Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 18

Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 18
18 MÖRGÚNBLAÖIÐ, LAUGARDÁGURÍ 13: ÁGÚST 1908 *- Slétta og Eldvatns- tanginn í Fljótshverfi eftír Vilhjálm Eyjólfsson Nú hefur verið malbikaður hringvegurinn í Fljótshverfí. Það hefur hlýnað og tíbrá liggur yfir malbikinu, eða klæðningunni eins og sagt er. En ég sé ekki annað en orðið malbik henti betur. Landið breytir um svip, þegar komið er austur fyrir Foss á Síðu. Fjöllin eru öðru vísi, meira lagskipt og brunahraun og jökulhlaup hafa mótað undiriendið. Ég ek suður eystri álmu Skaft- áreldahraunsins, fram hjá Teyg- ingalæk og skammt sunnar, en vegurinn liggur niður af hraun- brúninni, ég beygi til vinstri og ek í hlaðið á Sléttu. Húsbóndinn, Elías Pálsson, kemur á móti mér frá bæjardyrunum, yfirlætislaus eins og bæjarnafnið, sem hann valdi. En Slétta er nýbýli úr Hruna, sem er skammt þaðan. Mér ætlar að ganga illa að opna hliðið og Elías verður að segja mér til, j)etta er hálfgerð galdralæsing. „Eg hafði þetta svona, til að hrossin ættu verra með að opna," segir Elías. Hann fer með mig í bæinn og við setjumst að kaffidrykkju hjá hús- móðurinni, Jónínu Einarsdóttur, og „það var nóg með" eins og sagt var í gamla daga. Elías ætlar að sýna mér Eldvatnstangann. Það var fyrir nokkru umsamið, „en það liggur ekkert & fyrr en eftir mat," segir Elías. Ég hef áhuga á að skoða skrúðgarðinn. Elías fer með mér. Það gefur sannarlega á að líta. Það eru orðin mjög stór tré þarna og þó ekki byrjað að gróður- setja fyrr en 1960, þegar farið er að byggja á Sléttu. Þetta er stór garður er lykur um íbúðarhúsið, með voldugu skjólbelti, sem brýtur austanáttina. Ég fer fram á að fá að taka mynd af Elíasi þarna í garðinum. „Nei, það er betra að þú takir mynd hérna af Jonínu. Hun hefur ræktað þetta," segir Elías. Og ég fæ að taka mynd af henni í garðinum. Hun Jonína Ein- arsdóttir frá Hruna hiýtur að hafa græna fingur, eins og nú er sagt. Þegar ég reika um garðinn hennar minnist ég garða stórhótela á Kan- aríeyjum. Eftir hádegismatinn ökum við suður aurana austan Eldvatns á Brunasandi. Þessir aurar eru sér- kennilegir, svo sléttir og jafnir. Eins og tröllaskafa hafi sléttað þá eftir réttskeið. Nokkru neðar streymir áin til suðausturs, tær og lygn og í ótal bugðum. Við skiljum bflinn eftir syðst á aurnum, göngum að hrauninu og stökkvum yfir læk, sem rennur í ána undan hraunbrúninni. Eldvatnstanginn er helluhraun með miklum gjám. Hraunið hefur runnið fram þunnfljótandi. Þetta voru fjörbröt Skaftáreldar hér í byggð og ekki svo lítil. Svo segir sr. Jón Steingrímsson: „Þetta eld- hlaup, sem var það síðasta sem hér fram kom, var það ógurlegasta og höstugasta." Er hann þá gistir í Kálfafellskoti er svipuð birta um nóttina og í glöðu tunglsljósi og svipað hafi mátt segja í Öræfum, „er trúverðugir menn hingað for- töldu". Þann 2. nóvember 1783 messar sr. Jón eldprestur á Kálfafelli yfir fólki, „sem enn var á Núpstað og Kálfafellskoti. Þá var hægur vind- ur á norðan, en ösku og sandfjúk svo mikið fram af hverri brún að við sáum grilling til staðarins og kirkjunnar, hver þó standa hátt, er við komum að og vorum á flös- unum fyrir framan fjósin. Það mátti segjast mikill sandmisturs og hörmungardagur." Við göngum suður með hraun- brúninni að vestanverðu með Eld- vatnið á hægri hönd. Þarna er fal- legt. Spegiltærir lækir renna út í ána og allstaðar með möl í botni, frá því er Hverfisfljót rann þarna „fyrir Eld". Þetta er einn heitasti dagur sumarsins en bitmýið, sem þarna er, lætur okkur að mestu í friði, hvort sem þarna kemur til hitinn eða meðfædd kurteisi. Við setjumst á eitt hraunnefið, útsýnið er stórfenglegt til fjallanna .og til suðurs horfum við á óræðar mynd- ir hillinganna. Ágætis kaffi er með í ferðinni og aðeins til að láta útí. Gott að