Morgunblaðið - 05.02.2000, Blaðsíða 35

Morgunblaðið - 05.02.2000, Blaðsíða 35
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 5. FEBRÚAR 2000 35 LISTIR Myndir sem enginn mátti sjá Ekki lýgur ljósmyndin var einu sinni sagt. En það er bara hálfur sannleikurinn og stundum argasta lygi. Dæmi þessa má nú sjá í Proud Galleries í London. Þar eru m.a. til sýnis ljósmyndir, sem máttu ekki koma fyrir augu almennings af því þær sögðu sannleikann, og svo aðrar, sem voru lagaðar til þess að ljúga að almenningi. Freysteinn _____Jóhannsson skoðaði sýninguna._____ SÝNINGIN í Proud Galleries dreg- ur nafn af þeim Ijósmyndum, sem við áttum ekki að fá að sjá á 20. öldinni, en sumar þeirra hafa ekki sézt opin- berlega fyrr en nú. I hópi bönnuðu myndanna er ein af Adolf Hitler, tekin 1925, þar sem hann æfir látbragðið undir gamalli ræðu. Hitler óttaðist að myndin kynni að eyðileggja ímynd hans sem ræðumanns og skipaði opinberum Ijósmyndara sínum, Heinrich Hoffman, að eyðileggja filmuna. Hoffman óhlýðnaðist Hitler og nú er mynd hans talandi tákn um þá hlið foringjans, sem ekki mátti sjást. Ekki tókst yfirvöldum í Teheran heldur að koma í veg fyrir það 1989, að ljósmynd frá útfor Khomeinis erkiklerks kæmist úr landi. Stjórn- völd gerðu upptækar og eyðilögðu allar aðrar filmur með myndum af því, er æst fólkið ruddist að líkbörun- um og tætti sundur líkklæðin í leit að minjagripum. Á myndinni, sem rat- aði frá íran, er lík erkiklerksins hálf- nakið og hálfdregið af lfkbörunum. En það eru ekki bara stjórnvöld, sem vilja halda ljósmyndum frá al- menningi. Fjölmiðlar eru fæstir því markinu brenndir að birta hvað sem er, en oft hefur sjálfskipuð ritskoðun þeirra tekið ómakið af stjórnvöldum. I marz 1944 var tekin mynd í Farr- ingdon £ London af eftirleik loftárás- ar Þjóðverja. Picture Post birti ekki myndirnar, því þar á ritstjórninni töldu menn, að þær myndu draga kjarkinn úr stríðshrjáðum Lundúna- búum. Myndirnar voru fyrst birtar 1948. Árið 1950 urðu aftur átök á Picture Post vegna ljósmynda, sem teknar voru í S-Kóreu af norðurkór- eskum stríðsföngum. Ritstjórinn, Tom Hopkinson, vildi birta myndirn- ar, en eigendur blaðsins töldu þær andstæðar vestrænum hagsmunum og Hopkinson varð að taka pokann sinn. Áróður og blekking Ljósmyndinni hefur löngum verið beitt í áróðursskyni. Fagurgljándi dráttarvélarnar við sovézka sam- yrkjubúið 1933 voru uppstilling, sem átti að leyna hungursneyð og millj- ónum mannslífa. Einræðisherrar á borð við Stalín og Hitler létu taka myndir af sér með litlum börnum til að fólk mætti sjá, að þeir hefðu sínar mjúku hliðar. Tony Blair, forsætis- ráðherra Breta, er sagður snillingur í að búa til ljósmyndatækifæri til þess að koma málum sínum til fólks. Dagbókin um veg(g)inn MYIVÐLIST Kjarvalsstaðir TEXTI & LJÓSMYNDIR HLYNUR HALLSSON Hlutur Hlyns; til 3. febrúar. Opið daglega frá kl. 10 -18. Aðgangur kr. 300. AÆTLUNIN kallast Veg(g)ir og er henni ætlað að veita sex listamönn- um tækifæri til að tjá sig beint á langvegginn á gangi Kjarvalsstaða. Það var Hlynur Hallsson sem reið á vaðið, en þegar þessi greinarstúfur birtist mun Daði Guðbjörnsson þeg- ar vera kominn í gang með sína út- gáfu. Hans þáttur mun standa fram til 24. febrúar. Þá tekur Ráðhildur Ingadóttir við og eftir henni Katrín Sigurðardóttir. Lestina munu svo reka þau Gunnar Örn og Ragnheiður Jónsdóttir. Svona sýningamynstur er gjarnan kallað „Work in Progress" eða Verk í mótun. Það er þó sérstaða Veg(g)ja að þar tekur hver listamaðurinn við af öðrum og byrjar þá á hvítum grunni, því verk fyrri listamannsins hefur þá verið fjarlægt. Þannig er ekkert lát á mótuninni meðan lista- mennirnir sex glíma við langvegginn M-2000 Laugardagur 5. febrúar Martino Tirimo Kýpverski píanóleikarinn Martino Tirimo heldur eina tónleika í íslensku óperunni. Miðasala fer fram í íslensku óperunni en tónleikarnir hefj- astkl. 