Morgunblaðið - 23.02.2002, Qupperneq 34

34 LAUGARDAGUR 23. FEBRÚAR 2002 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
ORKUVEITA REYKJAVÍKUR
OG SÍMINN
Það er erfitt að festa hendurá því, hvort Alfreð Þor-steinsson, borgarfulltrúi
Reykjavíkurlistans og formaður
stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur,
var að gera að gamni sínu eða
tala í alvöru, þegar hann skýrði
frá því á fundi framsóknarmanna
í Reykjavík um einkavæðingu í
fyrradag, að hann hefði óskað
eftir því við forstjóra Orkuveit-
unnar að kanna möguleika á því,
að Orkuveitan gerðist kjölfestu-
fjárfestir í Landssíma Íslands hf.
Hafi borgarfulltrúinn verið að
gera að gamni sínu væri kannski
ástæða til að hann gerði það með
öðrum hætti en þeim að skemmta
sér og öðrum með vangaveltum
um milljarðafjárfestingar fyrir-
tækis í eigu Reykvíkinga.
Þar til annað kemur í ljós verð-
ur þó að ætla að Alfreð Þor-
steinsson sé að setja þessa hug-
mynd fram í alvöru.
Það er athyglisvert fyrir Reyk-
víkinga að fá upplýsingar um
það, að stjórnarformaður Orku-
veitunnar telji að fyrirtækið hafi
efni á að leggja út í slíka fjárfest-
ingu. Þótt Orkuveitan sé ríkt fyr-
irtæki hefði mátt ætla, að hennar
bíði svo mikil verkefni í upp-
byggingu á orkuveitum, að fyr-
irtækið hefði ekki fjármagn af-
lögu til annarra hluta.
En úr því að svo er má gera ráð
fyrir að yfirgnæfandi meirihluti
Reykvíkinga telji, að fyrirtækið
eigi að nota það umframbolmagn
til þess að lækka gjöld á borg-
arbúum vegna heits vatns og raf-
magns í stað þess að leggja í nýj-
ar fjárfestingar á öðrum sviðum.
Gera verður ráð fyrir, að aðrir
stjórnarmenn í Orkuveitu
Reykjavíkur beiti sér fyrir því,
að könnun fari fram á því hversu
mikil sú lækkun geti orðið.
Framundan eru miklar svipt-
ingar í orkumálum og uppstokk-
un á því sviði. Orkuveita Reykja-
víkur er öflugt fyrirtæki og
rökrétt að ætla, að það muni
gegna lykilhlutverki í endur-
skipulagningu orkugeirans. Það
er því út í hött að beina kröftum
og fjármunum Orkuveitunnar inn
á ný svið.
Orkuveitan er opinbert fyrir-
tæki í opinberri eigu ekki síður
en Landssími Íslands hf. Það er í
fyrsta lagi fráleitt að gefast upp
við einkavæðingu Landssímans,
þótt erfiðleikar hafi komið upp í
því ferli og í öðru lagi jafnfráleitt
að eitt opinbert fyrirtæki kaupi
annað opinbert fyrirtæki.
Það er athyglisvert að sjá,
hvers konar málsmeðferð stór-
mál af þessu tagi fær á vettvangi
Orkuveitunnar. Alfreð Þor-
steinsson upplýsti á fyrrnefndum
fundi framsóknarmanna, að hann
hefði óskað eftir því, að forstjóri
Orkuveitunnar kannaði þetta mál
og að hann hefði hvorki borið
þessa hugmynd undir stjórn fyr-
irtækisins né einkavæðingar-
nefnd.
Það hefur áreiðanlega verið
fróðlegt fyrir aðra stjórnarmenn
í Orkuveitu Reykjavíkur að sjá
það í fjölmiðlum, að til umfjöll-
unar væru milljarðafjárfestingar
á vegum Orkuveitunnar án þess,
að þær hefðu verið nefndar á
nafn á fundum stjórnar fyrirtæk-
isins. Úr því að þessar hugmynd-
ir hafa ekki verið ræddar í stjórn
Orkuveitunnar má ganga út frá
því sem vísu, að þær hafi heldur
ekki komið til umræðu í borg-
arráði.
Þetta eru sérkennileg vinnu-
brögð svo að ekki sé meira sagt.
Í samtali við Morgunblaðið í
gær segir Guðmundur Þórodds-
son, forstjóri Orkuveitu Reykja-
víkur: „Orkuveitan er að sigla
inn í samkeppnisumhverfi og fyr-
irtækið er að mörgu leyti í svip-
aðri stöðu og Síminn var fyrir
nokkrum árum. Núverandi
markaðshlutdeild Orkuveitunnar
hlýtur að minnka, því að ekki
getur hún aukizt þar sem hún er
100% nú. Við verðum af þessum
sökum að leita okkur að nýjum
stoðum undir reksturinn svo ekki
þurfi hreinlega að koma til þess
að hækka verðið.“
Ef það er svo, að Orkuveitan
telji sig þurfa að stækka má
spyrja, hvort ekki sé eðlilegra að
fyrirtækið kaupi annað fyrirtæki
í sama geira, þ.e. annað orkufyr-
irtæki. Ekki fer á milli mála, að
starfsmenn Orkuveitunnar
kunna vel að reka orkufyrirtæki.
