Morgunblaðið - 03.01.1988, Blaðsíða 48

Morgunblaðið - 03.01.1988, Blaðsíða 48
48 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 3. JANÚAR 1988 fclk f fréttum Kona neytti at- kvæðisréttar í bæjarsljórnarkosningunum 1888 Þriðja janúar fyrir hundrað áruni átti sá sögulegi at- burður sér stað í bæjarstjórnar- kosningum í Reykjavík, að Kristfn Bjarnadóttir frá Esju- bergi, f yrst reykvískra kvenna, hagnýtti sér kosningarétt í sveit- arstjórnakosningum. Ekkja sem haf ði einurð Fréttablaðinu ísafold þótti þessi kosningaþátttaka kvenna sæta nokkrum tíðindum ogtaldi Kristínu Bjarnadóttur vera fyrstu konuna sem „hafði loks einurð til að koma á kjörfund". Ekki mun ofangreint vera alls kostar rétt hjá ísafold. í bók Gísla Jónssonar, „Konur og kosningar" er þriggja kvenna annarra getið sem höfðu áður neytt atkvæðisrétt- ar til sveitarstjórna á Islandi. Konur á íslandi öðluðust óvjefengjanlegan kosningarétt til sveítastjórna árið 1882. Það er að segja ef þær full- nægðu öllum skilyrðum sem lög kváðu á um varðandi kosningarétt- inn, svo sem varðandi aldur, eignir o.fl., en síðast en ekki síst, lögin frá 1882 gildu aðeins um: „Ekkjur og aðrar ógiftar konur, sem standa fyrir búi eða á einhvern hátt eiga með sig sjálfar." Giftar konur höfðu þar af leiðandi ekki kosningarétt og kjörgengi fengu konur ekki fyrr en árið 1902. Þótt lögin frá 1882 veittu íslensk- um konum heldur takmarkaðan atkvæðisrétt voru þau þó talin bera vitni um töluvert frjálslyndi í kven- réttindamálum og urðu til þess að vekja athygli á íslendingum sem framfarasinnuðum mönnum og öfluðu þeim frægðar og vinsælda meðal frjálslyndra manna erlendis. Konur sinnulitlar um atkvæðisréttinn íslenskar konur aftur á móti virð- ast hafa veitt þessum réttarbótum takmarkaða athygli. Fjórða janúar 1886 ritar Guðmundur Guðmunds- son grein um menntun ogjafnrétti kvenna í fréttablaðið Þjóðolf. Hann spurði: „En hvernig hagnýta konur sér þær réttarbætur sem þær hafa þegar fengið? Svarið er sorgtegt. Það hljóðar svo: Nálega ekkert." í „Arbókum Reykjavíkur, 1786-1936," greinir Jón Helgason biskup frá því að bæjarstjórnar- kosningin þriðjajanúar 1888 hafi verið „hitalaus að mestu", en Þjóð- ólfur segirsjötta janúar það ár: „Kristján O. Þorgrímsson hafði daginn áður og sama morguninn gengið meðal lýðsins, til að snapa saman atkvæðum handa sér." í bók Bjargar Einarsdóttur, „Úr ævi og starfi íslenskra kvenna", segir: „Árið 1888 munu hafa verið milli fjörutíu og fimmtíu konur í Reykjavík sem máttu kjósa en eng- in þeirra hirti um að nota þann rétt sinn nema Kristín. Hún var þá orðin ekkja, átti fasteignir í kaup- staðnum og hafði sjálstæða atvinnu. Það er tilgáta Lúðvíks Kristjánsson- ar að Kristín hafi gengið að kjör- borðinu fyrir atbeina Þorláks, tengdasonar síns." Lúðvík Krist- jánsson setur fram þessa tilgátu í bók sinni um Þorlák 0. Johnson kaupmann, „Úr heimsborg í Grjóta- þorp". Einnig má geta þess að þrítugasta desember 1887 hafði hin víðkunna kvenréttindakona, Bríet Bjarnhéðinsdóttir, flutt fyrirlestur um hag og réttindi kvenna. Þetta var fyrsti opinberi fyrirlestur, sem kona hélt á íslandi. Hugsanlegt er að fyrirlestur Bríetar hafi verið Kristínu Bjarnadóttur nokkur hyatningtil að mæta á kjörfund, fjórum dögum síðar. Seldi ekki áfengi