14:30. RokkíReykjavík Ný og óritskoðuð útgáfa af Rokki í Reykjavík með enskum texta sýnd í Háskólabíói kl. 23.00. milli sýningarsalanna. Hið eina sem þeir hafa að leiðarljósi er frelsið til að gera hvaðeina á vegginn og því má búast við eins margbreytilegri útkomu hjá hverjum og einum og þeir eru margir listamennirnir. Hlynur Hallsson kaus að gera dagbók á vegginn og skrá upplifun sína og Lóu, litlu dóttur sinnar, frá degi til dags meðan hlutur hans stæði yfir. Hvern dag lagði listamað- urinn leið sína á Kjarvalsstaði til þess að bæta einu dagbókarbroti við hin fyrri og svara spurningum for- vitins skólafólks. Auk textans, sem ritaður er beint á vegginn með filtpenna, fylgir fjölbreytilegt safn af ljósmyndum hverjum degi. Þar má sjá hvað þau feðginin höfðust að frá því þau vöknuðu eldsnemma á morgnana uns þau voru aftur kom- inn inn í draumaland næstu nætur. Neðst, eftir veggnum endilöngum, fékk Lóa litla að athafna sig með liti sína og leikandi teiknistíl. Ef til vill er það ekki merkilegur hlutur að halda dagbók á veggjum Kjarvalsstaða, en þetta er þó eitt af þeim skrásetningarformum sem Hlynur hefur tileinkað sér með eftir- tektarverðum árangri á nokkurra ára veru sinni í Hannover í Þýska- landi. Þar er hann búsettur ásamt fjölskyldunni, en sér sér fært að koma öðru hvoru heim á Frónið til að taka þátt í sýningum. Ef til vill skýrir útlegðin þá merki- legu og fjölskrúðugu tilveru sem þau Hlynur og Lóa upplifa hér í land- legu. Þótt þau nái ekki alveg Tinna og litla hundinum hans er líf þeirra fullt af ævintýrum hversdagsins. Reyndar er merkilegt að sjá hinn mikla mun sem er á textanum á veggnum - og gestir geta lesið línu fyrir linu - og ljósmyndunum sem ramma hvert dagbókarbrot með frjálslegum og ókerfisbundnum hætti. Það er eins og miklu meira og markverðara gerist í Ijósmyndunum en textanum þó að báðir miðlar fylgi hverjum degi eftir af mikilli natni og nákvæmni. Frásagnarstíll Hlyns er hlutlæg- ur, svo sumum finnst sem hann haldi Morgunblaðið/Kristinn Hlynur Hallsson við hluta af dagbókum sínum. sig til hlés að yfirlögðu ráði. Það er mesti misskilmngur, enda hefur hann ekkert að fela eftir því sem næst verður komist. Þessi hlutlægi stíll hans fellur prýðilega að ljós- myndunum því þær eru þrátt fyrir nákvæmni miðilsins mun óraunsærri en textinn. Þar koma til öll veislu- höldin út af sýningunni og alls kyns kaffiboð sem ekki falla beinlínis að hugmyndum okkar um raunsæi og hlutlæga dagfarslýsingu. Getur ver- ið að ævintýrin hendi okkur hvers- dagslega í ríkari mæli en við vifium vera láta, en penninn hafi tilhneig- ingu til að breiða yfir þá staðreynd? Svo furðulega sem það kann að hljóma lýsir veggur Hlyns hlutlægri upplifun sem mannfagnaði og veislu- höldum, meðan huglæga tilverustig- ið gengur gegnum miklu hversdags- legri reynslu. Einhvern tímann var þessu öfugt varið. Menn hurfu á vit ævintýrisins, langt burt frá grá- myglulegum hversdagsleikanum. Nú upplifir hinn áþreifanlegi nú- tímamaður veislu nær daglega með vinum, kunningjum og vandamönn- um. Á meðan verður hugur hans að gera sér rútínuna í einangrun að góðu. Það er svona óvenjuleg upp- götvun sem gerir veggverk á borð við Hlyns að svo spennandi tjáning- arformi. Enginn veit fyrirfram hvaða ályktanir má draga af því og trúlega koma þær listamanninum jafnskemmtilega á óvart og okkur aðnjótendum. Halldór Björn Runólfsson Hitler æfir sig. Einræðisherrann taldi myndina skemma únynd sína og skipaði opinberum ljósmyndara sfnum að eyðileggja filmuna. Og 1999 birtist mynd af Elísabetu Englandsdrottningu að tedrykkju hjá Susan McCarron í Glasgow, en eftir lát Díönu prinsessu hafa drottn- ingin og fjölskylda hennar gert í því að bæta úr fjarlægri ímynd sinni í augum almennings. Og svo eru það