Morgunblaðið - 23.12.1998, Blaðsíða 28

28 MIÐVIKUDAGUR 23. DESEMBER 1998
LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Ást á heilhveitihornum
SJðNVARP
Sunnudagsleikhúsiö
Ast í bakaríi
Eftir Karl Ágúst Úlfsson. Leikstjóri:
Hilmar Jónsson, leikmynd: Snorri
Freyr Hilmarsson, tónlist: Margrét
Örnólfsdóttir. Leikendur: Hildigunn-
ur Þráinsdóttir, Karl Ágúst Úlfsson,
Kristbjörg Kjeld.
ÞRENNU Karls Ágústs Úlfsson-
ar lauk á sunnudagskvöldið með
hugljúfum leik um mann sem leggur
ást á afgreiðslustúlku í bakaríi. Þeg-
ar leikurinn hefst hefur hann tekið
ákvörðun, hann ætlar að játa henni
ást sína, orðinn hundleiður á „fjórum
rúnstykkjum, þakka þér fyrir,“ pönt-
un sem kemur ávallt fram á varimar
þegar ástarjátningin festist í hálsin-
um.
Stíllinn á samtölunum er skrifaður
af hversdagslægu raunsæi og per-
sónusköpunin fylgir sömu forskrift,
feiminn maður, hlédræg stúlka og
frek frú sem hvert um sig komu
kunnuglega fyrir sjónir en voru hér
sett inn í dálítið sviðsettar, jafnvel
þvingandi, aðstæður. Þau Karl
Agúst, Hildigunnur og Kristbjörg
fóru vel með þetta, Böðvar virtist af-
skaplega hlýlegur náungi sem ætti
allt gott skilið, brosmildur með af-
brigðum, og Hildigunnur lék með
andlitinu hverja einustu hugsun sem
fyrirfannst í textanum og rúmlega
það, því þessi stúlka virtist hafa al-
veg nægilegt bein í nefinu og hugsun
í höfðinu til að stýra Böðvari að landi
í ástarvillum hans ef hún hefði haft
hug á því. Það var að minnsta kosti
erfitt að trúa því að hún væri eina
24 12. - adfangadagur jóla
Anansougur ;i Rcvkjalund;
ki. ; o oo'
Dnsóngur. Bergbór PálssOR.
Prc 'SU ir sr. .lön Þorsteinsson
Ah, ur í LasaieliSk11K] u
W. \ <s .00.
Ein :>o; noyr : Bergþór Pálsson
Prc 'Sil ir sr. lon Þorsteínsson
Aft; iim ionc .. dísl rkiu
kl. ' \ -50.
Dr ;>Cí ngur . Inga Backman
Prc !s:t ir sr. Sigurður Rúnar
R.ign:: EfSSO
25. 2, - jóladngur
Hú Eify jrguðsþjónusta i
Lás i&tK :!S>k 1 r k j u kl. í *4.00
Fia Utl sleikur: Krisíjana
HcS Sph dóSií
Pre Stli ■ r 'C, r _ |on Þorsíetnsson
26. 1 •y annar i jóiunt
Hál ■iO. irguðsþjónusía i
Mosfc Ilski rkju kl. 14.00.
Ein $01 igur : Inga Backntan.
Pre >Ui t sr. Sigurður Rúnar
Ragna irsso n.
3 1. 12. - gamlársdagur
Afuinsöngur í Lágafellskitkju
kl iKOO'
Flautuleiícíir Kristjana
Heigadöuír.
Presuír s; IvV' !>or>te::r>-son.

SUNNUDAGSLEIKRITIÐ Ást í bakaríi.
manneskjan í víðri veröld sem ekki
skildi hvað hann var að fara með ást-
arjátningu sinni á heilhveitihornun-
um. En setjum svo að hún hefði nú
kosið að hjálpa honum með bónorðið
þá hefði endirinn ekki bara orðið
klisjukenndur heldur líka væminn.
Það er sannarlega vandlifað. Krist-
björg Kjeld átti sterkt innslag sem
frúin tannhvassa, tónn og svipur
lögðust á eitt um að kæla blóðið um
nokkrar gráður og Böðvar sýndi af
sér nokkra karlmennsku þegar hann
snérist galvaskur til vamar ástinni
sinni.
