Morgunblaðið - 24.01.1987, Blaðsíða 48

Morgunblaðið - 24.01.1987, Blaðsíða 48
48 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 24. JANÚAR 1987 Minning: Bjarni Halldórs son, Uppsölum *m\ Fæddur 25. janúar 1898 Dáinn 15. janúar 1987 í dag er lagður til hinstu hvflu í Blönduhlíðinni afí okkar Bjarni Halldórsson fyrrum bóndi á Uppsöl- um. Hann var fæddur 25. janúar 1898 og átti því fáa daga eftir í afmælið sitt er hann lést þann 15. janúar sl. Við áttum því láni að fagna að alast upp með fulltrúum þeirrar kynslóðar sem nú er óðum að ganga sín hinstu spor. Það verður okkur ómetanlegt veganesti á lífsleiðinni að hafa fengið að fylgjast með og skilja gang lífsins á þann hátt. Það sem einkenndi afa var m.a. stoltið. E.t.v. hafa æska hans og uppvöxtur mótað þann þátt í fari hans. Hann var fæddur utan hjóna- bands og ólst upp með móður sinni Helgu Sölvadóttur. Afi var góðum gáfum gæddur en átti þess aldrei kost að láta drauma sína um skóla- göngu rætast. Hann minntist þess oft um leið og hann hvatti okkur til að læra og „verða eitthvað" í lífinu. Hann var mikill fjölskyldu- maður og hélt mikið upp á sitt fólk. Jafnframt vildi hann að afkomend- urnir væru ætt sinni til sóma. Hann var vinur vina sinna en gat verið þungur í garð þeirra sem gerðu á hans hlut. Afi var bóndi af lífi og sál og undi sér hvergi betur en heima: Yls og geisla eru mér ýmsar leiðir kunnar, en bjartast, hlýjast alltaf er við arin fjölskyldunnar. B.H. Af bjartsýni keypti hann jörðina Uppsali árið 1925 og hóf þar bú- skap með ömmu Sigurlaugu. Oft voru erfiðir tímar en dugnaður og atorka þeirra beggja fleyttu þeim áfram. Hann sá fyrir sér mikla möguleika með jörðina og með hjálp ömmu, sem ávallt var stoð hans og stytta, svo og barna sinna sá hann drauma sína rætast smátt og smátt. Síðustu æviárin gat hann ánægð- ur litið til baka yfir afrakstur sinn og afkomendanna. Frá því við mun- um eftir honum var hann sístarf- andi og tók þátt í búskapnum svo lengi sem orkan leyfði og vel það. Oft fannst honum við systkinin full- værukær þegar mikið lá við. Hann var fræðimaður og hagyrð- ingur góður, en ekki vildi hann gera mikið úr kveðskap sínum. Sjálfur sá hann til þess að flest ljóð- in hans kæmust ekki lengra en til hans og ömmu Sigurlaugar. Nokkur gullkorn eigum við þó og geymum. Og nú er kveðjustundin komin, minningarnar sækja á. Afi var okk- ur eitthvað sem enginn e.t.v. skilur — eitthvað svo traust og gott. Við sjáum það best þegar kallið er kom- ið og hann þarf að halda á brott. Við biðjum hann bera kveðju til ömmu, við vitum það verða fagnað- arfundir. Við þökkum af alhug elsku afa fyrir allt sem hann gaf. Við minnumst hans ávallt með gleði og hlýju. Megi góður Guð varðveita hann þar til við hittumst að nýju. Eyþór, Elín Sigurlaug, Drífa, Anna Sólveig Hinn 15. þ.m. barst sú frétt að bændahöfðinginn Bjarni Halldórs- son á Uppsölum í Blönduhlíð hefði látist í sjúkrahúsinu á Sauðárkróki tæplega 89 ára að aldri. Bjarni fæddist á Auðnum í Sæ- mundarhlíð 25. janúar 1898. Þar var móðir hans þá vinnukona. Að honum stóðu