Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 41

Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 41
EJVÍUQ80M Oí MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 13. ÁGÚST 1988 41 ÍÞINGHLÉI STEFÁN FRIÐBJARNARSON Hvernig heilsast ríkissljórninni? Eru kosningar á næsta leiti? Sjávarafli og yerðþróun sjáv- arvöru á erlendum mörkuðum hafa löngiim ráðið mestu um þjóðartekjur og líf skjör íslend- inga. Ytri aðstæður valda því tíðum sveiflum í þjóðarbúskap okkar. Af þessum sökum, og reynd- ar fleiri, höfum við siglt undan- farið inni í efnahagslægð, eina ferðina enn. Afli hefur dregizt saman, meðal annars vegna nauðsyn- legrar veiðistýringar. Sam- keppni við aðrar fiskveiðiþjóðir — og reyndar fleiri matvæla- framleið, endur — hefur lækkað söluverð fiskafurða. Þessu til viðbótar hefur Bandarikjadal- ur (sem gjarnan er sðlumynt sjávarvöru) staðið hölluin fæti gagnvart annarri erlendri mynt (sem gjarnan er kaup- mynt innflutnings okkar). „Sveiflan" hefur fækkað út- flutningskrónum okkar, Iækk- að kaupmátt þeirra — og þyngt erlendar skuldir. Þessar ytri aðstæður hafa gert okkur lífið leitt, ítem sam- býliserfiðleikar í ríkisstjórn- Þær ytri aðstæður, sem vikið var að, bitna þyngst á útflutn- ings- og samkeppnisatvinnuveg- um. Innlendur tilkostnaður hvers konar hefur hækkað umtalsvert, þar eð verðbólgan (verðlag/kaup) hefur losnað úr böndum á ný. Söluverð framleiðslunnar í íslenzkum krónum hefur hinsveg- ar lækkað. Það kostar einfaldlega meira að framleiða vöru sem minna fæst fyrir. Verðbólgan hækkar síðan lánsfjárkostnað, sem er umtalsverður hluti rekstr- arútgjalda hér á landi. íslenzkum fyrirtækjum hefur verið og er ill- gerlegt að mynda eigið fé í rekstri. Eigið fé í erlendum fyrirtækjum, sem keppa um sömu markaði, er mun meira. Rekstrarstaða flestra sjávarút- Steingrímur Hermannsson vegs- og útflutningsfyrirtækja er af þessum sökum slæm. Mörg þeirra eru á þröskuldi stöðvunar. Rekstraröryggi fyrirtækja, ekki sízt í undirstöðugreinum, og al- mennt atvinnuoryggi eru síðan tvær hliðar á sama fyrirbærinu. Það var því meira en tímabært þegar ríkisstjórnin skipaði sér- staka nefnd til þess að gera tillög- ur um ráðstafanir til að bæta rekstrarskilyrði útflutnings- og samkeppnisgreina, sem og til að treysta eiginfjárstöðu íslenzkra atvinnufyrirtækja. II En hvernig heilsast ríkisstjórn- inni? Hefur hún burði til að leiða þjóðina út úr efhahagslægðinni — til jafhvægis og stöðugleika í þjóð- arbúskapnum? Það hefur ekki farið fram hjá. neinum að ríkisstjórnin, sem fór vel af stað og færði sitt hvað til betri vegar, á við vissa „heimilis- erfiðleika" að strfða. Að hluta til kunna þeir að felast f skoðanaá- greiningi um starfsaðferðir eða „lausnir" á viðfangsefnum stjórn- arinnar. Fleira kemur þó til. Sitt- Þorsteinn Pálsson hvað bendir til þess að utanríkis- ráðherra, sem var forsætisráð- herra í fyrri ríkisstjórn, sé enn í; „forsætisráðherrastellingum". Framsóknarflokkurinn virðist ekki alheill í samstarfsstjórnum sem hann leiðir^ekki. Ríkisstjórnin gengur nú undir mikilvægt reynslupróf. Framtíð hennar ræðst næstu vikur. Hún ræðst af því, hver verða efnisat- riði efnahagsaðgerðanna — og hver samstaða stjórnarflokkanna (ráðherranna) verður um fram- kvæmdina. Komist