í tilverunni og í fari
manna. Ekki þarf svo sem að
kvarta yfír veðráttunni hér í borg-
inni það sem af er vetri. Það hefur
verið einmuna tíð og varla snjóað
nokkuð svo heitið geti.
Það lá bara vel á vini mínum
einum sem ég hitti í Austurstræti
um daginn. Það var á mánudegi
og hann var að koma úr banka
og hafði spjallað við bankastjóra.
Hann er í ijárhagsvandræðum, 4
erfitt með að borga af íbúð,
þriggja herbergja sem hann
keypti fyrr á árinu. Hann fékk
sem sagt einhveija fyrirgreiðslu í
bankanum, fór fram á að fá Ián
í um það bil eitt ár, á meðan hann
væri að rétta úr kútnum. Hann
fór fram á áttatíu þúsund króna
lán sem svarar tveggja mánaða
launum og lánið fékk hann og
átti að sækja peningana eftir tvo
til þijá daga og taldi víst málum
sínum borgið.
— Ég hef verið í því neðra að
moka kolum og ekki séð fram úr
augum fyrir sóti og skít. Peninga-
laus, allslaus og í stöðugu basli
og hef safnað tómum skuldum.
Nú er ég farinn að vinna yfirtíð,
fram á kvöld og yfírleitt allar
helgar og tekjumar fara aftur
vaxandi. Ég varð samt að tala við
bankastjórann og hann tók mér
vel.
— Ekkert mál, elsku vinur,
sagði bankastjórinn. — Þú ert með
viðskipti við bankann, stór við-
skipti og ekkert sjálfsagðara en
að verða þér að liði þegar þannig
stendur á að þú átt í erfíðleikum
við að borga af íbúð sem þú ert
að kaupa, sagði bankastjórinn og
ég fæ peningana næstu daga,
sagði þessi vinur minn svo ein-
staklega glaður að minnti á mann
sem hefur höndlað hamingjuna í
eitt skipti fyrir öll.
— Ég gerði honum auðvitað
grein fyrir því að það væri meira
að gera þessa dagana, þannig að
ég er bjartsýnn á að geta borgað
upp lánið eins og um var samið
og jafnvel fyrr. Tekjumar eru sem
sagt meiri en þá daga þegar ég
tók að safna skuldum, sagði vinur
minn og svo fengum við okkur
kaffisopa á Hótel Borg í tilefni
dagsins.
Það er við Laugaveginn sem
jólaverslunin verður með hvað
mestu móti í ár eins og undanfar-
in ár. Fyrir framan húsið númer
35, þar sem Gull og silfur er með
skartgripaverslun, mætti ég utan
dyra forstjóranum, Sigurði Stein-
þórssyni. Hann var að opna,
klukkan rétt rúmlega níu að
morgni þriðjudagsins 25. nóvem-
ber. Ég á leið á Landsbókasafnið
við Hverfisgötuna að skoða bækur
Áma Óla um gömlu Reykjavík,
þegar Sigurður bauð góðan dag-
inn 0g ég tók undir.
— Ólafur! Má ekki bjóða þér
kaffi hér í herberginu inn af versl-
uninni?
— Jú, þakka þér fyrir. Kannski
ég þiggi eins og einn bolla.
Við gengum inn fyrir. Magnús,
bróðir Sigurðar, var að sýna við-
skiptavini hringa og armbönd. Svo
kom hann með okkur Sigurði í
kaffí. Sigurður kvaðst ekki hafa
mikinn tíma, leit stöðugt á úrið á
hendi, var á leið í banka. Þó eins
og svo oft áður sama Ijúfa viðmót-
ið og bjartsýnin alveg ódrepandi.
Aldrei nein bölsýni þar á bæ þó
samkeppnin harðni með hveiju
árinu. Það var sest í stóla í her-
bergi á bak við sjálfa verslunina.