Þá þekkingu er skynsamlegra að
nota á því sviði í stað þess að
leita á önnur mið.
Forstjóri Orkuveitunnar telur
einnig að það sé hægt að sam-
ræma margvíslega stoðstarfsemi
eins og innheimtu reikninga o.fl.
Er ekki skynsamlegra að fyrir-
tækin bjóði þá starfsemi út sam-
eiginlega ef þau telja það henta?
Þegar horft er til hagsmuna
Reykvíkinga, sem eiga Orkuveit-
una ásamt íbúum nágrannasveit-
arfélaga, hagsmuna fyrirtækis-
ins sjálfs og þeirra
framtíðarhagsmuna þjóðarinnar
að vel takist til um endurskipu-
lagningu orkugeirans og upp-
byggingu orkufyrirtækja, sem
keppi sín í milli fer ekki á milli
mála, að það er einfaldlega ekk-
ert vit í hugmyndum stjórnarfor-
manns Orkuveitunnar. Vonandi
fellur fyrirtækið ekki í þá gryfju
að verja milljónum eða tugum
milljóna króna í athugun á hug-
mynd, sem augljóslega engin rök
eru fyrir.
ÁTÖK Ísraela og Palest-ínumanna eru farin aðminna óþyrmilega átveggja áratuga hernám
Ísraela í Líbanon, sem lauk fyrir
tveimur árum eftir að hafa kostað
hundruð manna lífið. Margir Ísrael-
ar líta á Líbanon sem Víetnam Ísr-
aels, kviksyndi sem gleypti í sig
hermenn, dró úr baráttuanda Ísr-
aela, klauf þjóðina og gróf undan
trausti hennar á hernum.
Átökin á svæðum Palestínu-
manna og í Líbanon eru ekki alveg
sambærileg en flestir Ísraelar sjá
að minnsta kosti eina mikilvæga
hliðstæðu: hernaðarlegur sigur
virðist óhugsandi. Í nýlegri við-
horfskönnun Tel Aviv-háskóla kom
fram að 70% Ísraela eru sannfærð
um að átökin við Palestínumenn
standi í mörg ár þrátt fyrir nær
daglegar árásir ísraelska hersins.
„Ísraelar sátu alltaf „fastir í
aurnum í Líbanon“ – þetta er orða-
tiltækið sem fólk notaði,“ segir
Galia Golan, sem hefur lengi barist
fyrir friðarsamningum við Palest-
ínumenn. „Fólk hefur það nú aftur
á tilfinningunni að við sitjum föst í
aurnum á palestínsku svæðunum,
að ofbeldinu ljúki aldrei nema Ísr-
aelsher fari þaðan.“
Palestínumönnum
vex ásmegin
Vaxandi örvænting Ísraela er
rakin til þess herskáum Palestínu-
mönnum hefur vaxið ásmegin að
undanförnu. Þeir hafa tekið upp
nýja baráttuaðferð, hætt eða dregið
úr sjálfsmorðsárásum á óbreytta
borgara í Ísrael og lagt áherslu á
árásir á hermenn og gyðinga sem
búa á Vesturbakkanum og Gaza-
svæðinu.
Palestínumennirnir hafa náð æ
betri tökum á skæruhernaðinum.
Tveimur palestínskum skæruliðum
á Gaza-svæðinu tókst til að mynda
nýlega að komast í gegnum gadda-
vírsgirðingu ísraelskrar varðstöðv-
ar, klifra yfir múra hennar og vega
fjóra hermenn.
Palestínskir byssumenn sátu fyr-
ir ísraelskri rútu á Gaza-svæðinu í
vikunni sem leið og gerðu sprengju-
árás á skriðdreka sem var sendur á
staðinn. Skriðdrekinn var af gerð-
inni Merkava, sem hefur verið tákn
yfirburða ísraelska hersins, og ger-
eyðilagðist í sprengingunni. Þrír
hermenn biðu bana og er þetta í
fyrsta sinn sem Palestínumenn
hafa eyðilagt ísraelskan skrið-
dreka.
Fréttir af slíkum árásum hafa
vakið mikinn óhug meðal Ísraela og
nokkur ísraelsk dagblöð segja að
herinn virðist nú vera orðinn
gagnslítill og berskjalda fyrir árás-
um Palestínumanna. Eitt blaðanna
gekk svo langt að segja að herinn
væri ekki lengur í hlutverki veiði-
mannsins, heldur veiðidýrsins.
Beita aðferðum
Hizbollah
Hermennirnir kljást nú ekki að-
eins við ungmenni með grjót að
vopni heldur þjálfaða skæruliða,
vopnaða byssum, öflugum sprengj-
um og flugskeytum.
