Morgunblaðið - 21.07.1987, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 21.07.1987, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐE), ÞREWUDAGUR 21. JÚIÍ 1987 19 sem umfram tiltekið magn fór. Á grundvelli þessara laga og reglu- gerða hefur framleiðslustjórnunin í landbúnaði farið fram í megin drátt- um síðan. Það varð fljótt ljóst að þessar aðgerðir voru fyrst og fremst til að létta byrðum af hinu opinbera og að því leytinu til, varð af þeim nokkur árangur. Þær voru hins vegar ekki þess megnugar að rétta kjör bænda. Framleiðslustjórnunin tókst heldur ekki sem skyldi. Of- framleiðslan hélt áfram að vera til og stundum jókst hún á einstökum tímum og svæðum. Starfsmenn landbúnaðarráðuneytis, fram- leiðsluráðs og stéttasambands sátu við að reikna. Heitum framleiðslu- magns sem greiða átti fullt verð fyrir var breytt og aftur breytt. Fyrst var það framleiðslukvóti. Síðan var reiknaður nýr fram- leiðsluréttur á lögbýli og kallaður búmark. Bændur voru að byrja að átta sig á því að reyna að aðlaga sig eftir þeim fyrirmælum sem þar voru gefin þegar þriðja framleiðslu- réttinum var dembt yfir þá og kallaður því illframberanlega nafni „fullvirðisréttur". Stafsetning þess minnir einna helst á heiti og orð í mállýsku eskimóa. Eskimóarétturinn Framleiðsluskerðing hvers bónda eftir reiknireglu fullvirðisréttarins gekk lang lengst í þá átt að tak- marka framleiðsluna. Hún gengur það langt að mörgum bændum er ýtt aftur á það efnahagsstig sem ómögulegt er að lifa af í nútíma- þjóðfélagi á íslandi. Bændum er með þessu skipað á efnahagslegan bekk miðað við aðra landsmenn að líkja má við lífskjör margra inn- fæddra á meðal danskra innflytj- enda í landi Eiríks rauða og hefur það hingað til ekki beinlínis verið talið til fyrirmyndar. Þótt vandamál innfæddra Grænlendinga og íslenskra bænda séu á engan hatt sambærileg er það samt í fleiri til- fellum en hinu stafsetningarlega sem kalla mætti fullvirðisréttinn eskimóarétt. Eskimóarétturinn dæmir bændur ekki eingöngu hart heldur einnig allmisjafnlega. í sumum tilfellum gengur það svo langt að um hreint ranglæti er að ræða. Hann er reikn- aður út eftir tveimur tilteknum framleiðsluárum og þótt skárra árið sé notað til viðmiðunar skiptir engu hvort þarna var um gott ár að ræða eða erfitt fyrir viðkomandi bónda. Þeir bændur sem lengst þversköll- uðust við augljósum staðreyndum og juku framleiðslu sína, sumir ef til vill fyrir atbeina opinberra klás- úla, standa best að vígi á meðan hinir sem reyndu að draga að sér höndina í tíma fá enga aðra umbun fyrir réttláta viðleitni sína og fram- lag til lausnar stóru vandamáli en að nú skal meira þrengt að þeim. Mun réttlátara hefði verið að nota fleiri ár til viðmiðunar, leggja framleiðslu þeirra saman og deila í með fjöldanum. Það hefði fengist næstum sama heildarútkoma fyrir þjóðarbúið en samdrátturinn komið mun réttlátar niður á einstaka bændur. í framhaldi af þessu mætti spyrja hvort starfsmenn opinberra landbúnaðarmála kunni ekki að deila. Að geta lifað af laununum Það er deginum ljósara að fram- leiðslurétturinn sem kemur bænd- um á kjör sem líkt hefur verið við þá sem útundan hafa orðið í græn- lensku samfélagi leysir ekki vanda landbúnaðarins einn og sér. Það þarf margt fleira að koma til. Með tilliti til forsögu málsins, því sem gerst hefur í áranna rás, er ljóst að það þarf nokkuð langan aðlögun- artíma til að koma landbúnaðar- framleiðslunni í það magn sem hentar innanlandsmarkaðnum. Sá aðlögunartími er vissulega dýr og dýrari fyrir þá sök hversu lengi var trassað að taka á vandanum. Þenn- an herkostnað er ekki unnt að leggja á herðar einnar fámennrar starfsstéttar sem á þá ekki nema að hluta til sök á honum. Þetta er mál sem snertir allt þjóðfélagið. Það snertir búsetu, byggðaskipan, fram- færslumöguleika fleira fólks en þess sem býr á sveitabæjum og einnig eignaskiptingu. Það snertir rétt ein- staklingsins, tilfinningu hans og virðingu fyrir sjálfum sér. Með nýjum búgreinum hefur þeg- ar nokkur vandi verið leystur í atvinnulegu tilliti. Þær leysa ekki þann lanndfræðilega vanda sem við er að etja, að halda sveitum og landsbyggðakauptúnum í byggð. Þessar nýju búgreinar eru heldur ekki hreinn landbúnaður heldur eins konar millistig milli landbúnaðar og iðnaðar. Svína- og kjúklingabú eru frá hagkvæmnissjónarmiði best staðsett á hafnarbakka í þéttbýli. Þau nota innflutt korn til fóðurs og markaðurinn er þá einnig innan seilingar. Loðdýrabúin eru best staðsett í sem mestri nálægð við fiskvinnslustöðvarnar þaðan sem þær fá sitt fóður. Þaðan er yfirleitt einnig stutt í útflutningshafnir. Sveitir