Dagblaðið Vísir - DV - 19.06.1982, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 19.06.1982, Blaðsíða 15
DAGBLAÐIÐ & VISIR. LAUGARDAGUR19. JUNI1982. 15 ¦'¦^'¦""¦"¦'¦' ¦ W'M Texti: Kristín Þorsteinsdótiir Myndir: Giuinar V. Aqggjésson „Þessi sýning er sett upp fyrir venjulegt fólk, hún flokkast ekki beint undir listfræði. Þetta er tilraun til að rekja feril Kjarvals." að setja upp sýningu um hann. Hvers vegna þú? „Ja, hvers vegna ég? Eg er viss um að margir undrast það og segja sem svo, hvað er Gylfi Gislason að raða upp myndum eftir Kjarval. Af hverju er ekki fenginn til þess list- fræðingur. En lítum til dæmis til Dana. Þeirra frægasti maður í skil- greiningu listar, Broby Johanson, er ekki einu sinni stúdent. En við erum að tala um þessa sýningu. Þannig var að Þóra Kristjánsdóttir hringdi til min og bað mig um þetta. Eg sló til og sýningin varð aö veruleika. Þetta var unnið á mettíma, ekki nema mánuöi, aö vísu lögðum við nótt við dag. En þetta tókst og betur en ég þorði að vona." Á trönum Kjarvals Á trönum Kjarvals heitir hún Kjar- valssýningin. Þar er sögð saga hans í máli og myndum. Sýningin hefur yfir sér annað yfirbragð en fyrri sýning- ar og líka annan tilgang. Reynt er að gefa hugmynd um Kjarvalssafn borgarinnar. Þar getur að lita ljós- myndir af öllum 122 myndum borg- arinnar, jafnt þeim sem veggina prýða oghinum.í annan stað er gerð tilraun til að lýsa listferli Kjarvals með myndaröð. , J£ jarval var afburðamaður. Hann var einstakur i sinni röð. Maður eins og hann fæðist ekki á hverjum degi. Fyrir mér er hann ámóta stærð og Picasso. Hann er af því tagi að hann þarf ekki annað en hrista eitthvað úr pensli og um leið er komiö eitthvað sérstætt og persónulegt. Kjarval var frábær teiknari. Hann var skapandi og alltaf að gera eitthvaö nýtt. Mér sjálfum hefuraldrei fundizt Kjarval rétt metinn. Eg reyni því í þessari uppsetningu að segja listasögu Kjar- vals, eins og hún lítur út í minum augum. Mér finnst mér hafa tekizt það. Reyndar er það ævintýri að komast í svona verkefni." „Kjarvaler minn maður" — ÞúerthrifinnafKjarval? „Já, þaðerég, hann varmikillper- sónuleiki. En það er líka hollt að minnast þess að á timabili trúði fólk því að ekki væri til neitt uppátæki svo vitlaust, að Kjarval gæti ekki gert það. En hann hafði ætíð á bak við sig ákveðinn kjarna, sem trúði á hann. Þessir menn styrktu hann á yngri ár- um, þegar á móti blés." — Hefur þú á bak við þig slikan hóp? „Það eru ákveðnir menn í kringum mig sem trúa því að það sem ég er að geraségott." — Heldur þú að Kjarval, ef hann væri uppi nú, myndi setja upp sams- konar sýningu um þig og þú um hann? „Nei, áreiðanlega ekki. Kjarval var þannig, að hann kærði sig ekki um að skilgreina aðra listamenn, nema bara fyrir sjálfan sig." — Hefur Kjarval haft áhrif á þig? „Já, tvímælalaust. Annars skal ég segja þér, að á öllum Norðurlöndum eru tveir listamenn sem einhverju máli skipta. Annar þeirra er Munk og hinn er Kjarval. Sá fyrrnefndi málar tilfinningalifið á strigann, hinn málar náttúrumyndir, gróand- ann, lífið sjálft. Af einhverjum ástæðum, sem ég kann ekki að skýra, er í heimalandi Munks og reyndar víðar fullt af litlum „munk- um". Áhrif Kjarvals eru hins vegar lítt merkjanleg, kannski vegna þess hversu fjölhæfur listamaður hann var, hann var sí og æ að breyta um stíl, alltaf var hann að reyna eitthvað nýtt." — Þykir neikvætt meðal lista- manna að játa það, að þeir séu undir áhrifumfrá þessumeöa hinum? „Nei, alls ekki. Ég er ekkert hræddur við að verða fyrir áhrifum, en maður verður að vinna á sinn. persónulega hátt úr þeim. Maður er ekkert annaö en niöurstaöa af áhrif- um. Listamaður sprettur ekki fram allt í einu. Hann er lengi að gerjast og sjaldnast hefur hann neitt per- sónulegt f ram að f æra f yrr en í fyrsta lagiumþrítugt." „Það er töff að vera myndlistarmaður" „Það er töff að vera myndlistar- maður á Islandi i dag. Enda eru ótrú- lega fáir sem lifa á því. Myndlistar- menn standa illa að vígi til dæmis miðaö við rithöfunda, leikara, tón- listarmenn og þá menn alla. Hér áður fyrr voru alltaf til ein- hverjir menn, sem héldu utan um hlutina, en