Upphaflega mun þátturinn hafa
verið nokkru styttri, nær því að vera
brandari um uppburðalausan mann
sem endar á því að trúa stúlkunni
fyrir ást sinni á heilhveitihornum í
stað þess að beina orðum sínum að
henni. Fyrir þessa sjónvarpsgerð
hefur höfundurinn bætt við persónu
frúarinnar freku og skrifað fleiri
setningar upp í manninn og stúlk-
una. Ekki var annað að sjá en þess-
ari viðbót hefði fylgt ákvörðun um
að gera leikþáttinn dramatískari og
draga úr fyndni hans. Vissulega gaf
það leikurunum aukið svigrúm til að
túlka persónur sínar, koma þeim til
skila, en sennilega þurfti ekki tutt-
ugu mínútur til og var ekki laust við
að örlaði á endurtekningum, bæði í
texta og ekki síður í myndrænni út-
færslu. Látlaust raunsæi textans var
brotið upp með leikmynd sem var
Hátíðlegir
jólatónleikar
TONLIST
Langholtskirkja
JÓLATÓNLEIKAR
Kór Langholtskirkju, Gradualekór-
inn, Ólöf Kolbrún Harðardóttir, Ólaf-
ur Kjartan Sigurðarson og hljóðfæra-
leikarar, undir stjórn Jóns Stefáns-
sonar, fluttu innlenda og erlenda
jólasöngva. Föstudagurinn 18. des-
ember, 1998.
JÓLASÖNGVAR I Langholts-
kirkju hafa verið haldnir á hverju
ári í mörg ár og þá verið dregið til
fagnaðarins margvíslegt efni góðra
söngva. Tónleikarnir hófust sam-
kvæmt hefð, með fomkirkjulegum
inngöngusálmi, Bam er oss fætt, í
útsetningu Róberts A. Ottóssonar
og var Halldór Torfason forsöngv-
ari í þessu hátíðlega upphafsatriði,
er báðir kóramir gengu inn. Annað
viðfangsefni tónleikanna var víxl-
söngur beggja kóranna er þeir
sungu gamla viðlagið Hátíð fer að
höndum ein, sem Jóhannes úr Kötl-
um bætti við tveimur erindum. Kór
Langholtskirkju söng útsetningu
undirritaðs, en sem millistef söng
Gradualekórinn útsetningu Hildig-
unnar Rúnarsdóttur. Þetta sér-
kennilega sambýli ólíkra útsetninga
féll vel saman og vom þær vel flutt-
ar af báðum kómnum.
Kór Langholtskirkju söng næst
Komandi jól, lag eftir Hreiðar Inga
Þorsteinsson, kórfélaga, ágætt lag
og í næsta lagi átti annar kórfélagi,
Helgi Þór Ingason, lagið Okkar
fyrstu jól og þá kom til sögu Magn-
ús Ingimarsson sem útsetjari og
með tveimur lögum til viðbótar
hafði hann sett saman syrpu, þar
sem leikið var undir á píanó (Kjart-
an Valdimarsson), kontrabassa (Jón
Sigurðsson) og trommur (Gunn-
laugur Briem). Til viðbótar við Okk-
ar fyrstu jól var Heilög stund eftir
Hugh Martin og síðasta lagið var
hið hugljúfa Hin fyrstu jól eftir
Ingibjörgu Þorbergs. Syrpan var
skemmtileg áheyrnar og á eftir
henni sungu allir kirkjugestir með
kómum Englakór frá himnahöll.
Gradualekórinn söng fimm lög,
Far, seg þá frétt á fjöllum, tvö
frönsk jólalög, Á jólum er gleði og
gaman, er Friðrik Guðni Þórleifs-
son þýddi svo skemmtilega, og
Kemur hvað mælt er, en bæði
frönsku lögin eru útsett af Marteini
H. Friðrikssyni og í seinna laginu
söng Regína Unnur Ólafsdóttir, fé-
lagi úr Gradualekómum, einsöng og
gerði það einkar fallega. Jólalagið
Syng bai-nahjörð eftir Hándel var
næst en lokalagið var lag Jórannar
Viðar við kvæðið Jól eftir Stefán frá
Hvitadal. Þetta fallega lag var flutt
með samleik á tvær flautur (Hall-
fríður Ólafsdóttir og Bemhard
Wilkinson) og hörpu (Monika
Abendroth). Gradualekórinn söng
mjög fallega og hefur Jón þarna
skapað góðan kór, sem fær er til
átaka við erfið verkefni, þó söngvar-
amir séu ungir að árum.
Eftir að tónleikagestir höfðu
sungið Bjart er^yfir Betlehem, kom
upp á pallinn Olafur Kjartan Sig-
urðarson, sem er einn af okkar
efnilegustu söngvurum í dag og
söng Panis angelicus eftir Cesar
Franck. Ólöf Kolbrún Harðardóttir
söng Ave Maria eftir Sigvalda
Kaldalóns og þar með lauk þátt-
töku Gradualekórsins en með í
tveimur síðustu lögunum léku
Claudio Ricci á orgel og Monika
Abendroth á hörpu.