góðar ættir. Foreldrar hans voru Halldór Ein- arsson frá Krossanesi, bóndi og járnsmiður, lengst af á ípishóli í Seyluhreppi, og Helga Sólvadóttir frá Hvammskoti á Skaga. Föðurbræður Bjarna voru þeir Indriði Einarsson, leikritaskáld, og sr. Gísli, prestur í Hvammi í Norður- árdal. Halldór var orðinn aldraður mað- ur er Bjarni fæddist. Foreldrar Bjarna bjuggu aldrei saman. Bjarni ólst upp með móður sinni á hálfgerðum hrakningi á milli bæja, þar sem hún var vinnu- kona á ýmsum bæjum. M.a. dvaldi hann á Brautarholti í Seyluhreppi, Sjávarborg í Skarðshreppi og á Völlum í Vallhólmi. Tæplega tvítugur braust hann í því af litlum efnum að fara til náms í alþýðuskólann á Hvítárbakka haustið 1917. Þar stundaði hann nám í tvo vetur undir handleiðslu hugsjónamannsins Sigurðar Þór- ólfssonar. Margir nemendur Sig- urðar hrifust af þeim mannbóta- og mannræktarhugsjónum, sem hann barðist fyrir og komnar voru frá dönsku lýðskólahreyfingunni. Þær hugsjónir féllu vel að umbóta- yilja aldamótakynslóðarinnar á íslandi. Ungmennafélögin voru að rísa á legg um land allt. Búnaðarfélögin efldust og tóku sterka forystu um að rækta landið og klæða það skógi. Æskufólkið fylltist bjartsýni og trú á Iand sitt og framtíð þess og beitti sér ákaft í baráttu fyrir fullu sjálf- stæði þjóðarinnar. Bjarni varð hugfanginn af þessum hugsjónum og tók fljótlega eftir að hann kom frá námi virkan þátt í þeim samtök- um í heimahéraði sínu sem átaka- mest voru í þessum efnum. Bjarni varð einn þeirra manna, sem urðu í forystusveit Skagfirð- inga í mörgum félagsmálum. Hann var áhugamaður í ungmennafélagi Akrahrepps og í stjórn þess um skeið. Hann var lengi í stjórn Bf. Akrahrepps og var fulltrúi þess á búnaðarsambandsfundum um fjölda ára og var lengi í stjórn bún- aðarsambandsins. Hann var í stjórn lestrarfélags sveitarinnar og áhuga- maður um varðveislu sögulegra minja í héraðinu og lengi í stjórn Sögufélags Skagfirðinga. Einnig var hann í sóknarnefnd og skóla- nefnd lengi. í hreppsnefnd Akrahrepps var hann í 13 ár og í sýslunefnd um skeið. Hann var lengi varamaður Jóns á Reynistað á Búnaðarþingi og sat nokkur Búnaðarþing. Hann stýrði fasteignamatsnefnd Skagfirðinga á árunum 1962— 1967. Hann var kosinn annar aðal- fulltrúi Skagfirðinga á stofnfundi Stéttarsambands bænda á Laugar- vatni sumarið 1945 og átti sæti á aðalfundum þess samfellt í 30 ár. Hann var kosinn í stjórn Stéttar- sambandsins í stað Jóns Sigurðs- sonar á Reynistað árið 1961 og sat í stjórninni samfellt í 14 ár til haustsins 1975. Öll sömu ár var hann fulltrúi í Framleiðsluráði land- búnaðarins. Afar oft á þessum árum var hann fundarstjóri á aðalfundum sambandsins. Honum fórst það vel úr hendi og var þó oft vandasamt að stjórna umræðum og afgreiðslu mála þannig að niðurstaða fengist úr fundarstörfum á þeim skamma tíma sem fundunum var skammtað- ur á tveimur dögum. Fundarmenn voru viðkvæmir fyrir takmörkun á ræðutíma og vildu fá tækifæri til að setja fram sjónarmið sín um úrlausn mála. Þá komu skýrt fram sterkustu skapgerðareiginleikar Bjarna. Hann var skarpgreindur