„Þessir menn eru ofstækisfullir
og einarðir,“ sagði ísraelskur her-
maður í varðstöð á Gaza-svæðinu.
„Það er eins og menn falli í valinn ef
þeir depla auga og eru óviðbúnir í
eina sekúndu.“
Hizbollah-hreyfingin í Líbanon
segist hafa aðstoðað róttækar
hreyfingar Palestínumanna, Ísl-
amskt Jíhad og Hamas, sem hafa
staðið fyrir árásunum á Ísraela.
„Þær berjast nú gegn hernámi Ísr-
aela með aðferðum Hizbollah, öfl-
ugum sprengjum, flugskeytum og
árásum á hermenn úr launsátri,“
sagði leiðtogi Hizbollah, Said Has-
an Nasrallah, í nýlegri ræðu.
Óttast mest óeiningu
þjóðarinnar
Ísraelskir embættismenn hafna
öllum samanburði við hernámið í
Líbanon og segja að svæði Palest-
ínumanna, einkum Vesturbakkinn,
séu miklu mikilvægari fyrir öryggi
Ísraels en Líbanon hafi nokkurn
tíma verið, ekki síst vegna þess að
200.000 Ísraelar búa þar. Þess
vegna verði svæðin varin af miklu
meiri krafti en í Líbanon. Þeir segja
einnig að liðsmenn palestínsku
hreyfinganna séu ekki eins agaðir
og vel vopnum búnir og skæruliðar
Hizbollah, sem nutu öflugs stuðn-
ings Írana og Sýrlendinga í barátt-
unni við hernámsliðið í Líbanon.
Embættismennirnir viðurkenna
þó að örvæntingin sem breiðst hef-
ur út meðal Ísraela minni á síðasta
áratug þegar Ísraelsher „sat fastur
í aurnum í Líbanon“. Þeir segjast
hafa meiri áhyggjur af því að pal-
estínsku hreyfingarnar færist í
aukana vegna óeiningarinnar sem
ágerist meðal ísraelsku þjóðarinn-
ar.
„Vesturbakkinn er ekki Líb-
anon,“ sagði hátt settur embættis-
maður í Ísrael en fullyrti að Yasser
Arafat, leiðtogi Palestínumanna,
vildi að palestínsku hreyfingarnar
hertu árásirnar til að kyn
klofningnum meðal Ísraela
Ariel Sharon, forsætis
Ísraels, sætir nú vaxandi
fyrir úrræðaleysi og sótt e
um úr öllum áttum. Hæ
þeirra á meðal flokksbræð
Likud-flokknum, krefjast
hann hernemi öll sjálfstjór
Palestínumanna til að le
heimastjórnina og vega
Arafat eða reka hann frá
bakkanum. Vinstrimenn
þess aftur á móti að herli
kallað heim tafarlaust frá
svæðum á Vesturbakkanu
Gaza-svæðinu. Þeir vilja e
ur að Ísraelar verði flutt
minnsta kosti nokkrum af
gyðinga á svæðunum.
Meira en 1.100 manns h
bana í átökunum frá því að
ust fyrir sautján mánuðu
þrír fjórðu þeirra séu úr rö
estínumanna hefur mannf
dregið úr baráttuhug þ
virðist þvert á móti hafa
þeim saman í baráttunni
aela. Allar fylkingarnar í Í
á hinn bóginn á einu má
mannfallið meðal Ísraela s
lega óviðunandi.
„Palestínumennirnir ha
bolmagn né vopn til að s
Ísraels á vígvellinum,“ s
aelska dagblaðið Yedioth
noth. „En með grim
hryðjuverkum, sjálfsmorð
bílsprengjum, skotárásum
skeyta- og sprengjuvörp
sem miðast að því að vega
vegna þess eins að þeir
ingar, eru þeir að reyna
stríð með það að mark
þreyta Ísraela til uppgjafa
Sharon sagður
„laskaður á sálinn
Hatzofe, málgagn hægr
gyðinga sem studdu áður
leiddi getum að því að for
herrann vildi ekki lýsa yfir
arstríði við Palestínumen
þess að hann hefði ekki en
sig á „sálræna áfallinu“ s
hefði orðið fyrir vegna þát
innrás Ísraela í Líbano
Sharon var þá varnarmálar
Ariel Sharon flutti ávarp til þjóðarinnar á fimmtudag og kvaðst ætla
að koma upp öryggissvæðum á landamærum Ísraels og svæða Palest-
ínumanna. Andstæðingar hans í Ísrael höfnuðu áformunum í gær.
Yasser Arafat myndar s
fyrir í mosku í
Ísraelar að fe
í kviksynd
Öll spjót standa nú á Ariel Sharon, forsætisráðherra Ísr
ofbeldis og blóðhefnda á svæðum Palestínumanna. Átök
og vakið slæmar minningar um hernámið í
’ Það er eins omenn falli í vali
þeir depla auga
eru óviðbúnir í
sekúndu ‘