Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 13. ÁGÚST 1988 17 konur í bæjarstjórn Reykjavíkur. Það er því ljóst að kvennalistinn á íslandi í dag varð ekki fyrstur til um sérframboð kvenna. Þessar konur sem sátu í bæjar- stjórn beittu sér mjög fyrir máíum sem snertu börn. Skólamál voru þeim mjög hugleikin, t.d. börðust þær fyrir heilsueftirliti skólabarna, skólalækni, skólahjúkrunarkonu, matargjöfum til barna og sund- kennslu stúlkna. Það var ekki fyrr en eftir að konur komust í bæjar- stjórn að fyrsta konan varð fastur kennari. Þessar konur komu einnig fram með kröfur um betra skipulag á dreifingu mjólkur og auknar hreinlætiskröfur í því sambandi, ennfremur beittu þær sér fyrir því að komið væri upp barnaleikvöllum o.fl. 10 árum seinna, eða 1918, voru 2 konur kosnar í bæjarstjórn. Þær fengu því m.a. framgengt að barns- meðlög hækkuðu verulega. Það er athyglisvert að á 6 ára tímabili á eftir, 1922—'28, þegar engin kona sat í bæjarstjórn, þá voru meðlögin tvisvar sinnum lækkuð, allt um 67%. Þetta sýnir áhrif kvenna á þessu sviði, raunar virðast afskipti kvenna af þessum málaflokki vera áberandi allt fram á þennan dag. Það er rétt að geta þess, að Iaga- lega er meðlag f rauninni hugsað barninu til hagsbóta. Stofnun mæðrastyrks- nefndar í Reykjavík og bar- áttan fyrir bar nsmeðlaginu Kvenréttindafélag íslands tók svo aftur upp þessa baráttu 1927 og '28 er stofnuð var Mæðrastyrks- nefndin í Reykjavík. Tilgangurinn var m.a. að vinna að bættum kjörum ekkna og einstæðra mæðra og fá framgengt kröfunni um styrk til þeirra af ríkisfé. Það má nærri geta að börn þessara kvenna voru á þeim tíma almennt miklu ver stödd $ þjóðfélaginu en hjónabands- börn. Er óhætt að segja að ýmsar réttarbætur fengust fram vegna starfsemi Mæðrastyrksnefndar, t.d. hækkun meðlaga og betri inn- heimta hjá barnsfeðrum, ennfremur að meðlögin bæri að skoða sem rétt en ekki fátækrastyrk. Með sifjalöggjöfinni 1921 hafði ógifta móðirin að vísu öðlast mikla réttarbót, er það varð að lögum, að meðalmeðlag með óskilgetnu barni skyldi greitt af opinberu fé, hvort sem faðirinn endurgreiddi það eða ekki. Þ6 varð meðlagsúrskurður viðkomandi valdsmanns að vera fyrir hendi. En það kom í ljós, er Mæðrastyrksnefnd safnaði skýrsl- um um kjör mæðra, að helmingur ógiftra mæðra, sem gáfu skýrslu, hafði ekki notið þessa réttar. Ekkjur og fráskildar konur áttu aðeins rétt á syeitarstyrk og hann var ekki auðfenginn. Oftar en ekki voru konurnar sendar í sfna heima- sveit, og var þá venjan sú að ráð- stafa börnunum sínum á hvern bæinn og henni sjálfri í vinnu- mennsku með eitt barnið. Má leiða að því líkur, að þessum börnum hafi oft verið misboðið. Slíkur var réttur móður og barna þegar kvenréttindafélagið hóf bar- áttu sína fyrir mæðrastyrkjum. Áherslan á stöðu konunnar sem móður Landsfundur íslenskra kvenna er haldinn 1930 og verður framhald á þeim. 1944 er ísland verður full- valda ríki er slíkur landsfundur haldinn, þar sem m.a. voru konur úr öilum stjórnmálaflokkum kosnar í framkvæmdastjórn. Það er athyglisvert að líta á að- altillögu þessa fundar, þar sem þung áhersla er lögð á stoðu kon- unnar sem móður, svohljóðandi: „Landsfundur íslenskra kvenna gerir þá kröfu fyrir hönd íslenskra kvenna, að jafnrétti karla og kvenna sé tryggt sérstaklega í stiórnarskránni, og tekið fullt tillit til aðstöðu konunnar sem móður." Fjöldi kvenna í stjórnmál- um sem kjörnir fulltrúar Það gefst ekki ráðrúm til þess hér að gera grein fyrir öllum þeim málum sem konur í stjórnmálum beittu sér fyrir á þessari öld, til að bæta réttarstöðu barna. Þau voru mörg, en sum þeirra tók Iangan tfma að koma í framkvæmd. Það hafa þó nokkrar konur setið í bæjar- stjórn en þær voru mjög fáar á Alþingi allt fram tii ársins 1983. Það er erfitt að átta sig á því hvað veldur, sumir hafa nefnt það að konur hafi verið heldur tregar til að gefa kost á sér, a.m.k. framan af. Þær hafa þó verið ófeimnar við það sfðustu árin og hafa mikið bar- áttuþrek en ekki alltaf hlotið erindi sem erfiði. Það er þó ljóst að fjöldi þeirra stendur í dyragættinni, bæði sem varabæjarfulltrúar og varaþing- menn. Lftum nánar á tölur um fjölda þeirra. Borgarstjórn Reykjavíkur 5 dag. Aðalmenn 15 alls, af þeim eru 6 konur. Sjálfstæðisflokkurinn hefur meirihluta fulltrúa í borgarstjórn, alls 9 og af þeim eru 2 konur. Hins- vegar eru þær í meirihluta sem varamenn eða 5 konur af ,9 alls. Hér skal einnig á það bent, að þessir fulltrúar, þ.e. bæði aðalmenn og varamenn, taka jafnan sameig- inlega þátt í mótun kosningastefnu flokksins. Konur sem kosnar hafa verið til Alþingis: (Ég tek aðeins gróft yfir- lit og stundum eru þetta sömu kon- urnar.) 1916 er kosið í fyrsta skipti til Alþingis, þá var engin kona kjörin. 1922-*39 1 Ein kona v 1930-'38 1 Ein kona 1938-'46 0 Engin 1946-'49 1 Ein kona 1949-'53 2 Tvær konur 1953-'56 0 Engin 1956-'63 2 Tvær konur 1963-'71 1 Ein kona 1971-'79 3 Þrjár konur 1979-'83 2 Tvær konur Þessar konur eru langflestar full- trúar Sjálfstæðisflokksins og náðu tvær því að verða ráðherrar og ein borgarstjóri í Reykjavík. Síðan fjölgar konum á þingi veru- lega. 1983-'87 9 Níu konur (þar af hefur Kvennalist- inn 3 fulltrúa). 1987-'88 13 Þrettán konur (þar af hefur Kvenna- listinn nú 6 full- trúa). Áhrif kvenna innan stjórn- málaflokka Þessar konur, sem að framan eru taldar, hafa allar haft mjög mikil áhrif, ekki síst til að bæta réttar- stöðu barna. En konur létu líka mjög mikið til sín taka f starfi inn- an stjórnmálaflokkanna og höfðu jafnan mikil áhrif á stefnu þeirra. Þetta hefur ekki síst verið áber- andi í Sjálfstæðisflokknum. Ég sá nýlega kosningabók flokksins fyrir borgarstjórnarkosn- ingar í Reykjavík, þar sem lýst var störfum tímabilið 1946—'50, og að hverju skyldi stefnt. Þar var kona, Auður Auðuns, í 2. sæti listans. Það er athyglisvert að í þessari bók er m.a. stór kafli er nefnist,: „Börn- in eru dýrmætasta eignin", og þar eru mörg stefnumál tilgreind, svo sem að reistir verði leikskólar, sem fullnægi þörfum bæjarbúa. Þrátt fyrir það að sjálfstæðiskon- ur hafi verið mjög ötular í starfi sínu, bæði í jafnréttis- og fjöl- skyldumálum, þá hefði fjöldi þeirra á Alþingi þurft að vera meiri. Sama gildir um aðra stjórnmálaflokka raunar, sbr. t.d. Framsóknarfiokk- urinn, þeir fengu eina konu kjörna á þing núna 1987, en þá hafði