Morgunblaðið - 18.03.1987, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 18.03.1987, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 18. MARZ 1987 Friður í fjörbrotum Leiklist Bolli Gústavsson Leikfélag Akureyrar KABARETT Höfundur handrits: Joe Mast- eroff Höfundur söngtexta: Fred Ebb Tónlist eftir John Kander Þýðing: Óskar Ingimarsson Leikstjóri: Bríet Héðinsdóttir Höf undur dansa: Ken Oldf ield Leikmynd og búningar: Karl Aspelund Hljómsveitarstjóri: Roar Kvam Lýsing: Ingvar Björnsson Inntak söngleiksins Kabarett hefur farið í gegnum deiglu og mótast í meðförum margra eins og þjóðsaga eða þjóðlag. En þeg- ar hann var að fullu mótaður kom á daginn, að þar með hafði verið lagður grundvöllur að nýrri gerð söngleikja, svonefndra „concept"- leikja, sem gera meiri kröfur til þess, að hugmyndir séu vaktar og víkki svið leikritsins langt út fyrir það sýnilega. Þrír lista- menn, Joe Masteroff, höfundur handritsins, Fred Ebb, er samdi söngtextana, og John Kander, sem er höfundur tónlistar, hafa lýst því á skemmtilegan hátt, hvernig þetta verk varðtil við samvinnu þeirra og samræður. Sem kunnugt er var kveikja verksins sótt í sögurnar „Berlín kvödd" eftir breska rithöfundinn Christopher Isherwood, en eftir þeim gerði John van Druten leik- ritið „I am a Camera" (Ég er myndavél). Var það frumsýnt í New York árið 1951 og hlaut góðar viðtökur. Þá reyndu Jay Allen og High Wheeler að gera söngleik upp úr sögum Isher- wood, en mistókst hrapallega. Loks fékk bandaríski leikstjórinn og framleiðandinn, Harold Princh, þá hugmynd að gera söngleik úr leikriti van Druten og réð þá þremenninga, sem fyrst voru nefndir, til þessa verks. Skýring á þeirri nýlundu, sem felst í þessum söngleik og gerir hann að tímamótaverki, er þessi: — Fram að miðjum sjöunda ára- tug þessarar aldar hafði söng- leikur venjulega verið leikin saga með söngvum, en í Kabarett er þessu komið fyrir á annan hátt. Skemmtanastjórinn (nefndur siðameistari í leikskrá) og Kit- Kat-klúbburinn, þar sem hann stjórnar spilltri og ofsakenndri gleði, verða einungis rammi utan um sögu um dramatísk ástarsam- bönd;. annars vegar ungs fólks með ólík viðhorf og hins vegar roskinna hjónaleysa. Skemmt- anastjórinn, léttlyndar söngvísar dansmeyjar og klúbbgestir túlka andrúmsloft og siðferðisástand í Þýskalandi skömmu fyrir síðari heimsstyrjöld. Hann er fulltrúi fyrir siðleysi og klúra ástleitni og jafnframt túlkar hann, dans- meyjar og gestir klúbbsins yfirvofandi ógn nazismans. Þannig er laðað fram rétt and- rúmsloft í kringum söguna. — Þarna eygðu höfundar nýja að- ferð til þess að tjá efni og sú tilraun hreif áhorfendur. Hand- ritið er ekki einungis texti, sem hér er prýðílega þýddur af Óskari Ingimarssyni, heldur er leikstjór- anum ætlað að ná fram réttum hughrifum án orða í sýningunni. Og þess vegar var það einmitt mikið lán, að Leikfélag Akur- eyrar skyldi fá jafn gáfaðan og snjallan leikstjóra og Bríeti Héð- insdóttur til þess að sviðsetja Kabarett á sjötíu ára afmæli fé- lagsins. Mig minnir, að ég hafi látið þess getið í umfjöllun um leikstjórn Bríetar á Akureyri fyr- ir nokkrum árum, að hún njóti þess að vera skáld í leikhúsinu auk þess að vera vel menntuð í leikhýsfræðum. Og sá hæfileiki nýtur sín sérlega vel í þessu verki, þar sem skáldleg tilfinning fyrir hughrifum kemur þeim til skila í réttri túlkun, ekki ein- göngu í framsögn texta og söngva, heldur í ótal mörgum ytri atriðum, stórum og