Morgunblaðið - 21.07.1987, Blaðsíða 44

Morgunblaðið - 21.07.1987, Blaðsíða 44
44 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRTBJUDAGUR 21. JÚIÍ 1987 Minning: Þorleimr Jónsson, loftskeytamaður Fæddur 6. janúar 1909 Dáinn3.júlíl987 Það var tekið að halla nóttu og dagrenning á næsta leiti þegar Þorleifur Jónsson, loftskeytamaður, hvarf héðan úr heimi og lagði á úthafið mikla til fundar við ætt- ingja, vini og samherja, er áður höfðu látið úr höfn hér-vistar. Við sem þekkjum þennan dagfarsprúða drengskaparmann vitum að ekki hefur veðrinu verið fyrir að fara, hann hefur fengið gott leiði og heimkoman verið góð. Þó svo að mér hafi verið falið að minnast þessa fyrrverandi starfsbróður og félaga, þá finnst mér að Þorleifur hafi mælt best fyrir minni sínu sjálfur, með lífi sínu og starfi. Fátækleg orð frá minni hendi munu því verða harla léttvæg fundin. Þorleifur fæddist í Hafnarfirði 6. janúar 1909. Foreldrar hans voru hjónin Guðlaug, f. 6. júní 1877, d. 26. júlí 1953, Oddsdóttir bónda í Minni-Mástungu í Eystrihreppi, Oddssonar, og Jón Þorleifsson, fæddur í Vatnsholti 14. september 1879, kirkjugarðsvörður í Hafnar- fírði, dáinn 29. nóvember 1954, (af Bergsætt). Þeim hjónum varð 12 barna auðið. Af þessum stóra systk- inahópi eru nú 5 eftirlifandi: / Ingibjörg, húsfrú og fyrrverandi | handavinnukennari, búsett í Hafn- j arfírði, Kristjana Júlía, húsfrú í ! Hafnarfírði, Margrét, ekkja, búsett I í Reykjavfk, Oddgeir, iðnverkamað- ur í Reykjavík, og Hjalti, mjólkur- fræðingur og ostakaupmaður, bt^settur í Danmörku. Þorleifur ólst upp hjá foreldrum sínum til 5 ára aldurs, en þá var hann tekinn í fóstur af heiðurs- hjónunum Þóru Bjarnadóttur og Eyjólfi Vilhelmssyni, togarasjó- manni í Hafnarfirði og síðar í Reykjavík. Það fór víst ekki framhjá strák- unum, sem voru að alast upp á þessum árum, að með vaxandi tækni var að skapast ný stétt mahna á íslandi. Loftskeytatæknin fór að ryðja sér til rúms í heiminum upp úr aldamótunum og var nú farin að sanna tilverurétt sinn sem mikið öryggistæki fyrir sjófarendur, ekki síst árið 1909, Republic-slysið, og aftur 1912, Titanic-slysið, sem varð þess valdandi að sala á loft- skeytatækjum jókst hröðum skref- um í heiminum, svo framleiðend- urnir höfðu vart undan. íslendingar voru nú ekkert að rasa um ráð fram í þessum efnum og flýttu sér hægt. Það var ekki fyrr en Eimskipafé- lag íslands lét smíða sín fyrstu skip, Goðafoss og Gullfoss, að eitthvað raunhæft gerðist í þessa átt. Goða- foss fékk loftskeytastöð í júní 1915 og Gullfoss í nóvember sama ár. Loftskeytastöðin í Reykjavík var vígð 17. júní 1918. Fyrsti íslenski togarinn sem fékk loftskeytastöð var Skallagrímur, en það var í marsmánuði 1920, og fleiri fylgdu brátt á eftir. Á árunum 1918—20 voru haldin< tvo loftskeytanámskeið, aðallega fyrir skipstjóra og stýrimenn. Nokkrir loftskeytamenn höfðu tekið próf erlendis. Árið 1923 var haldinn fyrsti Loftskeytaskóli á íslandi, og 9. júlí sama ár var Félag íslenskra loftskeytamanna stofnað. Það var mikil eftirspurn eftir