eng- in kona setið á þingi fyrir þá í 34 ár. Áhrif kvenna í stjórnmáhun á réttarstöðu barna Ég hafði ekki tök á þvf að gera nákvæma úttekt á fjölda mála, sem konur lögðu áherslu á, mér virðist þó að bein fylgni sé milli þess fjölda kvenna sem eru kjörnir fulltrúar og þeirra mála, sem snerta réttar- stöðu bama. Það. er einnig mín reynsla á þeim stutta tfma sem ég hef starfað að borgarmálefnum og á Alþingi. Það er líka reynsla þeirra sjálfstæðiskvenna sem ég ræddi við fyrir gerð þessa erindis. Þær eru að sjálfsögðu margar sem hafa lagt hönd á plóginn og úr öllum flokk- um. Mig langar þó til að vitna í störf þriggja sjálfstseðiskvenna, sem allar hafa verið mjög virkar í stjórnmálum. Éjr tek aðeins nokkur dæmi um þau mál, sem þær hafa lagt áherslu á. Katrin Fjeldsted, úr borgar- stjórn Reykjavíkur 1. Lækkun hámarkshraða í íbúðar- hverfum Reykjavíkur. 2. Hraðahindranir (öldur) á um- ferðargötum: 3. Skólatannlækningar, m.a. notk- un flúors og fyrirbyggjandi að- gerðir, með þeim árangri að tannskemmdir skólabarna hafa nú minnkað töluvert. 4. Heilsugæslustöðvar, sem m.a. vinna með skólum og hverfum og hafa eftirlit með börnum. Salome Þorkelsdóttir, alþingis- maður 1. Heimilisfræðikennsla .í skólum, snýr að börnum vegna breyttra heimilisaðstæðna. 2. Umferðarmál, t.d. a) bifreiðir skuli aka með Ijós allan sólar- hringinn, b) skólabifreiðir séu vel merktar og stöðvunarskylda sé gagnvart slíkum bifreiðum. Ragnhildur Helgadóttir, alþingis- maður og fyrrverandi menntamálaráð- herra og heilbrigðis- og tryggingar- málaráðherra: 1. Skattamál, þannig að hjónum væri ekki mismunað eftir því hvort konan væri heimavinnandi eða ekki. 2. Skattfrelsi gjafa til líknar- og menningarmála. 3. Hækkun mæðralauna. 4. Lenging fæðingarorlofs, hefur nú verið lengt upp í 4 mánuði, á næsta ári 5 mánuðir og svo upp í 6 mánuði. Það er að sjálf- sögðu bæði foreldrum og börn- um til mikilla hagsbóta. Að auki hefur hún í ráðherratíð sinni haft áhrif á fjöldamörg mál sem snerta réttarstöðu barna. Raddir kvenna á Alþingi Ég hef setið töluvert á Alþingi í vetur sem fyrsti varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík og mér hefur fundist áberandi hversu mikið hefur verið rætt þar um mál sem snerta réttarstöðu barna. í langflestum tilvikum eru það konur sem hafa verið upphafsmennirnir, bæði með frumvörpum og þings- ályktunartillögum, einnig hafa þær verið mjög áberandi f umræðum. Hér má nefna til dagvistunarmál, samfeildan og einsetinn skóla, um- boðsmann barna, o.fl. og fl. Fjöldi varaþingmanna, sem eru konur, hefur setið þetta þing og þeirra fyrstu mál snerta einmitt oftast réttarstöðu barna. Ég get nefnt sem dæmi 2 vara- þingmenn Sjálfstæðisflokksins, þær Marfu Ingvadóttur og Arndísi Jóns- dóttur. Þeirra fyrstu mál voru ann- ars vegar skattahagræðing vegna framfærslu barna í framhaldsskóla og hinsvegar að skólaárið út um allt land verði jafnlangt, þannig að öll börn hefðu þar sömu réttarstöðu. Hvað sjálfa mig varðar þá flutti ég í haust frumvarp um breytingu á þeim ákvæðum hegningarlaganna sem snerta kynferðisbrot, ekki síst gagnvart börnum. Gert var m.a. ráð fyrir hækkun refsingar með varnað- arsjónarmið