Þegar Kristín Bjarnadóttir gekk að kjörborðinu var hún sjötíu og fimm ára að aldri. Hún var dóttir Bjarna Hermannssonar, bónda á Vatnshorni í Skorradal, fædd 7. I^jóðmii\jaaafn lalands Kristín Bjarnadóttir frá Esjubergi. Fyrsta kona sem kaus í Reykjavik. júlí 1812. Kristín giftist Bjarna Bjarnasyní árið 1839 og hófu þau búskap á Esjubergi á Kjalarnesi vorið 1840. Þau hjón efnuðust vel á Kjalarnesinu og eignuðust sex börn en aðeins ein dóttir, Ingibjörg, komst til fullorðinsára. Kristín nam ljósmóðurfræði 1863 ogvarljós- móðir í Kjalarneshreppi fram til ársins 1871, en þá fluttist fjölskyld- an til Reykjavíkur. Ingibjörg, dóttir þeirra hjóna, giftist Þorláki Johnson árið 1876 °S bjuggu bæði hjónin í Lækjargötu 4, í húsi sem enn stendur. Mann sinn missti Kristín 1882. Kristín stofnaði og starfrækti, ásamt Þorláki tengdasyni sínum, veitingastofuna Hermes í Lækjar- götu 4. Undir stjórn Kristínar var Hermes fyrsti veitingastaðurinn í Reykjavík sem þreifst án þess að þar væri selt áfengi. Skólapiltar máttu ekki sækja almenna veitinga- staði en á Hermes máttu þeir fara. Kristín Bjarndóttir lést árið 1891. fr Nasasjón af þvi sem koma skal. Viktoria i vinnunni með foreldrunum. Verðandi drottning Sviaríkis gerir sér fulla grein fyrir framtíð sinni. JANE WYMAN Jeppagjöf til nunna Leikkonan Jane*Wyman, fyrr- verandi eiginkona Ronalds Reagans er kona hjartahlý og göf- ug. Hún er aukinheldur trúuð mjög og gekk í katólska söfhuðinn í Be- verly Hills fyrir nokkrum árum að áeggjan vinkonu sinnar, Lorettu Yong. Til að ítreka hversu þakklát hún er vinkonu sinni, Lorettu, gaf hún í hennar nafni nú á öndverðri jóla- föstu, 10 jeppa til nunna sem dveljast í Afríku. Munu þeir hafa komið að góðum notum fyrir nunn- urnar sem hingað til hafa farið fótgangandi um sléttur Afríku. KONGAFOLK Af konunglegri líðan í Svíaríki Hinir konungshollu Sviar hafa oft velt fyrir sér hvernig það sé að vera meðlimur konungsfjöl- skyldunnar. Þeir báðu því Karl Gústaf konung að gefa sér örlitla innsýn i daglegt líf og líðan fjöl- skyldunnnar. Það kom Svíum nokkuð á óvart að konungi finnst hann hafa of lítinn tíma fyrir börnin sín og hefur vonda samvisku vegna þess eins og aðrir pabbar. Hann gerir þó sitt besta, sækir til dæmis öll foreldrakvöld í skólanum sem Viktoría gengur í. Öll ganga þau sj'stkinin í venjulega skóla og alger tilviljun ræður vali á skólafélögum. Viktoríu krónprinsessu er fullljóst hvaða hlutverk bíður hennar. 'Hún gerir sér fulla grein fyrir skyldum sínum sem verðandi drottning og því miður íþyngir það henni. Hún gerir miklar kröfur til sjálfrar sín. Að öðru leyti er hún eins og aðrar stúlkur; elskar hesta og önnur dýr og er mikill náttúruunnandi. Konungshjónin reyna að veita börnum sínum gott kristilegt uppeldi og telja það gott veganesti. Og ekki veitir af því fjölskyldan á við ýmis vandamál að stríða sem venjulegt fólk þekkir ekki. Fjölskyldumeðlimir geta til dæmis átt von á því að geta ekki komist þangað sem þau þurfa vegna lífvarðavaktaskipulagsins. Ef allir þurfa að sinna einhverjum er- indum á sama tíma, getur reymst ómögulegt að fínna lífverði handa öllum fimm meðlimunum. „En þetta venst allt," segir konungur. Jane Wyman er góð kona og gjöful.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.