þetta er liðin tíð. Ein- hvern veginn er alveg sama hvað maður gerir, það er varla að merkja að neinn taki eftir því. I þessu sam- bandi hefur mér oft dottiö í hug sag- an úr Víetnamstríðinu, þegar banda- ríska flugmóðurskipið gerði atlögðu að einu skipa heimamanna. Þeir skutu og skutu en ekkert gerðist. Þegar betur var að gáð kom í ljós að dallur heimamanna var svo lélegur, að skotin fóru i gegn án þess að „Myndlister ekki söluvara" — Þú hefur haldið margar sýning- ar á verkum þínum. Hvernig hafa viðbrögðin verið? „Ég hef yfirleitt fengið þunna krítík. Oft hef ég haldiö sýningu án þess að einu orði væri um hana farið í blöðum. En það er kannski ekki aöal- atriðið. Hér er grimm samkeppni og menn troöa óspart niður skóinn hver af öðrum. Ef þú meinar, hvort ég selji mikiö, þá er ég enginn sölu- myndamaður, enda er ég þeirrar skoðunar, að myndlist eigi ekkert endilega að vera söluvara." — Hver eru góð vinnubrögð að þínumati? „Ef maður á eitthvert erindi, að eigin mati og annarra, til fólksins og sýnir úthald þá hlýtur viðkomandi listamaöur aö eiga aö geta lifað „Kjarval málaði fyrsta flokks portrett. Hann var náttúrukraftur sem stritaði." springa. Þetta er eins og hér: maður reynir að gera atlögu, vera krítískur en fær ekkert svar. Þrátt fyrir þetta er íslenzk myndlist mjög sterk og víð. Endaponkturinn á listaferli KJarvals. Þessi mynd er talin sú siðasta sem listamaðurinn málaði. mannsæmandi lifi á list sinni, það er lágmarkið. — Hvar stendur þú í þessari bar- áttu? „Hver og einn verður að trúa því að hann sé góður, jafnvel beztur. öðruvísi er ekki hægt aö komast í gegnumþetta." „Ég er ánægður með afköstin — Þú hefur komið víða við sem myndlistarmaður. Ertu afkasta- mikill? „Það er ekki mitt að meta það. Hins vegar er ég tiltölulega ánægður með mín afköst. Eg hef teiknað í bækur, tekið þátt í leikritauppfærsl- um, sett upp sýningar, bæði fyrir mig og aðra. Eg hef verið með þætti í útvarpi og sjónvarpi og fleira og fleira." — Hvaðertuaðgeranúna? „Ég ætla að fara að vinna fyrir mig. Eg fer í haust til Sveaborgar, sem er samnorræn vinnustofa í Finn- landi. Svo gæti ég vel hugsað mér að fara aö ferðast, kynnast heiminum, jafnvel setjast að einhvers staðar er- lendis. Eg get unnið við eitt og ann- að. Ef myndlistin og það sem að henni lýtur, bregzt, get ég alltaf gerzt húsasmiður. Manni leggst allt- afeitthvaðtil." „Aumingja maðurinn" — Hefur þér tekizt allt, sem þú hefurætlaðþér? „Nei, ekki alveg. Ég spila „fair play" og þá er fátt, sem getur stopp- aðmann." — Ef þú værir aftur orðinn 16 ára. Myndir þú leggja á sömu brautir með þá reynslu, sem þú hef ur í dag? „Já, ég hugsa það, reyndar hand- viss. Ég yrði óhjákvæmilega mynd- listarmaður, þetta er svo ríkt í mér. Ef til vill myndi ég þó óska þess að það myndi gerast árekstraminna. Ég hef oft hagað mér glannalega en einhvern veginn hef ég komizt fram- úr þessu. Eg get ekki hugsað mér neitt skemmtilegra en að vera mynd- listarmaöur. Þaö var einu sinni maö- f Mt ur, myndlistarmaður, sem ekki átti til hnífs og skeiðar. Hann sagöi ein- hvern tíma við mig að það væri ekki hann sem ætti í þrengingum og við f átækt að striða, heldur lúxuspakkið. Hann ætti ánægjuna og hamingjuna, sem fæst út úr myndlistinni, akkúrat það sem ekki fæst fyrir peninga. Ég held að þaö sé mikiö til í þessu." — Er hægt að lesa út úr verkum þínum þitt líf shlaup? „Ég býst við því, já. Ef ég er ein- lægur í því, sem ég er að gera, þá hlýtur það að vera hægt. En framtíð- in verður að skera úr um það." — Heldurðu að einhvern tíma verði sett upp um þig álika myndröð og þú varst að setja upp um Kjarval? „Eg er enginn framtiðarspekúlant en það má vel vera. Og þá sit ég kannski einhvers staðar og „smæla framan í heiminn"." — Ef unglingur kæmi til þín og segði: Eg ætla að gerast myndlistar- maður. Hvað ráöleggurðu mér? Hverju myndir þú svara? „Eg myndi hugsa með mér: aum- ingja maðurinn! Annars er erfitt að ráðleggja öðrum. Þetta er fyrst og fremst spurning um karakter og út- hald: að halda þá pressu út sem list- ræn sköpun kref st af manni." -KÞ

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.