og setti skoðanir sínar fram mjög ljóst í stuttu máli. Hann gerði þær kröfur til annarra að þeir gerðu það einn- ig. Hann var skoðanafastur maður og setti sér föst markmið. Hinsveg- ar tók hann fullt tillit til skoðana annarra manna og átti auðvelt með að hliðra til þannig að ekki yrðu harðir árekstrar. Þessi lipurð hans og tillitssemi við aðra menn gerðu honum auðveldara að stjórna fund- unum og að sætta menn við takmörkun umræðna. Fyrstu tvö árin, sem Bjarni var í stjórn Stéttarsambandsins, var frændi hans, Sverrir í Hvammi, for- maður þess. En 1963 tók sá, sem hér heldur á penna, við formennsk- unni. Við Bjarni áttum því 12 ára samstarf í stjórn sambandsins og í Framleiðsluráði og vorum áður góð- kunningjar af samstarfi á aðalfund- unum um mörg ár. Bjarni var kosinn á stéttarsam- bandsfundi af sjálfstæðismönnum í Skagafirði, því hann var þess flokks maður alla tíð. Ég var aftur á móti Framsóknarflokksmaður og hafði staðið nærri pólitískum eldi áður en ég var kosinn formaður í stjórn Stéttarsambandsins. Þetta kom ekkert að sök. Báðir höfðum við það meginmarkmið að vinna að al- hliða framför landbúnaðarins og að efla samtök bændastéttarinnar og vinna að bættri menningaraðstöðu í sveitunum. Bjarni var mikill félagshyggju- maður og samvinnumaður í þess orðs bestu merkingu. Honum voru markmiðin ljós í öllu félagsstarfi og þeim fylgdi hann í öllu. Eg hefi stundum orðið þess var að ýmsir menn telja að pólitísk markmið séu öllum öðrum markmiðum æðri og að forystumenn í stéttarfélagsmál- um hljóti alltaf að stjórnast af slíkum markmiðum séu þeir flokks- bundnir, fremur en stéttarlegum sjónarmiðum. Þetta tel ég rangt. Þau kynni, sem ég hefi haft af mönnum í stéttarfélögum, úr ólík- um stjórnmálaflokkum, sanna mér að langflestir þeirra taka stéttar- sjónarmiðin fram yfir þröng flokks- sjónarmið. Stundum ætlast stjórn- málamenn til þess að forystumenn stéttarfélaga taki meira mið af pólitískri dægurbaráttu en stéttar- íegum sjónarmiðum. Slíkt hefði verið víðs fjarri Bjarna. Hann hefði aldrei brugðist trúnaði við þau málefni sem honum var trúað fyrir af stéttarbræðrum sínum. Bjarni var afar góður samstarfs- maður. Hann var hreinskiptinn, glöggur á aðalatriði mála, tillits- samur við skoðanir annarra manna og drenglundaður í öllum samskipt- um. Hann ávann sér því mikið traust samstarfs- og samferða- manna sinna. Vorið 1921 kvæntist Bjarni Sig- urlaugu Jónasdóttur frá Völlum í Vallhólmi. Fyrstu fjögur hjúskaparárin voru þau í sambýli við tengdaforeldra hans á Völlum. En árið 1925 keyptu þau Uppsali og fluttu þangað og bjuggu þar alla tíð eftir það á með- an bæði höfðu heilsu. Síðustu árin voru þau í sambýli við börn sín. Halldór bjó þar í sam- býli með þeim í nokkur ár og Árni hefur búið þar frá árinu 1953. Uppsalir eru fallegt býli, sem stendur hatt, innarlega í Blöndu- hlíðinni. Á þeirri jörð varð mikil breyting í búskapartíð Bjarna og fjölskyldu hans. 011 hús hafa verið byggð úr steini, en voru áður öll úr torfi, eins og víða í Skagafirði. Vegna legu túnsins í hlíðinni var fremur erfitt