smáum. Styrkur leikstjórnarinnar felst og í nákvæmu samræmi allra þátta og hún forðast réttilega að stuðla að stjörnuleik, er hefur einkennt þær sýningar á Kabarett, sem kunnar eru hér á landi, ekki síst í vinsælli bandarískri kvikmynd með Lizu Minelli í stóru hlut- verki. Bríeti tekst afbragðs vel að Iáta kaldan skugga þeirrar ógnar, sem í vændum er, læðast inn í sýninguna og magnast og Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson Guðjón Pedersen í hlutverki siðameistarans. Gestur Einar Jónasson og Inga Hildur Haralds- dóttír í hlutverkum sínum. Soffía Jakobsdóttir, Jóhann G. Möller og Guð- bjö'rg Thoroddsen. vaxa inn í atburðarásina í húsi frk. Schneider. En leikstjórinn nýtur þess, að hafa ágæta lista- menn með sér. Roar Kvam stjórnar lítilli og vel skipaðri hljómsveit og nær fram þeim líflega, hrífandi og óskammfeilna takti, sem við á. Er tónlistarflutn- ingur allur með miklum ágætum. Leikmynd hefur Karl Aspelund gert af hugkvæmni, svo tíðar skiptingar ganga snurðulaust. Hún er traustur grunnur, sem Ingvar Björnsson ljósamaður hagnýtir sér vel og gæðir til- brigðaauðugu lífi með beitingu Jjósanna. Kar) Aspelund hefur einnig hannað búninga, sem eru í réttu samræmi við þann tíma, sem um er að ræða. En næst leikstjóranum stendur danshöf- undur og stjórandi dansa, Ken Oldfield. Hann miðar verkefni sítt við þröngt svíð og tekst vel að víkka það og dýpka með fjöl- breyttum dansatriðum og hefur þá á að skipa fámennum flokki dansara, þar sem Helga Alice Jóhanns er leiðandi, enda öllum hnútum kunnug á gamla sviðinu og hefur fyrir löngu sannað hæfni sína sem leikhússdansari. Dansinn setur sterkan svip á verkið með söngvunum. Þyki ein- hverjum snurður þar á, sem alls ekki geta talist stórvægilegar, er þrengslum einum um að kenna og því að túlkendur eru misvan- ir. En á frumsýningu hlaut það að hrífa hvern mann, hversu allir lögðu sig fram, enda gat það engum dulist. Og Guðjón Peder- sen í hlutverki skemmtanastjór- ans náði frábærum samleik við hópinn í næturklúbbnum, enda styrkur hans ekki síst fólginn í hnitmiðuðum hreyfíngum. Hann lét við fimt, eins og sagt var í fyrndinni, viðbrögðin skjót og alltaf hárrétt. Framsögn og svip- brigði fóru ekki úr böndum og voru alltaf réttu megin við strik- ið, svo ofleikur, sem hlutverkið gefur óneítanlega tílefni til, skyggði aldrei á þann tilgang þess að túlka andrúmsloft og sjúkt siðferðisástand í Þýskalandi á þeim tíma, né heldur á kjarn- ann, söguna, sem gerist innan rammans, sem hann er veiga- mestur hluti af og gefur sterkast- an lit, jafnvel gyllingu. Einar Jón Briem leikur rithöfundinn unga, Clifford Bradshaw. Honum tekst með ágætum að tjá svipmót ann- arrar veraldar, ólíks menningar- svæðis, kemur inn í myndina sem útlendingur (Bandaríkjamaður) og veldur því hlutverki vel frá upphafi til enda. Samleikur hans og Ásu Hlínar Svavarsdóttur í hlutverki Sally Bowles er mjög eðlilegur og þekkur. Ása Hlín er í því hlutverki innan sjálfrar sög- unnar, sem hætta er á að verði of sterkt Ieikið, eins og skemmt- anastjórinn, þótt með allt öðrum hætti sé. Hún hlítir aga leikstjór- ans og fer ekki út fyrir sett takmörk þess eðlilega, svo við- brögðin verða aldrei of dramatísk og upphafin. Leikur hennar er vandaður og á elskulegan hátt túlkar hún þetta barn líðandi stundar, sem virðast búin þau örlög að fuðra upp í eldi trylltra og óraunhæfra aðstæðna. Ása Hlín fer vel með litla söngrödd og verður ekki fundið