geta stjórnað hitastiginu og aðeins að mýkja kaffið. Sunnarlega með vesturbrún Eldvatnstangans er sauðaborg Anesar Jónssonar. Hann bjó á Hrauna 1883-1916. Þetta er all stæðileg fjárborg, hringhlaðin og um 5 metrar í þver- mál. Þarna er klettur við borgina og góð aðstaða að taka mynd. Ég fer fram á, að Elías verði rrieð á myndinni. „Nei, þá yrði sagt að þetta væri ágætis mynd, ef karlinn hefði ekki verið með," segir Elías. Syðst á Eldvatnstanganum að utanverðu er dysjaður maður. Hann varð úti austan við Eldvat- nið í Skaftáreldum. Svo segir sr. Jón Steingrímsson í riti sínu Full- komið skrif um Síðueld: „Af þeim 76 manneskjum sem dóu í minni sókn (1784) var enginn kistulaus grafinn. Á vissa daga og helgidaga eftir sem á stóð varð að samsafna líkum. Voru stundum látnir 6, stundum 8, stundum 10 í eina gröf. Því þá hungursneyðin og burða- leysið, sem þar af jókst, gjörði menn máttvana að höggva kla- kann, veittust -allir sem til voru og sig gátu til kirkjunnar dregið, að þessu verki, grófú kistur svo hverja út af annarri og ofaná aðra, var i f ¦ "-¦: i % . ¦ . \ú&: &t$&$Æí%3Í W&&&é&ÉÉ&--* t^nmWSmS J^rU^- i'-l ¦¦¦k^UH Jónína Einarsdóttir í skrúðgarðinum á Sléttu. Sauðaborg Anesar Jónssonar í Hruna. svo síðast vel tyrft yfir þá leg- staði, sem allir eru í útsuðurparti kirkjugarðsins (á Kirkjubæjar- klaustri), annars staðar náðist þar ei til vegna sands og vatns. Hafði í tjeðu nú hagkvæmasta plássi Eld vatnstanginn og útsýni frá legstað Vigf íisar Valdasonar. enginn fyrr grafínn verið af ein- slags innbirtingu manna, hvert pláss var nú líkt sem eftirskilið og geymt til þessarar þarfar. Af hesta- og mannleysi voru 14 grafn- ir í afmörkuðum bæjarhússgarði á Hörgslandi hospitali. Þeir sem dóu í Fljótsdalshverfí þar í kirkjugörð- um, svo það eru ósannindi að nokk- ur hafi hér grafínn verið í bæjum eða víðavangi, eins og hingað hef- ir borist annars staðar hafí sagt verið, fyrir utan einn mann, sem hjet Vigfús Valdason. Hann var illur í skapi, blótaði nálega öllu, þá rjeð svo við að horfa (Guð læt- ur ei að sjer hæða.) Hann varð úti á sandi fyrir austan Eldvatnið, er hann þar dysjaður uppi í hrauninu að vestanverðu og hlaðin varða yfír." Við Elías reikum um svæðið, sem eflaust geymir hinsta hvflu- stað Vigfúsar Valdasonar. Og þótt við gerum smá tilraunir að fínna legstaðinn ber það öngvan árang- ur. Varðan eflaust hrunin fyrir löngu og sandfok hefur fyllt upp hraunbrúnina. Og sjálfsagt fór best á því að við rugluðum ekkert í beinunum, sem ekki þótti taka að flytja í kristinna manna reit í hörmungum Skaftárelda. Höfundw er fréttaritari Morgvn- blaðsins á Hnausum (Meðallandi. Brids Amór Ragnarsson Sumarbríds Sama góða aðsóknin er í sum- arbrids þessa dagana. 54 pör mættu til leiks sl. j)riðjudag, og var spilað í 4 riðlum. Urslit urðu (efstu pör); A) Gunnar Þórðarson — Sigfús Þórðarson 258 Hörður Pálsson — Oliver Kristófersson 239 Dúa Ólafsdóttir - VénýViðarsdóttir 230 Karen Vilhjálmsdóttir — Þorvaldur Óskarsson 220 Aldís Schram — Guðrún Bergsdóttir 220 Jón Hersir Elíasson — Jóhannes Jónsson 219 B) Jakob Knstinsson — Magnús Ólafsson 202 Kristín Guðbjörnsdóttir — Björn Arnórsson 176 Björn Blöndal — Sigurður Lárusson 171 Steinunn Snorradóttir — Þorgerður Þórarinsdóttir 164 Gestur Jónsson — Friðjón Þórhallsson 162 Arsæll Vignisson — Trausti Harðarson 155 C) Valgerður Knstjónsdóttir — Björn Theodórsson 185 Árni Már Björnsson — Guðmundur A. Grétarsson 184 Erlendur Jónsson — . OddurJakobsson 183 Hallgrímur Hallgrímsson — Þorsteinn Ólafsson 183 Hjördís Eyþórsdóttir — Jacqui McGreal 183 Gylfí Gfslason — ÞórðurJónsson 173 D) Ríkharður Steinbergsson — Steinberg Ríkharðsson 130 Ármann J. Lárusson — HelgiVíborg 126 Ari Konráðsson — Kjartan Ingvarsson 120 Lárus Hermannsson — Steingrímur Jónasson 116
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.