loftskeyta- mönnum á þessum bernskuárum loftskeytatækninnar á íslandi. Því var þessi skóli starfandi á hverjum vetri næstu árin. Þeir Ottó B. Arn- ar, loftskeytafræðingur, og Frið- björn Aðalsteinsson, loftskeyta- stöðvarstjóri í Reykjavík, höfðu veg og vanda af þessu skólahaldi og ráku skólann styrkjalaust fyrir eig- in reikning. Ottó var skólastjóri og kennari í rafmagnsfræði o.fl., en Friðbjörn annaðist kennslu í morse, sendingu og viðtöku auk viðskipta, Ottó greip í þá kennslu líka ásamt öðru. Það voru líka ýmsir stunda- kennarar sem hjálpuðu upp á sakirnar, svo sem Snorri Arnar o.fl. Landssími íslands sá um prófin og gaf út loftskeytaskírteinin. Haustið 1924 hófu 30 nemendur nám í Loftskeytaskólanum, þar á meðal Þorleifur, þá aðeins 15 ára að aldri. Kennslan fór fram að þessu sinni f Landsbankahúsinu, á efstu hæðinni. Um vorið 1925 var gengið til prófa. Þorleifur var í hópi þeirra 11 prófsveina sem fengu úthlutað loftskeytaskírteinum þann 14. apríl. 9 nemendur fengu skírteini 27. sama mánaðar, en 8 síðar á árinu. Tveir luku ekki prófi að þessu sinni. Að þessum áfanga loknum axlaði Þorleifur pokann sinn og hélt á sjó- inn, aðeins 16 ára gamall. Hann var ráðinn loftskeytamaður á togar- ann Njörð frá Reykjavík, en það góða skip hafði fengið eldskírnina í Halaveðrinu rúmum tveimur mán- uðum áður, en þá var Pétur Brandsson, sem lengst af var loft- skeytamaður á Brúarfossi, loft- skeytamaður á Nirði. Bv. Njörður mátti kallast tiltólu- lega nýtt skip, 341 brúttólest, smíðaður í Beverley árið 1920, en þetta var meðalstærð íslensku tog- aranna á þessu tímabili. Það verður að hafa talist mikið lán fyrir svo ungan loftskeytamann að lenda í skiprúmi hjá Guðmundi Guðnasyni togaraskipstjóra, mikl- um öndvegis- og gæðamanni, enda líkaði Þorleifí vistin vel og sam- komulagið eins og frekast var á kosið. Þorleifur starfaði hjá Njarð- arfélaginu í mörg ár. Þann 3. janúar árið 1930 steig Þorleifur mikið gæfuspor, þegar hann kvæntist unnustu sinni, Guð- mundu Dagbjörtu, f. 20. febrúar 1908, Guðmundsdóttir sjómanns í Kefiavík Guðmundssonar, og konu hans, Önnu Sigríðar Sveinsdóttur. Ungu hjónin höfðu búið í óvígðri sambúð um eins árs skeið áður en þau gengu í hjónabandið. Þá tóku þau í fóstur son Dagbjartar, Jón Norðfjörð, háspennuvirkja hjá Landsvirkjun um margra ára skeið, hann er kvæntur Svöfu Gunnars- dóttur frá Tobbakoti í Þykkvabæ, þau eiga 7 börn. Á fyrsta búskaparárinu fæddist þeim dóttirin Þóra Eygló, 17. nóv- ember 1929, hárgreiðslumeistari og húsfrú í Garðabæ, hennar maður er Páll Sigurður, rafvirki, f. 15. júlí 1925, Jónsson sjómanns í Brautarholti í Haukadal, Dýrafirði, Pálssonar, þau eiga 4 börn. Þau Dagbjört og Þorleifur ólu upp elsta son Þóru og Páls, Jón Vilhelm, vélvirkja, sem kvæntur er Salóme Kristínu Jakobsdóttur frá Reykjavík, þau eiga 2 börn og búa í Garðabæ. Þorleifur var loftskeytamaður á bv. Nirði fram til ársins 1932, en þá var skipið selt til Hafnarfjarðar og hlaut nafnið Haukanes. Togara- útgerð á íslandi átti í erfiðleikum á þessum árum og