Morgunblaðið - 01.02.2001, Side 36

LISTIR
36 FIMMTUDAGUR 1. FEBRÚAR 2001 MORGUNBLAÐIÐ
ÞAÐ eru ekki margir rithöfundar
sem lagt hafa sig eftir því yfirlætis-
lausa formi sem fengið hefur heitið
örleikrit. Eins og nafnið bendir til
eru örleikrit stutt, allt frá nokkrum
línum og upp í fáeinar blaðsíður, 1–10
mínútur í flutningi. Hvenær örleikriti
sleppir og einþáttungur tekur við er
ekki gott að segja en líklega skilur á
milli við 10 mínútna markið. Kjartan
Árnason sendi frá sér safn örleikrita
fyrir jólin en áður hafði hann gefið út
örleikrit árin 1994–95. Að þessu sinni
eru örleikritin 20 að tölu, skipt upp í
fjóra kafla eftir efnislegu innhaldi
þar sem þjóðerniskennd, matarást,
samtíningur og mannleg örlög eru
sameiningarþemu. Öll eiga örleikrit-
in það sameiginlegt að vera lipurlega
skrifuð, samtölin oft fyndin og hvass
broddur í innihaldinu. Á vissan hátt
má segja að örleikrit sé hentugt
ádeiluform þar sem persónusköpun
er ávallt einföld (vegna tímans) og
atburðarás skýr, en þetta tvennt
ásamt miklu hugmyndaflugi eru aðal-
einkenni Kjartans sem höfundar.
Húmor Kjartans nýtur sín einnig vel
og hann teflir saman andstæðum og
fáránleika á ýmsa vegu, svo úr verður
oft kaldranaleg gamansemi. Örleikrit-
ið Fjölmyrðill er ágætt dæmi um
þetta: þar er illa máli farin fréttakona
á morðstað að spyrja rannsóknarlög-
reglumann spjörunum úr, tillitsemi
við hinn látna og aðstandendur hans er
víðs fjarri og í ljós kemur að hún hefur
fjarlægt morðvopnið, gaffal, úr baki
fórnarlambsins. Þá er annað leikrit
um tvo risahumra, annar matsveinn,
hinn útvarpsmaður. Viðfangsefni
þeirra er matreiðsla smámenna sem
bragðast svo ljómandi vel ef þeim er
stungið lifandi í sjóðandi vatn. Sum
örleikritanna geta þó varla kallast
meira en leiknar gamansögur, en
fyndnar sem slíkar, t.a.m. þar sem
tveir menn sitja á bekk í þröngu her-
bergi og ræða um hvað þeir hafi
fengið marga mánuði og hversu
marga mánuði félagar þeirra hafi
fengið. Það kemur á daginn að þetta
eru rithöfundar að ræða um úthlut-
un listamannalauna.
Gaman væri að sjá einhver örleik-
rita Kjartans sviðsett. Þó hugmynd-
ir hans um útfærslu virðist oft býsna
langsóttar og illframkvæmanlegar
er nánast allt hægt í leikhúsi og
vafalaust myndu þau gera sig betur
í hugvitsamlegum sviðsbúningi en í
bókstaflegri kvikmyndaútfærslu.
Sum þessara verka eru þó þess eðlis
að þau gera sig jafnvel betur við
lestur en við leikinn flutning; eru rit-
verk en ekki leikverk.
Humrar snæða
soðin smámenni
BÆKUR
Ö r l e i k r i t
Eftir Kjartan Árnason. 54 bls. Kilja.
Örlagið 2000.
LAUN HEIMSINS
Hávar Sigurjónsson
KRISTJÁN Jóhannsson tenórsöngv-ari og Magnús Baldvinsson bassa-söngvari sungu saman í óperunni Iltrovatore í Óperuhúsinu í Frank-
furt um helgina. Sýningin hefur fengið góðar
viðtökur og var Kristjáni líkt við Pavarotti í
dómi í þýsku blaði.
Í umsögn um uppfærsluna í Frankfurter
Neue Presse segir að geislað hafi af Kristjáni
Jóhannssyni í anda Pavarotti, og er söngstíl
hans lýst sem kraftmiklum og duttlunga-
fullum, í anda ítalskrar sönghefðar. Kristján
hlær þegar hann er spurður um meinta duttl-
unga í söngstíl sínum. „Maður verður nátt-
úrlega að leika aðeins við áhorfandann, kitla
hann svolítið. Til þess er maður nú þarna,“
segir hann og bætir því við að honum skiljist
á Magnúsi Baldvinssyni að dómurinn sé mjög
jákvæður, líkt og reyndar viðtökur áhorfenda
og annarra fjölmiðla. „Ég held að við getum
verið stolt af þessu,“ bætir hann við.