v^arla orðið bjart af degi. Kaffí
borið fram með molasykri. Spáð
í daginn, komandi viðskipti. Þama
lágu á borði hringar og armbönd,
pantanir frá viðskiptavinum og
þurfti að laga eitthvað til áður en
viðskiptavinir kæmu og fengju
afhent. Sigurður og Magnús töldu
að einhveija hreyfingu væri að
merkja varðandi jólainnkaupin,
jólaviðskiptin og ekki ástæða til
að örvænta. íslendingar þyrftu
svo sannarlega á skartgripum að
halda fyrir þessi jól ekki síður en
liðin jól. Við búðarborðið var stöð-
ugur ys og þys og þama var komið
ástfangið par að fá að skoða trú-
lofunarhringa. Þau ætla að setja
upp hringana á aðfangadag jóla
og slíkt leyndarmál að það var
að heyra að þeirra nánustu hefðu
enn ekkert fengið að vita. Gull-
smiðum er aftur trúað fyrir slíkum
leyndarmálum sem aðrir fá þá
ekki að vita fyrr en að því kem-
ur. Ég skolaði niður úr kaffíboll-
anum. Bræðumir höfðu orðið að
fara frá sínum bollum hálfklámð-
um. Sigurður fór úr blússunni og
var kominn í hvíta sloppinn. Hann
heyrði ekki einu sinni þegar
síminn hringdi, Magnús fór þegar
í stað í símann. Athafnasvæði
Sigurðar var við búðarborðið og
hvergi annars staðar. Þegar ég
kvaddi brosti hann út undir eyru.
Hann hefur líklega ekki komist í
bankann fyrr en eftir hádegi.
í Landsbókasafninu ríkti eins
konar himneskur friður í lesstofu
á annarri hæð. Þar var nokkuð
af fólki sem sat við borð og las í
bókum eða tímaritum, nú eða
dagblöðum. Það var ekki hávað-
anum fyrir að fara og þar voru
engin viðskipti í gangi. Þar voru
menn komnir til að fræðast um
eiginlega allt milli himins og jarð-
ar. í bók þar sem Ámi Óla fjallar
um Reykjavík til foma fletti ég
upp á kafla sem heitir Svipur
Reykjavíkur fyrir 50 árum. Bókin
kom út í Reykjavík árið 1950 og
lýsingin sem hér fer á eftir á við
um Reykjavík á fyrstu árum tutt-
ugustu aldarinnar. Þá var svo sem
ekki um stórar og miklar jólagjaf-
ir að ræða og hefur sjálfsagt þótt
gott að fá kerti og spil. Þá voru
húsakynni önnur og ekki eins
vönduð og nú á tímum. Þar er
um hreina byltingu að ræða:
„Útikamrar voru við langflest
hús í bænum, en í nýlegum húsum
höfðu þeir verið settir undir úti-
dyraþrep. Menn áttu sjálfír að sjá
um hreinsun kamranna og koma
frá sér öllu sorpi. Það var ekki
fyrr en árið 1911 að bærinn tók
að sér salemishreinsun. Voru þá
gerðir til þess stórir kassavagnar,
sem hestum var beitt fyrir. Þessir
vagnar voru á ferðinni um nætur
og voru kallaðir „súkkulaðivagn-
ar“. Gjaldskrá var samin fyrir
þetta og greiddu menn misjafn-
lega mikið eftir því hve margir
áttu heima í hveiju húsi. Náði
þetta gjald til allra húseigna á
kaupstaðarlóðinni og skyldu hús-
eigendur greiða það. Undanteknir
voru þó þeir er notuðu áburðinn
sjálfir á tún sín. Sýnir það að
hagsýni var þá meira metin en
þrifnaður."
Svo mörg vom þau orð. Hér
er ólíku saman að jafna. Reyk-
víkingar á ofanverðri tuttugustu
öld búa svo til við allsnægtir,
miðað við það sem áður var ...
Nýjar gardínur á 50 krónur!
Ef gardínurnar þínar þola vatn þá
þola þær líka Bio-tex - undraþvotta-
efni sem gerir gömlu gardínurnar
sem nýjar á 15 mínútum.
Blátt Bio-tex í allan handþvott og
grænt Bio-tex í þvottavélina
(forþvottinn).
Undraefni í aUra hendur. Fæst í næstu verslun.
Halldór Jónsson hf. Dugguvogi 8-10\ sími 686066
Pú setur ylvolgt vatn í bala eða
baðker og 1 dl af bláu Bio-tex í
hverja 10 1 af vatni. Þegar duftið
hefur blandast vatninu leggur þú
gardínurnar í. Eftir að hafa dregið
gardínurnar fram og til baka í
vatninu í u.þ.b. 10 mín. skolar þú
þær í hreinu vatni og hengir til
þerris. Árangurinn er augljós,
gardínurnar verða sem nýjar og
íbúðin fyllist ferskara lofti.
tr
Moigunblaðið/Sig. Jóns.
Skiltíð góða sem joðið villtíst inn á.
Selfoss:
Joðið horfið
Sdf0881
STARFSMENN Selfossbæjar
hafa nú leiðrétt skilti það sem
vísar veginn að Selfossbæjunum
og fjarlægt joð sem var þar i
óþökk, í lok orðsins. Skiltið blas-
ir nú við vegfarendum og vísar
leiðina skammlaust.
Sig. Jons.