það var ekki óalgengt að áhafnir togaranna mynduðu með sér samtök og keyptu togara til að hafa einhverja atvinnu og það var einmitt það sem félagar Þorleifs gerðu. Þeir festu kaup á bv. Draupni, sem var í eigu Njarðar- félagsins, og skírðu skipið Geysi. Þetta mun hafa verið sumarið 1932. Svo óheppilega tókst til að bv. Geysir strandaði við Tornes í Pent- landsfírði þann 21. nóvember 1933 í dimmviðri og ruddabrælu. Skipið sendi þegar út neyðarskeyti, sem strax voru móttekin af Wick Radio og togaranum Rán, sem var þarna skammt frá strandstaðnum. Blað Félags íslenskra loftskeytamanna, „Firðritarinn" greinir frá þessu í mars-apríl-hefti 1934. „Þeir sem fylgdust með skeyta-skiptum þeim sem þarna fóru fram, höfðu ástæðu til að gleðjast yfír frammistöðu Þorleifs Jónssonar loftskeytamanns á Geysi, sérstaklega eftir að Wick Radio sendi út eftirfarandi tilkynn- ingu. — Geysir strandaður við Stromnes eða Torn, 2143GMT vél- bátur hefur að því er virðist tekið alla um borð nema skipstjóra og loftskeytamann . . ., og sfðar: Skip- t Alúðarþakkir fyrir auðsýnda samúð og vinarhug viö andlát og útför eiginmanns míns, föður, tengdafööur og afa, JÓHANNS S. SIGURÐSSONAR, Grœnumýri 8, Akureyri. Ester Lárusdóttir, Bragi Jóhannsson, Áslaug Kristinsdóttir, Þóra Ester Bragadóttir, Hanna Björk Bragadóttir, Bergur Már Bragason. t Þökkum innilega auösýnda samúö og hlýhug við fráfall og útför GUÐMUNDU Þ. EYJÓLFSDÓTTUR, Ásvallagötu 63. Sólveig Eyjólfsdóttir, Þorbjörn Eyjólfsson, Kristín V. Haraldsdóttir, Halldóra Jóhannsdóttir, Eyjólfur Þ. Haraldsson, Jóhanna S. Þorbjörnsdóttir og fjölskyldur. t Alúðarþakkir fyrir vinsemd og hlýhug við andlát og útför eigin-manns míns og föður, HALLDÓRS GEORGS KRISTJANSSONAR. Sigrún Halldórsdóttir og börn. t Þökkum innilega auðsýnda samúð og vinarhug við andlát og út-för eiginmanns míns, föður okkar, tengdaföður, afa og langafa, STEINSINGA JÓHANNESSONAR, Hrafnlstu, Reykjavík. Sigurrós Guðbjartsdóttir, Eiia Steinsdóttir, Helgi Sigvaldason, Kristín Steinsdóttir, Hjálmar Guðbjörnsson, Valgerður Steinsdóttir, Magnús Tryggvason, Ingibjörg Steinsdóttir, Kristján Björnsson, Svanhvft Hallgrímsdóttir, Einar Óskarsson, barnabörn og barnabarnabörn. t Þökkum innilega samúö og vinarhug viö andlát og útför móöur-bróður okkar og vinar, JÓNATANS GUÐNA JÓNATANSSONAR, Litlu-Helöl, Mýrdal. Sérstakar þakkir viljum við færa starfsfólki Sjúkrahúss Vest-mannaeyja fyrir góða aöhlynningu sem hinn látni fékk þar. Helga Ólafsdóttir, Margrét Ólafsdóttir og fjölskyldurnar frá Litlu-Heiði. t Þökkum innilega auösýnda samúð og hlýhug við andlát og útför, KRISTJÁNS ERLENDS KRISTJÁNSSONAR, Stigahlíð 4, Bolungarvfk. Kristján G. Jensson, Bjarnoy Kristjánsdóttir, Erling Kristjánsson, Halldóra Kristjánsdóttir, Flosi Kristjánsson. ff1^ % \ LrCgstcioar \^Æ^^^^Æ Marmorex íf^-*- y>if ij&PJffyjf lí Steinefnaverksriiiöjan fl^^^^^^^Sj^^^l Helluhrauni 14, sími 54034, |j||ipggjjjjg^j|j^2HfÍÍíaÉI 222 Hafnarfjörður stjóri og loftskeytamaður hafa nú yfirgefíð skipið — (þýð). Þetta sýndi að þessi