landsins eru misjafnlega vel fallnar til beitar og skepnuhalds. Sum strjálbýl og landmikil héruð eru mjög vel fallin til sauðfjárrækt- ar og framleiðslu fjallalamba þótt kúabúskapur geti tæpast orðið þar hagkvæmur. Sömu sögu er að segja um aðrar sveitir, þéttbýlli og land- minni. Þar á sauðkindin síður heima og alls ekki ef framleiða á kinda- kjötið sem villibráð. Ef verðjöfnun- arstefnan væri lögð niður og farið að greiða mismunandi verð fyrir afurðir, eftir því hvort þær væru framleiddar í sveitum sem vel væru til þess fallnar, myndi verða unnt að beina þessari framleiðslu í betri farvegi. Hvers vegna eru þekktar sauðfjárjarðir, þar sem dugmiklir bændur urðu eins konar þjóðsagna- persónur fyrr á tímum, í eyði á meðan rollur eru að bíta tún og mjólka feitum lömbum í landlausum sveitum. Þetta er einn þeirra þátta sem taka verður með í reikninginn þegar endurskipuleggja á íslenskan landbúnað. Það liggur í augum uppi að slík endurskipulagning má ekki dragast lengur. Eftir því sem hún dregst á langinn vex sá skattur sem þjóðin verður að greiða. En þetta verður ekki gert með því einu að setja bændur landsins á ólífvænleg sult- arlaun, gera þá að einskonar sérstökum þjóðflokk sem ekki nýtur jafnréttis við aðra borgara. Þeir verða einnig að geta lifað af launum sínum. Ef við tækjum að flytja inn land- búnaðarafurðir, eins og sumum malbikssinnuðum höfuðborgarbú- um hefur stundum dottið í hug, yrði vandinn aðeins stærri að ógleymdum þeim þætti að við færð- umst fjær því að vera sjálfum okkur nógir. Það þyrfti að finna mörg atvinnubótatækifæri til að leysa þá bændur frá búskap sem með góðri skipulagningu og markaðssetningu landbúnaðarvara á innlendum markaði eiga fullt starf fyrir hönd- um í sveitum landsins. Og hvað ætti að gera við það fólk sem vinn- ur á malbikinu við iðnað og viðskipti sem af landbúnaðarframleiðslunni skapast? Það er ódýrara að flytja þetta inn, segja malbiksmennirnir og horfa þá til þess eins að láta útlendinga niðurgreiða mat ofan í okkur á meðan þeir skammast yfir því að við séum að niðurgreiða bita ofan í eitthvert fólk í öðrum lönd- um. Er þá ekki einnig ódýrara að ráða bifreiðaeftirlitsmenn frá Pól- landi, lögreglumenn frá Tyrklandi og slökkviliðsmenn frá Suðaustur- Asíu. Ætli þeir réðu sig ekki fyrir lægri laun. Höfundur starfar við blaða- mennsku og útgáfustörfí llcykjavik og tekurþáttíbúakap fjölskyldu ainnar í EyjaBrði. Um ættarnöfii og erlend mannanöíh í íslensku - NýttriteftirIngólfPálmasoncand.mag. ÚT er komið ritið „Um ættarnöfn og erlend mannanöfn í íslensku" eftír Ingólf Pálmason cand. mag. f íslensku við Kennara háskóla Íslands. Ritið, sem er 52 bls., fjall- ar einkum um bcygingu eða beygingarleysi ættarnama og er- lendra mannanafna f fslensku á síðari árum. Höfundur hefur kannað fjölda blaða tímarita, og bóka frá seinni hluta 19.aldar og þeirri 20. og einn- ig tekið dæmi úr útvarpi. Han telur áberandi að ættarnöfn séu nú mun sjaldnar beygð en áður; á 19. öld fá þau t.d. yfirleitt eignarfallsendingu, en nú er mjög algengt að ættarnöfn séu endingarlaus í öllum föllum. Tínir hann til mikinn fjölda dæma máli sínu til stuðnings. Einnig er fjöldi dæma um meðferð erlendra mannanafna í íslensku. Þar virðist sama tilhneiging vera á ferð- um; nöfnin eru iðulega höfð óbeygð, jafnvel þau, sem eiga sér beinar sam- svaranir í íslenskum mannanöfnum. Höfundur telur þetta beygingar- leysi ættarnafa og erlendra manna- nafna mjög varhugavert; það muni fyrr eða síðar smita út frá sér og veikja beygingarkefi málsins. Hann hvetur íslendinga til að vera á verði og snúast gegn þessum háska. Ritið er því öðrum þræði leiðbeiningakver um góða meðferð móðurmálsins, en jafnframt fræðileg greinargerð um uppkomu og notkun ættarnafna á íslandi. Karlmannaföt kr. 5.500 og 7.500. Stakir jakkar kr. 4.500. Terylenebuxur kr. 1.395,1.595 og 1.895. Sumarblússur kr. 1.700. Regngallar kr. 1.265. Skyrtur, nærföt, sokkar o.fl. ódýrt. Andrés, Skólavörðustíg 22A, sími 18250. RAFMOTORAR Flestar stærðir og geröir fyrirliggjandi. Fljót afgreiösla. RÖNNING^^ .JTröNNING IS» Með einu handtaki er hœgl að skipta um spólu, en hún er rennd úr áli sem tryggir styrk og léttleika. Ambassadeur 800 Með Ambassadeur800 línunni sannar Abu Garcia að þeir standa öðrum framar í hönnun og smíði kasthjóla. Ambassadeur 800 hjólin eru ótrúlega létt og sterk en samt gædd einstökum eiginleikum. Tæknileg hönnun Abu Garcia kasthjólanna eykur þægindi og öryggi við veiðarnar. Hjá okkur fást Abu Garcia veiðihjól við allra hæfi. É^fe^ itlWP- HAFNARSTRÆTI 5 SÍMAR 16760 og 14800
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.