Þá var boðið í jólasúkkulaði og
piparkökur og eftir hlé söng Lang-
holtskórinn þrjú lög úr Piae
cantiones frá 1582, í útsetningu A.
Hillerad, falleg kirkjulög, er kórinn
söng mjög vel. Ólafur Kjartan söng
sérkennilega kóralútsetningu eftir
Peter Cornelius og er einsöngslínan
sjálfstæð tónsmíð, unnin yfir sálm-
inn Sjá morgunstjarnan blikar blíð,
sem kórinn söng á móti einsöngslín-
unni. Ólafur Kjartan söng þetta
Fáheyrð verk í framúr-
skarandi flutningi
TONLIST
III jómdiskar
RUT INGÓLFSDÓTTIR
íslensk tónlist fyrir einleiksfiðlu. Jón
Leifs, Studie op. 3. Hallgrímur
Helgason, Sónata fyrir einleiksfiðlu.
Magnús Blöndal Jóhannsson, Di-
mension. Atli Heimir Sveinsson, Lag
og tilbrigði með eftirmála. Tryggvi
M. Baldvinsson, Adagio. Heildartimi
61:28. mjóðritað í Skálholtskirkju í
aprfl og maí 1998. Hljóðmeistari: Páll
Sveinn Guðmundsson. 1998, Islensk
tónverkamiðstöð.
ÞESSI hljómdiskur er í alla staði
merkilegur, fáheyrð íslensk verk
fyrir einleiksfiðlu í framúrskarandi
fínum flutningi Rutar Ingólfsdóttur.
Tvö verkanna, Lag og tilbrigði með
eftirmála eftir Atla Heimi Sveins-
son og Adagio eftir Tryggva M.
Baldvinsson, era reyndar sérstak-
lega samin fyrir hana og undrar
engan, þegar hlustað er á jafn frá-
bæran fiðluleik og hér má heyra -
reyndar í öllum verkunum.
Það er alveg Ijóst að Rut er
meðal bestu fiðluleikara okk-
ar (með frábært hljóðfæri í
höndunum, J. Guarneri
1719). Undanfarið höfum við
heyrt hana með Kammer-
sveit Reykjavíkur í yndisleg-
um barokverkum, en ekki er
hún síðri í nútímaverkum,
hvort sem þau eru tiltölulega
„hefðbundin“ (Jón Leifs,
Hallgrfmur Helgason) eða
sett saman úr „tólf tóna röðum“
(Dimension: Magnús Blöndal), svo
ekki sé minnst á fyrrgreind verk
Atla Heimis og Tryggva.
Verk Jóns Leifs, Studie op 3
(Preludium og Fughetta) er meðal
fyrstu verka hans, samið í Þýska-
landi árið 1924. Verkið, með sínu
einmanalega upphafsstefi og
þrástefi i bassanum (,,bordúnbassi“)
og skorinorðu stefi með krómatísk-
um skölum og „glæsilegu tónstiga-
hlaupi" í lok fúgettunnar, er sterk
og svipmikil byrjun á þessu fiðlu-
Rut
Ingólfsdóttir
prógrammi, sem kynnir
reyndar tónskáldin (og
verkin) í réttri tímaröð,
sem gefur þessu öllu
sannfærandi heild.
Sónata Hallgríms Helga-
sonar er hefðbundin í
uppbyggingu, með „þjóð-
legu“ stefi í hæga kafla
og fjórum tilbrigðum.
Lokaþátturinn er tölu-
vert glæsilegur og leikur-
inn eftir því.
Með verki Magnúsar Blöndals,
sem samið var fyrir Björn Ólafsson
1961, er okkur skyndilega svipt í
nútímann (ef við miðum við miðja
öldina) og er meðal fyrstu framúr-
stefnuverka íslenskra. Verkið er
ákaflega spennandi að allri gerð -
jafnvel hrífandi með sínum hætti.
Sama má segja um fiðluleikinn
sjálfan, sem er stórglæsilegur. Og
sem fyrr segir gildir það sama um
tvö síðustu verkin, sem minnst var á
í upphafi. Lag og tilbrigði (1993)
eftir Atla Heimi er eftirminnileg-
hvort tveggja í senn, expressjónísk
og gamaldags, sjónlínur vora teygð-
ar og aflagaðar, en útlit bakarísins
að öðra leyti eins og í hefðbundinni
sviðsgerð á sögu eftir Dickens.