að rækta, bæði vegna brattlendis og þess að vatnsagi var mikill undan hallanum. Skurðgröf- urnar komu þar eins og víðar í góðar þarfir og björguðu því að túnræktin gat heppnast að fullu. Þar er nú bæði stórt og grasgefið tún. Framfarir urðu einnig miklar í búfjárræktinni og fénaðurinn varð afurðamikill. Þau Bjarni og Sigurlaug eignuð- ust átta börn. Sjö þeirra eru á lífi. Þau eru Helga, kennari í Varmahlíð, gift Konráð Gíslasyni frá Frosta- stöðum; Egill, ráðunautur á Sauðárkróki, kvæntur Öldu Vil- Minning: Arni G. Magnús- son vélstjóri Fæddur 3. nóvember 1914 Dáinn 18. janúar 1987 Sunnudaginn 18. janúar barst mér sú sorgarfregn að æskuvinur minn, Árni. Guðjón Magnússon, hefði orðið bráðkvaddur þá um nótt- ina. Kransæðarnar voru búnar að hrjá hann í mörg ár. Andlátið kom því vandamönnum og vinum vart að óvörum, en þegar umskiptin verða með svo skjótum hætti, sem hér varð raun á, þá verða menn fyrst magndofa. Árna og Guðrúnu konu hans hafði verið boðið til þátttöku í sam- eiginlegum fundi ^ björgunarsveita Slysavarnafélags Islands á Suður- nesjum, er björgunarsveit Þorbjarn- ar stóð fyrir í samkomuhúsinu Festi í Grindavík. Þar voru þau hjónin heiðruð fyrir mikið og gptt starf í þágu slysavarna. Hann var félagi í þeirri sveit frá unglingsárum. Gjald- keri hennar í 40 ár og álíka lengi skytta björgunarsveitarinnar. Hann var því oft i sviðsljósinu þegar sveit- in vann sín landskunnu afrek. Meðan samkvæmið stóð magnað- -isfe veður, -en¦ veðurofsi-er eitt það i erfiðasta sem kransæðasjúkir þurfa að ganga í gegnum. Að vísu var ekki langt í bílinn, sem stóð við húsvegginn, og þangað komust þau hjónin, en það varð Arna um megn, stormur næturinnar hafði yfirbugað lífsþrótt hans, hann var varla sestur undir stýri er dauðann bar að. Hvernig má það verða að svo stutt sé milli fagnaðar og fráfalls? Spurningar um eilífðarmál og vegi almættisins eru margar sem seint verður að fullu svarað. Árni fæddist 3. nóvember 1914 á Húsatóftum í Grindavík, sonur hjónanna Kristínar Gísladóttur, ættaðri af Álftanesi, og Magnúsar Árnasonar, formanns í Grindavík, en hann drukknaði ásamt tveimur bræðrum sínum og átta öðrum skip- verjum í apríl 1915, tæpu hálfu ári eftir að Árni fæðist. Árni Jónsson á Vindheimum stóð á fjörukambinum og horfði á bát sona sinna hlekkjast á út af Gerðis- töngum og hverfa í djúpið. Karl- mennið þjóðkunna, bændahöfðing- inn frá Krísuvík, þá búsettur í Grindavík, var ekki að flíka hugar- kvöl sinni þótt hann ætti „þann ^Bríl^g þ#sj;ni 3 sjq", En kannskjij; hefur brimið út af Gerðistöngum og það djúpa hrollvekjandi brim- hljóð, sem þaðan barst stöðugt að eyrum gamla mannsins, átt drjúgan þátt í því að hann flutti þremur árum síðar á Grímstaðaholtið við Reykjavík, átti þar eldsmiðju og hrognkelsaveiðiútgerð, sem sonar- sonurinn og nafninn fékk að taka þátt í meðan hann var enn í bernsku. Hann var nokkur.sumur hjá afa sínum og átti þaðan góðar minningar. Kristín, móðir Árna, hélt áfram búskap, réð til sín ráðsmann, Guð- mund yngri Jónsson frá Hópi, og giftist jionum eftir nokkur ár. Hann