Frjáls verslun - 01.07.1976, Blaðsíða 39

Húsakynni Framkvæmdastofnunar og Þjóðhagsstofnunar við
Rauðarárstíg. Hjá Þjóðhagsstofnun vinna 19 fastráðnir starfs-
menn.
birgðaeign o. s. frv. Þannig
gagnast okkur t. d. alls ekki
strax svo um muni verðhækk-
un á fiskmjöli, sem orðið hef-
ur að undanförnu, því fram-
leiðsla vetrarvertíðarinnar er
að mestu eða öllu seld og lítið
mjöl til í landinu. Gangi sum-
arveiðar á loðnu vel, mun þessi
verðhækkun þó skila sér fyrr
en ella. Með fyrirvara um at.-
riði af þessu tagi, sem vita-
skuld eru öllum ljós, ef að er
gáð, mætti kannski segja, að
breytingar á ,,dagprísum“ á
helztu útflutningsvörum okkar,
t. d. freðfiski, komi yfirleitt
fram í útflutningstölum með
ársfjórðungs til hálfs árs töf.
í þessu efni er þó ekki til
nein algild regla.
F.V.: — Að hvaða leyti
breytir verðlags'þróun erlendis
að undanförnu spám sérfræð-
inga um afkomu þjóðarbúsins,
eða var þegar gert ráð fyrir
þessum breytingum^í þjóðhags-
spám, sem fyrirliggjandi eru?
J. S.: — í spám, sem Þjóð-
hagsstofnunin setti fram á síð-
ast liðnu hausti, var með því
reiknað, að útflutningsverð i
erlendri mynt hækkaði um
8% á árinu 1976 frá ár-
inu 1975, en innflutnings-
verð hækkaði nokkru minna
eða um 6-7%. Eins og ég nefndi
áðan hefur útflutningsverð
hækkað nokkru meira en þetta
þegar á fyrri helmingi ársins,
og með tilliti til þess að út-
flutningsverðlag fer enn hækk-
andi umfram innflutningsverð
virðist nú líklegt, að viðskipta-
kjörin snúist okkur í hag um
7-8% á þessu ári í stað spár
um 1% bata viðskiptakjara,
sem fram var sett í fyrrahaust.
í skýrslunni Úr þjóðarbúskapn-
um, sem Þjóðhagsstofnun gaf
út í júnímánuði síðast liðnum,
er einmitt gerð grein fyrir þess-
um horfum. Þar kemur fram,
að brátt fvrir batnandi við-
skiptakjör sé ekki að vænta
aukningar þjóðartekna á árinu
1976, því að fremur er búizt
■'dð nokkrum samdrætti fram-
leiðslumagns í heild. Hér er
fvrst og fremst um að ræða
áhrif nauðsynlegs samdráttar f
þjóðarútgjöldum, en einnig eru
taldar horfur á nokkrum sam-
drætti í sjávarafurðafram-
leiðslu, einkum vegna aflamiss-
is á loðnuvertíðinni á síðast
liðnum vetri. Þannig eru, á
heildina litið, horfur á svipuðu
raungildi þjóðartekna á þessu
ári og við var búizt í fyrra
haust. Vonir standa þó til, að
viðskiptahallinn við útlönd rétt-
ist heldur meira en þá var spáð.
F.V.: — í framhaldi af þessu
er e'ðlilegt að spyrja: Hverj-
ar eru helztu ástæðurnar fyr-
ir bættum vöruskiptajöfnuði
fyrstu sex mánuði þessa árs?
I fréttum að undanförnu hefur
komið fram, að vöruskipta-
jöfnuður fyrri árshelmings í ár
hafi verið óhagstæður um tæpa
fjóra milljarða króna saman-
borið við tæplega 14 milljarða
halla í fyrra?
J. S.: — í tölunum, sem þú
nefnir, er útflutningur reikn-
aður á f.o.b.-verði, en innflutn-
ingur á c.i.f.-verði. Ef útflutn-
ingur og innflutningur er reikn-
aður á sama hátt á f.o.b.-verði
og á sambærilegu gengi, var
halli á vöruskiptum við útlönd
fyrstu sex mánuði ársins 1976
tæplega 1 milljarður samanbor-
ið við u. þ. b. 12V2 milljarðs
halla sömu mánuði í fyrra.
Þennan ,,bata“ um 11V2 millj-
arð má rekja til fimm atriða:
1) Útflutningur á áli hefur
færzt í eðlilegt horf og varð
35 þúsund tonn á fyrri helm-
ingi ársins samanborið við
10 þúsund tonn á sama tíma
í fyrra. Innflutningur á
rekstrarvörum til álversins
var einnig óvenju mikill
fyrstu sex mánuði ársins í
fyrra. Þessi umskipti í ál-
viðskiptum skýra um 5-5 V2
milljarð af „batanum“.
Þetta mun hins vegar snú-
ast við á síðari hluta ársins
1976 samanborið við sama
tíma í fyrra. Fyrir liggja
spár, sem sýna nokkru
minni viðskiptaafgang í ál-
viðskiptum á síðari hluta árs
1976 en var 1975.
2) Verðhækkun á sjávarvörum
um 10-11% reiknað í er-
lendri mynt skýrir rúmlega
2 milljarða króna. Auk þess
hefur sjávarvöruútflutning-
ur aukizt nokkuð, sennilega
3-4%, eða sem nemur 1/2
til 1 milljarði króna.
3) Aukning annars útflutnings,
þ. e. einkum iðnaðarvöru
annarar en áls og landbún-
aðarafurða, var einnig mik-
il, og skýrir sennilega 1
milljarð af batanum.
4) Samdráttur í innflutningi
meiri háttar fjárfestingar-
vöru, skipa og flugvéla o. þ.
h., skýrir 2 milljarða.
FV 7 1976
39