f huga og að sömu regl- ur giltu um nauðgun persónu af sama kyni og af gagnstæðu kyni. Þar hafði ég ekki síst í huga þá fjölgun kynferðisafbrotamála, þar sem karlmaður nauðgar ungum drengjum. Það er að mínu mati ekki síður skaðvænlegt en hefð- bundin nauðgun. Tel ég að þetta frumvarp feli í sér mikla réttarbót til verndar börn- Lítum til framtíðar Ég hef nú leitast við að rökstyðja það álit mitt, að þátttaka kvenna í stjórnmálum hafi áhrif á réttar- stöðu barna í þjóðfélaginu. Með því móti er ég þó ekki ð gera lítið úr hlut þeirra karla sem hafa látið þessi mál sig varða. Sjálf- stæðismenn hafa nú forystu í ríkis- stjórn íslands og þar er unnið að margvíslegum verkefnum í þágu jafnréttis- og fjölskyldumála. Á tfmabili virðist mér sem ríkt hafi ákveðin deyfð í þessum málum, samanborið við áhrif kvenna fyrr á þessari öld, enda þótt kvenréttinda- baráttan hafi tekið við sér af fullum krafti um 1970. E.t.v. má segja að einhver aftur- kippur hafi orðið, m.a. með tilkomu rauðsokkuhreyfingarinnar, sem márgir töldu alltof róttæka. Sumir álitu hana eingöngu miðast við það að koma konunni út af heimilinu og að karlmaðurinn væri óvinurinn. Slfkar öfgar geta þvf gert ógagn þótt stundum virðist þeirra þörf. Hvað sem veldur, þá er þó ljóst að í dag hefur orðið mikil hugar- farsbreyting og hefur útivinna kvenna vafalaust haft þar talsverð áhrif. Því verður þó ekki á móti mælt að konur f stjornmálum fá oft á sig þann „stimpil" að þær taki bara um mjúku málin, er þær leggja áherslu á bætta réttarstöðu barna. Þessi mál hljóta þó að snerta bæði konur og karla og börn þeirra í þessu þjóðfélagi. Við verðum að sameinast um það að brúa bilið milli mannréttinda fullorðinna og barna, þvf að börnin okkar, þau eru framtiðin. Ég lýk þessu erindi með því að taka undir orð Ólafs Thors, fyrrum leiðtoga Sjálfstæðisflokksins, er hann sagði.: „Fortiðin varðar miklu, nútíðin meiru, en mestu þó framtíðin." Höfundw er varaþingamaður Sjálfstæðisflokksins fyrír Reykjavíkurkjördæmi. A. ^'HL 'WL WH M Ml AW YDPAF12.41/SIA HAUSTFERÐIR TIL FLORIDA ^Sg& — Lœkkað verð! — Við bjóðum verulega lœkkað verð á nokkrum ferðum til Florida íseptember og október- verðlœkkun sem geturgertþér kleift að láta drauminn um Floridaferð rætast! Á Florida finna allir eitthvað við sitt hœfi. Baðstrendurnar eru frábœrar, bœði við Mexíkóflóa og Atlantshafsmegin, aðstaða til golfiðkana hvergi betri, á Florida erDisney World og ótal fleiri skemmtigarðar, hvergi eru aðrar eins verslanamið- stöðvar og í Bandaríkjunum, steikurnar engu líkar - og svo mœtti endalaust telja. Dœmi um verð: íbúðagisting í sumarleyfisparadísinni Isla del Sol við St. Petersburg, 12 nœtur frá 28.290 kr.* DvöláAlden íbúðahótelinu, sem margir íslendingarþekkja afeigin raun, 12 nœtur frá 30.890 kr.* * Verð á mann miðað við 2 fullorðna og 2 börn, 2-11 ára,i íbúð. Brottfarardagar: 9., 14., 21., 25. og28. september. 12. október. Vinsamlegast hafið samband strax því sætafjöldi Discover ••: America FERÐASKRIFSTOFAN URVAL - fólk sem kann sitt fag! Pósthússtrœti 13 - Sími 26900. ífjöldi er takmarkaður! ^JAw Æ É^^^ * V V^^
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.