Framtíð Magnúsar björt
Magnús Baldvinsson hefur hlotið lof fyrir
frammistöðu sína í hlutverki Ferrandós í óp-
erunni, en hún var sett upp á síðasta leikári
en var tekin aftur til sýninga síðastliðna helgi
og þá með Kristjáni Jóhannssyni innanborðs.
Kristján fer fögrum orðum um samstarf
þeirra Magnúsar og bætir því við að það hafi
ekki átt sér stað í mörg ár að hann syngi er-
lendis í óperu með Íslendingi. „Hann gerði
þetta með miklum sóma,“ segir Kristján. „Ég
er nú búinn að syngja með öllum helstu
bassasöngvurum veraldar undanfarin 20 ár og
vænti mikils af honum. Ef áfram fer sem
horfir og hann nær til réttu umboðsmann-
anna, held ég að hann geti átt glæsilegan fer-
il,“ segir Kristján. Hvað sýninguna sjálfa
varðar telur Kristján söngvarana eiga mestan
heiður af því hvernig tekist hafi til. Þykir
honum leikstjórinn taka á verkinu á þann ný-
stárlega máta sem nú sé í tísku, einkum í
Þýskalandi. „Menn eru að reyna að hneyksla
áhorfandann og fara nýjar leiðir sem virða
gamlar hefðir að vettugi. Þessir menn hafa oft
litla tilfinningu fyrir óperunni sem leik-
húsformi. Þetta gekk hins vegar vel þar sem
söngvarar náðu að vinna vel saman auk
hljómsveitarstjórans.“
Kristján segir að lokum að alltaf sé nokkur
skortur á hinum stóru röddum sem henti í óp-
erur Verdis og Puccinis. Stærstur hluti óp-
erusöngvara sérhæfi sig í lýrískum röddum
Mozart-óperanna. Því telur hann að mikill
fengur sé í Magnúsi sem henti mjög vel í
bassahlutverk Verdis. „Við getum ekki annað
en boðið hann velkominn í þann hóp,“ segir
Kristján og slær þannig á létta strengi.
Þegar Kristján er spurður hvað sé á döfinni
á næstunni svarar hann því að það sé einfald-
lega allt vitlaust að gera. „Ég er á leiðinni til
Vín núna á eftir, en þar syng ég í þremur óp-
erum,“ segir Kristján en í framhaldinu liggur
leið hans m.a. til Aþenu, Hamborgar, Veróna,
Baltimore og Buenos Aires. Þannig er óhætt
að segja að Kristján verði á ferðinni um ver-
öldina þvera og endilanga á næstunni.
Maður verður að leika
aðeins við áhorfandann
Kristján Jóhannsson Magnús Baldvinsson
ÍSLENSKI dansflokkurinn hef-
ur ráðið til starfa tvo nýja dans-
ara, Hlín Diego Hjálmarsdóttur
og Peter Anderson.
Hlín Diego útskrifaðist frá
Ballett Akademien í Stokkhólmi
árið 1995 og lauk listdansnámi
við Sænska ballettskólann 1998.
Í Svíþjóð starfaði hún við Óp-
eruna í Malmö og Moderna Jazz
dansensemblen í Stokkhólmi.
Hlín starfaði sem gestadansari
með Íslenska dansflokknum síð-
asta vetur, m.a. í verkinu
Diaghilev: Goðsagnirnar eftir
Jochen Ulrich en hún lék einnig
Kordelíu í uppfærslu Leikfélags
Reykjavíkur á Lé konungi.
Peter Anderson er Breti og
hefur starfað m.a. hjá Char-
leroi/danse, Diversions Dance
og Plan K. Hann tekur þátt í
sýningum á Kraak Eet og Kraak
Twee eftir Jo Strømgren og
Still Moving eftir Rui Horta sem
eru frumsamin fyrir Íslenska
dansflokkinn og verða frum-
sýnd á Stóra sviði Borgarleik-
hússins 3. marz. Peter tekur
einnig þátt í sýningum Íslenska
dansflokksins í Kanada í marz.
Jóhann Freyr Björgvinsson
og Júlía Gold hafa látið af störf-
um hjá Íslenska dansflokknum.
Morgunblaðið/Ásdís
Hinir nýju dansarar hjá Íslenska dansflokknum, Hlín Diego Hjálm-
arsdóttir og Peter Anderson, á æfingu í Borgarleikhúsinu.
Tveir nýir dansarar hjá ÍD
Í SKÁLHOLTI verður dagskrá
um sálmaskáldin sr. Valdimar
Briem og sr. Matthías Jochums-
son, sunnudaginn 4. febrúar kl. 14.
Nú eru níutíu ár síðan Valdimar
Briem var vígður vígslubiskup
Skálholtsstiftis og afmælisdag
hans ber upp á 1. febrúar.