gekk Árna í föðurstað og eignaðist tvö börn með Kristínu, þau Magnús og Guðfinnu. Guðmundur dó úr lungnabólgu eftir fárra ára sambúð. Kristín hélt þó áfram búskap af miklum^dugnaði, við .erfiðar að- stæður, í nokkur ár. Þegar Árni er 12 ára flutti hún með börnin austur í Járngerðar- staðahverfi. Bæði var það vegna skólagöngu barnanna og svo var þar meiri von um vinnu, sem hent- aði hennar aðstæðum. Árni var þá farinn að geta unnið við fískverkun og línuvinnu, sem var eitt af fyrstu verkefnum drengja í sjávarplássum á þeim árum. Af ómældu vinnu- álagi, dugnaði og hagsýni tókst Kristínu að koma upp litlu húsi, er hún nefndi Hellur, og bjó þar síðan. Árni var traustur og tápmikill drengur. Skömmu eftir fermingu var hann því kominn í gott skiprúm hjá Guðjóni Klemenssyni og var hann með honum nokkrar vertíðir. Á öðrum árstímum var hann við sjómennsku á ýmsum stöðum á landinu. Tvítugur fór hann í mótór- vélstjóranám, sem Fiskifélag ís- lands stóð fyrir í Reykjavík. Eftir það var hann vélstjóri á fiskiskipum þar til að hann réðst til Hraðfrysti- húss Grindavíkur. Þar var hann fyrsti vélstjóri í 42 ár. Af kynnum mínum við Árna er mér ljóst, að þessu starfi hafi hann ætíð sinnt af öryggi og trú- mennsku. Þá skoðun staðfesti Þórhallur Einarsson, samstarfs- maður hans við vélgæslu í 13 ár. Þórhallur taldi hann „úrvals vél- stjóra og úrvals mann". Undir þessi ummæli trúi ég að allir geti tekið sem einhver samskipti höfðu við Árna. Hvað er betra leiðarljós um ókunna stigu til æðra tilverusviðs? Árni hóf búskap í Keflavík 1942 með Guðrúnu Jónsdóttur, ágætri konu i.i ættaðri ¦:. norðan frá Steingrímsfirði. Þau giftu sig svo 18. desember 1943 og fluttu þá inn ,í nýtt hús er þau höfðu byggt í Grindavík og nefndu það Tungu og hafa æ síðan verið kennd við Tungu. Guðrún var áður gift Guðmundi Guðmundssyni, skipstjóra, sem drukknaði í mars 1938, er Fossnes fórst við Færeyjar. Þau höfðu eign- ast eina dóttur, Ernu, og gekk Arni henni í föðurstað og varð afar kært milli þeirra, en ekki eignuðsut þau Guðrún barn saman. Það varð því sár söknuður á heimili þeirra er Erna féll frá aðeins þrjátíu og eins árs gömul. •Hjónaband Guðrúnar og Árna hefur alla tíð verið með ágætum. Þau áttu svo margt sameiginlegt — áttu margar ánægjustundir við frið- sælar laxveiðislóðir, en sennilega var sameiginlegur áhugi þeirra á slysavarnamálum þyngstur á met- um hjá þeim, en að þeim málum unnu þau bæði í forustusveitum í marga áratugi, í slysavarnadeildun- um Þorbirni og Þorkötlu. Heimili þeirra — Tunga — bar því einnig vott, bæði úti og inni, að þar voru samtaka, smekkvísir húsráðendur að yerki. Árna þakka ég tryggð og vináttu allt frá æskudögum og ótal ánægju- legar samverustundir sem aldrei bar skugga á. Hann setti svip á fæðingarbæ okkar — Grindavík — og mun lengi verða minnst og sakn- að af samstarfsmönnum. Guðrúnu verður ljúf minning styrkur í sorg. Henni, systkinum hans og öðrum ættingjum sendum við hjónin inni- legar samúðarkveðjur. "¦¦'¦v- RagnaogJónTómasson
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.