Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1975, Page 18

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1975, Page 18
22 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS III Væri ég spurður hvaðan þilið á 3. mynd væri og liti snöggt til, segði ég það vera úr norskri stafkirkju, þó að því tilskildu að hin grófa smíð stigans sæist ekki. Það eru áreiðanlega engar öfgar að telja þiljur þessar til fágætis í íslenskri trésmíð. Mér vitanlega er aðeins á einum stað öðrum til sambærilegt smíðavirki, en það er á Keldum á Rangárvöllum. Það er einkenni norska stafverksins að þilin ganga í heilu lagi frá syllu eða bita til aurstokks, eru einföld, felld inn í húslaupinn, sem er sýnilegur jafnt utan frá sem innan. Samsetning og gerð norskra stafverksþilja er einkum með tvennum hætti. Aðalgerðin er sú að hvert borð er með grópi og kambi (teikning XIII, neðri mynd). Önnur gerð er þar og þekkt, en ekki eins útbreidd og e. t. v. eldri. Þar er greyping á báðum hliðum á öðru hverju borði, en hitt er einskonar fleygur í þilborðslíki er gengur í grópin (teikning XIII, efri mynd). Við sjáum undireins að þiljurnar frá Stóru-Ökrum eru af þessari ætt. Nú er hinsvegar sá munur á að þilborðin á teikning- unni norsku landa öðrumegin og þá innanvert, eins og t. d. á Keldum (teikning XI, 7). Á Stóru-Ökrum gegnir öðru máli: Grópborðin mynda stalla í þilið beggja vegna (teikning VI og XI, 5). Til þess að finna samanburðardæmi við þiljurnar á Stóru-Ökrum þarf að fara austar og reyndar einnig vestur, alla leið til byggða Grænlendinga hinna fornu. Á sínum tíma gerði svíinn Emil Ekhoff athugun á viðarþiljum horfinna sænskra stafkirkna. I bók hans Svenska stavkyrkor má finna fjölda þilleifa sem hafa verið settar saman líkt og á Stóru-Ökrum, með þykkri grópþilju og þynnri fleyg- þilju á víxl. Þiljurnar frá Vánga eru að vísu efnismeiri og fleyg- borðið er ekki flatt að innanverðu né grópborðið að utan. Engin strik eru heldur á þessum borðum (teikning XI, 4). Frá Is- lendingabyggðum á Grænlandi eru a. m. k. komnar þrjár grópþiljur af þessari gerð, frá Sandnesi í Vestribyggð, Austmannadal nr. 51 í sömu byggð og eitt sem sýnt var hér á Grænlandssýningu fyrir nokkrum árum og mér er ókunnugt um hvaðan er (teikning XII, a). Grænlensku þilborðin standa nær þeim íslensku gerðþróunar- lega heldur en þeim sænsku, eru efnisminni og sett strikum. Þilið í bæjardyraportinu á Stóru-Ökrum sker sig þó að einu leyti alveg úr; grópþiljurnar eru strikaðar beggja vegna. Þær hljóta því að hafa verið úr skilrúmsþili. Tæpast mun vera nema um tvo staði að ræða í hinu íslenska torfbæjarþorpi, þar sem þilborð af þessari gerð hafa
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.