Bráðgóð hugmynd um langan gang
frá útidyrum að afgreiðsluborðinu,
huglæg lýsing á tilfinningu Böðvars
fyrir því hversu erfitt er að nálgast
stúlkuna, virkaði frábærlega vel í
fyrsta sinn, síður í annað sinn og alls
ekki eftir það. Endurteknar göngu-
ferðir hans til útidyranna voru á
skjön við raunsæi aðstæðnanna; stíl-
fært inngrip leikstjórans sem hefði
betur leyft taktskiptingum í hugsun
persónanna að kvikna án svo greini-
legrar undirstrikunar. Tónlistinni
var beitt á sama hátt, mjög falleg og
rétt hugsuð en matandi, nánast hver
einasta hugsun var undirstrikuð
með tónlistinni og að öllu saman-
lögðu var þetta fremur truflandi en
til gagns. Hér var engu líkara en
reynt væri að gera heila bíómynd
með öllu tilheyrandi úr litlum leik-
þætti sem hefði líklega betur notið
sín án svo mikillar og greinilegrar
aðstoðar.
Hávar Sigurjónsson
ágæta tónverk mjög vel og af
sterkri innlifun. Texta einsöngslín-
unnar hafði Jóhanna G. Erlingson,
amma Ólafs Kjartans, þýtt og féll
vel á með texta og tónlínu, að heyra
mátti.
Næstu fimm viðfangsefnin vora
lög útsett af A. Öhrwall og söng
Ólafur Kjartan einsöng í þremur
þeirra en lögin voru Ding dong, Nú
ljóma aftur ljósin skær og Fögur er
foldin, er var sérlega fallega sungið
af Ólafi Kjartani. Næst var Þá ný-
fæddur Jesú í jötunni lá og síðast
Hljóða nótt (Heims um ból), við
þýðingu eftir Matthías Jochumsson.
Óll lögin vora fallega flutt en
„Heims um ból“ á ekki að útsetja
eða gera breytingar á hinum þrem-
ur hljómum lagsins. Hreinleiki lags-
ins er bæði fólginn í einfaldleika
laglínu og hljóma, sem upphefja allt
prjál og það hefur aldrei heppnast
að gera þar á breytingar.
Olöf Kolbrún Harðardóttir söng
næstu þrjú lögin, fyrst Hin fyrstu
jól, fallegt jólalag, er Jón Þórarins-
son gerði við kvæði Davíðs Odds-
sonar, Nóttin var sú ágæt ein eftir
Sigvalda Kaldalóns og að lokum Ó,
helga nótt eftir Adams. Öll lögin
vora glæsilega sungin bæði af Ólöfu
og kórnum og enduðu tónleikamir
með almennum söng á sálminum
Guðs kristni í heimi. Þar með lauk
sérlega fjölbreytilegum, vel fram-
færðum og hátíðlegum jólatónleik-
um í Langholtskirkju og í lokin
óskaði stjórnandinn, Jón Stefáns-
son, tónleikagestum gleðilegra jóla.
Jón Ásgeirsson
asta verkið á diskinum - og senni-
lega það efnismesta, þrátt fyrir að
stór hluti þess er á lágum og ákaf-
lega fínum nótum. Verkið er „inn-
hverf íhugunartónlist" að sögn tón-
skáldsins. Stefið, sem er laglína úr
hæga þætti verksins Á gleðistundu,
er í þrískiptum takti og spannar vítt
tónsvið, bæði tónal og atónal.
Fyrsta tilbrigðið fínlegt og fjarar út
í „fimmfóldu píanissimó", næsta til-
brigði ómstrítt og það þriðja „leikið
með bogtrénu upp við stólinn".
Leikið „veikar en veikt, tónlistin
heyrist varla“, svo vitnað sé í tón-
skáldið. Allt má heyra þetta - jafn-
vel það sem er „veikar en veikt“ - í
flutningi Rutar Ingólfsdóttur.
Hljómdiskurinn endar jafn við-
eigandi og hann byrjaði með fallegu
verki eftir Tryggva M. Baldvinsson,
samið 1996. Inngangsstef með
„fomu yfirbragði" endurtekið
nokkrum sinnum, síðan brotið upp
af öðra stefi; miðkaflinn „með ólg-
andi endurteknu stefí sem leitar
stöðugt upp á við; í lokin hljóðlátt
upphafsstefið í breyttri mynd, og
fjarar hægt út“ (B.J.).
Þannig endar nú þessi góði
hljómdiskur, sem einnig ber hljóð-
meistaranum fagurt vitni. Svo er
ekki verra að útgáfan er bæði vönd-
uð og falleg.
Oddur Björnsson