Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 13.08.1988, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 13. ÁGÚST 1988 nú í kjölfar almennari umræðu um gróðurverndarmál sem fer að hilla undir það að sumar af þessum sjálf- sögðu verndaraðgerðum fái hljóm- grunn hjá stjórnvöldum. Nú eru Bandaríkjamenn reyndar að ganga enn lengra. Þeir hafa nýverið sam- þykkt lög um það að eftir árið 1990 verði bændur að geta sannað að búskapur þeirra valdi ekki jarðveg- seyðingu ef þeir eiga að fá fjár- muni úr opinberum sjóðum, t.d. styrki til framkvæmda, stofnlán o.s.frv. Það hlýtur að koma að slíku einnig hér fyrr en síðar. Þá má nefna ábyrgð og vörslu- skyldu búfjáreigenda. Við erum eina þjóðin á Vesturlöndum þar sem Á nokkrum stöðuin, t.d. í Heklusveit, eru skógar enn að eyðast. Stöndum langt að bakí öðrum þjóðum A mesta uppbyggingar- skeiði ís lensks land- búnaðar áttu sérstað veruleg skipulagsmis- u lausaganga búfjár er ekki takmörk- uð eða bönnuð og menn bera ekki fulla ábyrgð á fénaði sínum. Þeir sem vilja standa að ræktun og upp- græðslu verða hér að girða sig af. I því sambandi er vert að geta þess að á mesta uppbyggingarskeiði íslensks landbúnaðar áttu sér stað veruleg skipulagsmistök. Þá gætti oft á tíðum lítils skilnings á því hjá bændum hvað jarðir þeirra gátu með réttu borið af búfénaði og stjórnvöld skorti skilning á nauðsyn þess að skipa búfjáreign í samræmi við landkosti. Afleiðing þessa ersú að beitarbúskapur er meiri en skyldi á sumum viðkvæmust svæðunum og víða má finna jarðir með bú- stofn sem er langt umfram beitar- þol. Framleiðsluréttur sá sem stjórnvöld hafa úthlutað slíkum býlum byggist því að nokkru léýti á beit á aðrar jarðir og meiri sókn en þeim ber í sameiginleg beitilónd. Ég hef orðið þess var að bændum, sem vilja nýta land sitt hóflega eða jafnvel friða, gremst að sæta slíkum átroðningi. Hér er einnig um af- komuspursmál að ræða, því ágang- Spjall við Andrés Arnalds fulltrúa landgræðslu- stjóra um land- græðslu og gróð- urvernd Lándgræðsla og endurheimt landgæða á íslandi eru ofarlega á baugi um þessar mundir og mikill hluti landsmanna fylgist af áhuga með framvindu mála á þessu sviði. Reyndar má segja að varla láti nokkur maður þau mál með öllu f ram hjá sér fara. Mörgum finnst seint miða — finnst lítiú verða ágengt í þeirri viðleitni að þoka þessum málum áleiðis, en áhuginn er almennur og ef til vill aldrei meirí en nú. Leitað var álits Andrésar Arn- alds fulltrúa landgræðslustjóra á stöðunni eins og hún kemur hon- um fyrir sjónir en fagsvið hans innan Landgræðslunnar er ein- mítt gróðurvernd og umsjón gróðurlenda. Andrés er doktor frá Col- orado-háskóla í Bandaríkjunuin í landgræðslu og beitarfræðum. Hann starfaði sem sérfræðingur í nýtingu beitilanda hjá Rann- sóknastofnun landbúnaðarins 1975—81 en hefur síðan starfað hjá Landgræðshinni. „Þess er fyrst að geta," sagði Andrés, „að landgræðsla og gróður- vernd hljóta jafnan að haldast i hendur og meðal þjóða, sem lengra eru komnar í þessum efnum en við, er stjórn á nýtingu landsins notuð sem meginleiðin tii að vernda og efla gróður. Mikið hefur vissulega áunnist hér á landi frá því er skipu- lögð landgræðsla hófst árið 1907, þrátt fyrir takmarkaða fjármuni alla tíð, og það ber að metá. Segja má að starfið sé þó aðeins rétt að hefjast og verkefnin eru mörg og voru stjórnvöld á sama tíma á góðri leið með að ná tökum á nýtingu beitilanda, sem víða voru í hættu vegna örtraðar og skipulagsleysis. Gífurleg landflæmi heyra undir skógræktaryfirvöld í Bandaríkjun- um og þau höfðu þá þegar sett strangar reglur um fjöldatakamark- anir og beitartíma sauðfjár og naut- gripa, hvenær upprekstur má hefj- ast og hve lengi má beita á hverjum stað. Viðkvæmustu svæðunum var lokað fyrir búfjárbeit og afréttum var einnig skipt upp, því að sameig- inleg nýting lands til beitar þótti leiða til ábyrgðarleysis og ófarnað- ar. Gripið var til svipaðra aðgerða á Nýja-Sjálandi fyrir um 40 árum og þá var t.d. land ofan tiltekinna hæðarmarka friðað fyrir beit ásamt öðrum viðkvæmum eða illa förnum svæðum. Hér á landi er það fyrst Áhrif beitarstjórnar og/eða friðunar eru ótviræð. Andrés Arnalds beitarþolsfræðingur Landgræðslunnar. stór sem kalla að. Landgræðslan hefur m.a. umsjón með verndun gróðurlenda í umboði stjórnvalda. Fyrstu áratugina fóru starfskraftarnir fyrst og fremst í að stöðva þá hamslausu jarðvegs- eyðingu sem ógnaði mörgum byggðarlögum. Það gafst blátt áfram ekki svigrúm til að sinna gróðurvernd í víðtækari merkingu utan friðaðra landgræðslusvæða. Á þessu hefur hins vegar orðið breyt- ing á síustu árum og Landgræðslan er nú að efla gróðurverndarstarfíð. Ég held að menn geri sér al- mennt ekki grein fyrir því hve langt við stöndum að baki öðrum þjóðum á Vesturlöndum í gróðurverndar- málum. Á því sviði erum við á al- geru frumbýlingsstigi. Árið 1907, þegar lög voru sett hér fyrst um skógrækt og sandgræðslu, voru Danir komnir vel á veg með að stöðva gróðureyðingu vegna sand- foks á Jótlandi. I Bandaríkjunum Úr Þórsmörk. Hér á ekki að beita.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.