Að undanförnu hefur verið uppi
sýning í kjallara Skálholtskirkju á
myndverkum Katrínar Briem, af-
komanda séra Valdimars, sem hún
hefur gert við sálma og ljóð hans
og lýkur henni nú á mánudag.
Guðfræðideild Háskóla Íslands
veitti þessum ástsælustu sálma-
skáldum Íslendinga heiðursdokt-
orsnafnbót á sínum tíma og 14.
hefti ritraðar Guðfræðistofnunar
Háskóla Íslands, sem út kom um
áramótin, sl. var helgað sr. Valdi-
mari. Dagskráin hefst á messu í
kirkjunni þar sem sungnir verða
sálmar eftir skáldin. Skálholtskór-
inn syngur undir stjórn Hilmars
Arnar Agnarssonar og Haukur
Guðlaugsson, söngmálastjóri kirkj-
unnar, leikur á orgel. Í Skálholts-
skóla kl. 16.15 verða flutt tvö er-
indi og hið fyrra flytur Kristinn
Kristmundsson skólameistari og
fjallar það um líf og skáldskap sr.
Valdimars en seinna erindið flytur
dr. Pétur Pétursson prófessor og
fjallar það um samband trúar-
skáldanna tveggja og áhrif þeirra
hvor á annan. Lesari með honum
er Ingunn Jensdóttir leikkona.
Dagskránni lýkur með því að Rósa
B. Blöndals rithöfundur flytur ljóð
eftir sr. Valdimar Briem.
Matthías
Jochumsson
Valdimar
Briem
Dagskrá
um sálma-
skáld í
Skálholts-
kirkju
LORIN Maazel var nú í vikunni
valinn stjórnandi Sinfóníuhljóm-
sveitar New Yorkborgar og lauk
þar með þriggja ára leit að nýjum
stjórnanda sveitarinnar að því er
greint var frá í dagblaðinu New
York Times. Maazel, sem er hljóm-
sveitarstjóri, tónskáld og fiðluleik-
ari, verður þar með 24. stjórnandi
sveitarinnar en einungis þriðji
Bandaríkjamaðurinn sem gegnt
hefur þessu embætti, er hann tekur
við af núverandi stjórnanda, Kurt
Masur.
Maazel starfar nú sem stjórnandi
sinfóníuhljómsveitar Bavaríska rík-
isútvarpsins og lýsti hann yfir
ánægju sinni með valið í viðtali við
New York Times, jafnframt því
sem hann hét því að sinna verkum
nýrra tónskálda ekki síður en sí-
gildum verkum. Hann hefur áður
stjórnað sinfóníuhljómsveitum í
Berlín, Cleveland, Vín og Pittsburg
og býr að mati dagblaðsins yfir
þeim stöðugleika og íhaldssemi er
forsvarsmenn sinfóníuhljómsveitar-
innar leituðu eftir. Sú staðreynd að
Maazel er vel þekktur stjórnandi er
ekki síður talin honum til tekna þó
gagnrýnendur greini nokkuð á um
hvort hann búi yfir nægjanlegri
hlýju og samskiptahæfni.
Stjórnar eftir minni
Lítill vafi þykir þó leika á því að
Maazel valdi fullkomlega þeirri
verkaskrá er notið hefur vinsælda
meðal áheyrenda sinfóníuhljóm-
sveitarinnar. Þá eru íburðarmiklir
stjórnunarhættir hans taldir líkleg-
ir til falla tónleikagestum vel í geð,
en Maazel hefur m.a. lagt það í
vana sinn að stjórna flutningi verka
eftir minni og á að baki á fjórða
hundrað upptökur af verkum
þekktra tónskálda á borð við Moz-
art, Beethoven, Mahler og Sibelius
svo nokkur séu nefnd.
Sá orðrómur hefur verið uppi
undanfarnar vikur að Maazel yrði
valinn næsti stjórnandi sinfóníu-
hljómsveitarinnar, en forsvarsmenn
neituðu að staðfesta slíkar fregnir
fyrr en nú í vikunni.
Almenn ánægja virðist ríkja með
valið meðal aðstandenda sveitarinn-
ar og eru tónlistarmenn sinfóníu-
hljómsveitarinnar ekki hvað síst
ánægðir með valið, en Maazel
stjórnaði sveitinni á nokkrum tón-
leikum í nóvember sl. „Ég er bjart-
sýnn á að við höfum nú fengið einn
besta stjórnanda í heimi og að hann
muni gera okkur að afbragðs góðri
sinfóníuhljómsveit,“ sagði Joseph
Robinson, fyrsti óbóleikari sveitar-
innar.
Maazel til New
York-sinfóníunnar
AP
Lorin Maazel