félagi vor hafði ekki brugð- ist skyldu sinni, heldur setið við lykilinn meðan þess var þörf og farið samhliða skipstjóranum síðastur frá borði. Það er á þessum hættunnar augnablikum sem ábyrgðartilfinning loftskeyta- mannsins er svo rík, og enn hefur enginn íslenskur loftskeytamaður brugðist skyldu sinni," segir blaðið að lokum. Bv. Geysir var 287 brúttólestir að stærð, smíðaður í Beverley árið 1908, hann var einn af elstu togur- um íslendinga. Þegar Njarðarfélag- ið keypti skipið af Englendingum hét það Macfarlane, en hlaut nafnið Draupnir við komuna til landsins. í skipinu var 500 w. M.P. Peders- en-sendir og viðtækið af Philipsgerð með stuttbylgju- möguleikum. Geys- ir náðist ekki út af strandstaðnum og bar þarna beinin. Skipshöfnin fékk útborgað vátryggingarfé skipsins, en treysti sér ekki að leggja í útgerð að nýju. Þorleifur dvaldist ekki lengi í landi því að skömmu síðar varð hann loftskeytamaður á bv. Kóp (ex. Þorgeir Skorageir) 269 bruttó- lesta togara sem smíðaður var í Gestemunde árið 1915. Þá var hann um tíma loftskeytamaður á bv. Hafsteini 313 brúttólesta togara sem smíðaður var í Selby árið 1919. Þá sagði Þorleifur skilið við togar- ana í bili. Fluttust þau hjónin norður á Akureyri og höfðu búsetu þar um tveggja ára skeið, 1938 og 1939. Þorleifur réð sig á flutningaskipið Snæfell, 751 brúttólesta skip, sem var í eigu útgerðarfélags KEA. Snæfellið var í vöruflutningum á milli íslands og Evrópulanda og flutti einkum vörur fyrir Kaupfélag Eyfírðinga og Samband ísl. sam- vinnufélaga, bæði þungavöru í heilum förmum og stykkjavöru. Farmennskan var ekki að skapi Þorleifs, þeim hjónum þótti fjarvist- in of löng og hann kunni betur við lífíð á togurunum. í byrjun stríðsins var brugðið á það ráð að flytjast aftur búferlum til Reykjavíkur. Þó að þau hjónin hafí alla tíð verið mesta ráðdeildar- og reglu- fólk, sem lifðu ekki um efni fram, buðu ráðstöfunartekjur millistríðs- áranna ekki upp á það, að setið væri í aðgerðarleysi svo framarlega að nokkra vinnu væri að hafa. Góð- ur loftskeytamaður var eftirsóttur starfskraftur, Þorleifur var því ekki lengi atvinnulaus eftir komuna til Reykjavíkur, hann réðst því strax loftskeytamaður á bv. Kára, 344 brúttó lesta togara, sem byggður var í Beverley árið 1920 (ex. Kári Sölmundarson) og var í eigu All- iance hf. Þorleifur sigldi á þessu skipi öll stríðsárin og einu ári betur. I ófriðarbyrjun áttu fslendingar 36 togara, siglingar með fisk á Englandsmarkað voru stundaðar af kappi. í fyrstu gekk allt stór- slysalaust. Með haustnóttum árið 1940 þyrmdi yfír fslenska sjó- mannastétt, vígahrammur styrjald- arinnar greiddi henni þung högg og stór. Islenskir sjómenn urðu að greiða vopnaskattinn, hann féll of- an á skattinn til ægis, manntjón fór sívaxandi, fórnin var mikil og átak- anleg, sárari en tárum taki. Btónmstofa Fnðfinns Suðuriandá)raut 10 108 Reykjavík. Sími 31099 Opiðöllkvöld til kl. 22,- einnig um helgar. Skreytingar við öll tilefni. Gjafavörur. m. 'íiÉk
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.