að fram- göngu hennar, sem skemmti- krafts í klúbbnum, en leikur hennar nýtur sín betur inni í sög- unni, í húsi frk. Schneider. Frk. Schneider er leikin af Soffíu Jak- obsdóttur, sem skilur hlutverkið út í æsar. Þessi hversdagslega, aldraða fröken, hefur sett sér að búa í friði við skoðanir, sem h'verju sinni eru ofaná í landinu, en um stund kviknar og lifir logi ástarinnar, þegar kaupmaðurinn á horninu, gyðingurinn Rudolf Schults, biður hennar. Það er með ólíkindum hversu vel Soffíu lætur að sýna breytinguna, sem verður við það skot. Henni tekst að tjá það með augunum, sem lifna á undarlega eðlilegan hátt, og allt annað er í samræmi við það. Sömuleiðis verða vonbrigðin með eðlilegu móti. Blik augnanna slokknar, svipurinn dofnar, hversdagsleikinn tekur við á ný. Scffía sýnír þarna minnilegan leik, sem ástæða er til að bera lof á. Pétur Einarsson leikhús- stjóri leikur gyðinginn, Rudolf Schultz. Hann tók við hlutverk- inu er Þráinn Karlsson veiktist skyndilega tveim dögum fyrir frumsýningu. Og Pétur leikur með þeim hætti, að engum getur dottið annað í hug, en hann hafi æft það frá upphafi. Það verður að taka það fram, að útlit Péturs hentar hlutverkinu, þegar hann hefur verið gerður öldurmannleg- ur. Hann er geðþekkur, roskinn gyðingur, hikandi og hógvær í öllum viðbrögðum, eins og til er ætlast. Samleikur hans og Soffíu er frábær og samskipti þessara rosknu elskenda, sem þau túlka, mynda ógleymanlega andstæðu við hinn sjúklega heim utan við, þar sem komið er að því, að illt verði með illu út rekið, eða öllu heldur með öðru verra og djöful- legra. Saga frk. Schneiders og Rudolf Schultz er eins og sólar- lag, sem felur í sér sömu niður- stöðu og í orðum úr leikriti Schakespeares um Júlíus Sesan „The sun of Rome is set. Our day is gone. Clouds, dews and danger come; our deeds are done." („Þín sól er setzt, ó, Róm! vor dagur horfinn! skúra-ský koma með fár! Dagsverkið er á enda!") FuIItrúi þriðja ríkisins birtist f Ernst Ludwig, sem verður í upp- hafi leiksins samferða Bradshaw frá París til Berlínar. Þægilegur maður, sem vill allt fyrir útlend- inginn gera, en vill eigi að síður hafa gott af honum fyrir pólitíska hugsjón sína. Gestur er vandvirk- ur í þessari túlkun og með Ludwig færist skugginn gleggst yfir, þegar á leikinn líður. Það tekst eðlilega og í trúlofunarsam- kvæmi frk. Schneiders og Ludwigs brýst mannfyrirlitning- in fram á mjög sannfærandi hátt. Hæfíleikar Gests hafa enn þrosk- ast og njóta sín hér í góðum skapgerðarleik. Inga Hildur Har- aldsdóttir bregður upp mynd af skyndikonu, sem leigir hjá frk. Schneider. Það reynir ekki mikið á, er snoturlega af hendi leyst, en ekki laust við að nokkurra áhrifa gæti frá síðasta hlutverki, í Rauðhærða riddaranum og er ekki óeðlilegt. Ýmsir fleiri koma við sögu í minni hlutverkum og standa sig með sóma. Með góðri samvisku er hægt að lofa þessa vöntíuðu sýningu. Hún er eitt af hinuhi stærri verk- um, sem LA hefur' sýnt á liðnum árum af aðdáunarverðum metn- aði. Er gott til þess að vita á tímamótum, þegar félagið minnist 70 ára afmælis síns, að andstreymi vegna fjárskorts skuli ekki hafa tekist að lama starfsemi þess, heldur sanni það mikilvægt menningargildi sitt með jafn listrænum glæsibrag og er á þessari sýningu. Ef við viljum búa í landinu utan Suð- vesturlands, þá verðum við að meta slík afrek í listum og standa með þeim, sem þau vinna.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.