ríkisstjórnin þokkalega frá þessu mikilvæga reynsluprófi kann hún að ná fyrri stöðu í hugum fólks. Ef ekki eru dagar hennar taldir. Þá reynir á Alþingi — þingheim — um mynd- un nýrrar ríkissjórnar. Bregðist þingið því skylduhlutverki eru haust- eða yorkosningar framund- ra Sterk öfl í stjórnarflokkunum þremur vinna heilshugar að því að ná samstöðu um nauðsynlegar aðgerðir í efnahagsmálum. Þær ytri aðstæður, sem valdið hafa efnahagslægð í þjóðarbúskapn- Jón Baldvin Hannibalsson um, eru ekki kjörtími til átaka, sem jafnan fylgja kosningum. Þvert á móti. Nýta verður næstu vikur og mánuði til varnarað- gerða. Það er ekki sízt mikilvægt fyrir rekstraröryggi undirstöðu- greina atvinnulífsins, með öðrum . orðum almennt atvinnuöryggi, að vel takist til að þessu leyti. Þess vegna standa vonir fólks til þess að ríkisstjórnin reynist vandanum vaxin. Fari stjórnin frá er heldur ekki sjálfgefið að gengið verði til kosn- inga strax. Þá reynir á Alþingi um myndun nýrrar stjórnar. Það er eitt helzta skylduverk þing- heims að sjá landi og lýð fyrir meirihlutasýórn. Telja verður líklegt að Alþýðu- bandalag, Alþýðuflokkur og Borgaraflokkur vilji eitthvað á sig leggja til að fresta kosningum, með hliðsjón af niðurstöðum í skoðanakönnunum um kjósenda- fylgi á líðandi stundu. Öðru máli gegnir um Kvennalista, sem hefur ennþá góðan byr, þó að slegið hafi í baksegl hans. Framsóknar- flokkur og Sjálfstæðisflokkur koma og ekki illa út úr skoðana- könnunum — miðað við aðstæður. Eru „fræðilegir" möguleikar á meirihlutastjórn, ef ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar fer frá? Reyndar; þeir eru nokkrir. í fyrsta lagi vinstri stjórn Framsóknar- flokks, A-flokka og Kvennalista (37 þingmenn). í annan stað ný- sköpunarstjórn Sjálfstæðisflokks og A-flokka (36 þingmenn). í þriðja lagi samstjórn Sjálfstæðis- flokks, Alþýðuflokks og Borgara- flokks (35 þingmenn). Fleiri möguleikar eru fyrir hendi, hvað sem líkum líður. Ekki er heldur hægt að afskrifa möguleika á einhvers konar minnihlutastjórn, sem studd yrði með hlutleysi flokka, er fresta vildu kosningum — að minnsta kosti fram á vorið. Utanþings- stjórn kemur og til greina, ef þing- ið er ekki vandanum vaxið. Haustkosningar yrðu síðan þrautalending, ef allt annað bregst. Enginn getur í það spáð, hvað talið yrði upp úr kjörkössun- um. Naumast yrði það þó annað en einhvers konar margflokka- stjórn, eins og allt er í pottinn búið. Hvenær berum við gæfu til að smíða okkur einhvers konar tveggja flokka kerfi — með hreinni þjóðmálannum — svo fólk viti í aðalatriðum hvað það er að kjósa yfir sig? IV Máske og vonandi leysir ríkis- stjórnin vandamál sín og þjóðar- innar. Sameiginlegir hagsmunir allra starfsstétta eru í húfi. En til þess þarf hún að leggja innri átök til hliðar — og ráðherrar að róa til sömu áttar, inn á lygnari sjó jafnvægis í þjóðarbúskapnum. Ríkisstjórnin hefur að vísu ekki gengið heil til skógar undanfarið. „Flensan" gerir víða vart við sigl Hún er engu að síður hress, meira að segja bráðhress, í samanburði við stjórnarandstöðuna. Tveir af þremur stjórnarandstöðuflokkun- um hafa tálgast upp, ef marka má skoðanakannanir, þótt þeir hafi ekki þurft að axla stjórnar- ábyrgð. Það, eitt út af fyrir sig, er ekki