ljósmyndirnar, sem voru lagaðar að pólitískum þörf- urn hvers tíma. Árið 1919 var tekin mynd í Moskvu af tuttugu fulltrúum á átt- unda þingi kommúnista. Þessi mynd hefur ekki sézt opinberlega fyrr, en á valdatíma sínum lét Stalín taka ell- efu þingfulltrúanna af lífi og þrír aðr- ir sviptu sig lífi til að mótmæla stefnu hans. Opinberlega birtist að- eins lítill hluti myndarinnar, þrenn- ingin Stalín, Lenín og Kalinin. Síðan var Kalinin fjarlægður úr myndinni og 1938 var Lenín horfinn lfka. Önn- ur mynd var tekin á Torgi hins himn- eska friðar, Tiananmentorgi í Kína 1976, þar sem Jiang Qing, ekkja Mao, og vinir hennar; fjórmenninga- klíkan, var viðstödd útför Mao. Síðar voru þau svo fjarlægð úr Ijósmynd- um og þar á meðal þessari, sem var bætt með blómapottum og mynda- styttum! Moskva '54 - New York '99 En það er ekki bara að fólk sé látið hverfi úr myndum af sögulegri nauð- syn, heldur eru Ijósmyndir lfka fals- aðar til að sýna fólk í öðru Ijósi en raunveruleikanum. Og þarf hvorki í austurveg né langt aftur í tímann til þess að rekast á dæmi þess. 1996 birti The London Evening Standard mynd af John Prescott, aðstoðarfor- sætisráðherra Verkamannaflokks- ins, sem þá var í stjórnarandstöðu. Blaðið vildi sýna Prescott sem sósíal- ista hins ljúfa lífs og fjarlægði bjór- flösku hans úr myndinni þannig að svo virtist sem Prescott væri að drekka kampavín borðnautar síns. Listin hefur löngum reynzt vald- höfunum óþægur tíár í þúfu. Það er ekki munurinn á milli Krushchevs í Moskvu 1954 og Rudolph Giuliani í New York 1999. En eðlismunur, að á þessum tíma voru orð Krushchev lög og hann lét loka nýlistarsýningu með þeim ummælum að api hefði getað gert betur. Giuliani reyndi að kúga Brooklynlistasafnið til að úthýsa Sensationsýningunni brezku, en lög- in reyndust safnsins megin, þannig að Giuliani hafði ekki erindi sem erf- iði. En söm var gjörðin! Það væri ástæða til þess að nefna miklu fleiri ljósmyndir á þessari sýn- ingu. En nú á það heldur betur við, að sjón er sögu ríkari! Hér skal þó enn ein mynd tínd til; mynd sem tek- in var af nafnlausum ljósmyndara í Santiago, Chile 1973. Á myndinni sést Salvador Allende forseti koma út úr byggingu í valdaráni hersins miðju. Myndin er tekin skðmmu áð- ur en hann var myrtur, en hún og aðrar myndir á filmunni sönnuðu, að hann var enn á lífi, þegar herinn sagði hann hafa framið sjálfsmorð í forsetahöllinni. Myndin barst New York Times sex vikum síðar og eins og í tilfelli Ijósmyndarinnar frá Teheran er ljósmyndarinn ókunnur. Það er í það heila tekið skelfing döpur veröld, sem blasir við okkur í Ijósmyndunum í Proud Galleries. Undantekningarnar eru teljandi á fingrum annarrar handar. Dauðinn er víða nálægur, fangar og hermenn og hörmungar á hverju strái. Enda von; það eru helzt skuggahliðar okk- ar, sem við vuj'um leyna í lengstu lög. Og umfram allt gleyma. En það er eins og stöðug áminning sé okkur nauðsynleg. Það eru Hósmyndir eins og hauskúpuhaugurinn í Tuoi Sleng- búðunum í Kambódíu, sem efla okk- ur í því að vilja ekki láta slíkt henda aftur. Þó ekki væri nema bara vegna þess, er tímanum í Proud Galleries vel varið. Proud Galleris eru við Buckin- hamstræti, steinsnar frá Charing Cross-stöðinni. Sýningin stendur til 25. febrúar. ? ? ? Tónleikar Tirimos í dag TÓNLEIKAR píanóleikarans Martinos Tirimos verða í íslensku óperunni í dag, laugardag, kl. 14.30 en ekki á sunnudag, eins og ranghermt var í MartmoTirimo blaðinu í gær. Hann verður á ferð í Tónlistarskól- anum í Reykjavík á morgun. Á efnis- skrá Tirimos, sem þykir í fremstu röð í heiminum, eru verk eftir Chop- in og Beethoven. Til sölu 250 m2einbýlishús við Depluhóla í Reykjavík. Séríbúð í kjallara. Yfirbyggður sólskáli. Frábært útsýni. Eign í sérflokki. Upplýsingar í síma 552 0730
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.