traustvekjandi. Stjórninni stendur heldur ekki ógn af stjórnarandstöðunni. Fáar ríkisstjórnir hafa búið við „ákjós- anlegri" stjórnarandstöðu. Það sem hún þarf að óttast er innan heimilisveggja hennar sjálfrar. Sigurður Sigurgeirs- son - Kveðjuorð Það fór það orð af Sigurði þegar ég kom til Stykkishólms í fyrstu að hann bókstaflega gæti allt, það léki ailt í höndunum á honum, og ef'færi eitthvað aflaga væri eina ráðið að ná í hann, þvf hann gæti leyst vandann. Hann hafði unnið sér það traust f hugum fólksins að öllu væri óhætt hvað sem á dyndi, því hann vissi alveg hvernig ætti að gera við. Og fljótt varð ég vísari þeim sannleik sem bjó í þessum orðum. Sigurður hafði verið í námi hjá einu virtasta vélaverkstæði lands- ins, hjá Guðmundi á Þingeyri. Það var góður skóli og undirbúningur. Hann lærði margt af Guðmundi sem kom vel að notum seinna. Hann var einn af þeim sem var með fyrsta bílpróf í sýslunni, og f félagi við vin sinn Lárus Rögnvaldsson byrjaði hann bifreiðarekstur. Þegar frysti- húsið hér í Hólminum byrjaði var ekki annað sjáifsagt en að fá Sigga til að sjá um vélarnar. Fljótt kunni hann skil á rafmagninu og nota- gildi þess og margt rafmagnstækið fór af stað á þeim byrjunartímum fyrir tilstilli Sigurðar. Þá var ekki ónýtt að leita til hans þegar síminn bilaði alvarlega og það var mikil bilun gæti Siggi ekki fundið út hvað amaði að. Þvf fengum við Möller póstmeistari að kynnast, enda oft leitað aðstoðar. Margt annað væri hægt að telja upp og þar sem svo margir þurftu að leita til hans var vinnudagurinn langur og oft gat að líta ljós á verk- stæði hans eftir miðnætti. Ekki held ég að sumarfríin hafi verið löng eða mörg hjá honum, enda þá ekki tími sumarfría eins og nú. Menn héldu sér að vinnunni og við efnið. Við kynntumst fljótt og rædd- um mikið saman. Það var erfitt að eignast bíl um þær mundir og minn fyrsta bíl eignaðist ég í félagi við Sigga, frægan bíl og góðan, og gekk það vel þann tíma sem við áttum. Og ekki var mikið til ásteyt- ingar. Við skipulögðum bara notk- unina og af því að í garð gekk kaldur vetur var sjálfsagt að geyma hann á rafstöðinni í hlýjunni og auðvitað vakti það eftirtekt. Mér reyndist Sigurður vel og svo geta fleiri sagt. Meðan hann gat var hann sístarfandi, en seinustu árin dvaldi hann á sjúkrahúsinu hér og yissulega var það djúp reynsla fyrir sívinnandi mann. Sigurður var nær 85 ára er hann lést. Fæddur að Bjarnarhðfn 1903. Ég mun ekki rekja æviþætti hans. Þeim verða gerð góð skil af öðrum. En þessi fáii orð eru til að minnast starfs hans og vináttu sem ég af einlægum huga þakka fyrir á kveðjustund og sendi ættingjum hans einlægar samúðarkveðjur og blessuð veri minning dugnaðar- manns og góðs fslendings. Hann stóð fyrir sínu og Hólmurinn mun lengi geyma nafn hans. Árni Helgason Bæklunar- skósmiðurinn mælir með þessum ^ Chasau.aJ; skóm. Fástímörgum breiddum. Sendum í póstkröfu. GISLI FERDIINiANDSSON HF skóbúð, Lækjargötu 6a. sími 20937. Fróöleikur og skemmtun fyrir háa sem lága! Eigum fyrirliggjandi PASLODE loftverkfæri KAMBSAUMSBYSSUR NAGLABYSSUR DÚKKSAUMSBYSSUR HEFTIBYSSUR GASBYSSUR SALA-SALA-SALA-SALA LEIGA-LEIGA-LEIQA-LEIGA K3 VÉLA- OG PALLALEIGAN Sími 687160. Fosshálsi 27, Reykjavík.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.