Tíminn - 21.12.1972, Blaðsíða 22

Tíminn - 21.12.1972, Blaðsíða 22
22 TÍMINN JÓLABLAÐ 1972 Nýja brúin hjá Ilaugum, og gamla brúin litlu ofar. NORÐURÁ í BORGARFIRÐI Svo scgja fróðir mcnn, ao i öncl- viMÍiii hafi lif kviknao i vatni eða sjó og laiirivcrur þróast með þeim hætti, an votagripir þessir hafi skriðið á laml upp og sioan smámsaman breyt/.t til samræm- is vifi þaii. hvi' staöhættir á landi <>ru annars konar en i vatni. Oft hefiir inór l'logið þessi kcnning i hug i sambandi vio það, hversu gaman ég hef af þvi aíi ganga mcð og huga afi vatni, raunar þvi meir, sem það er á meiri hrcyfingii. lirim við strönd og rennandi völn þykja mér einkar skemmtilegt sjónarspil og af- streitandi. Undanfarin tvö sumur hei ég verið aö suirui leyti svo heppinn að eiga lóggilt erindi með ein- hverri fallegustu og skemmtileg- ustu á landsins, og jafnframt heztu lnxvciðiánni - m'eð fyrir- vara Ara fróða. betla er að sjáll'- siigfiu Norðurá i Mýrasýslu, sú sem kemur ol'an úr Holtavörðu- heiði og rennur niður Norðurár- dal, en sameinast Hvitá hjá Plóðatanga. Kkki tel eg mér trú um, að ég viti einhver býsn um ána l'iigru og gjöfulu, en ég æUa mér að reyna að þreyja al' l'yrir góðlúsum les- anda um litla stund með spjalli um hana. Kannski er l'leiri svo lariðen mér, að uppruninn i vatn- inu segir til sin og þeim þyki einn- ig gaman að ganga um bakka og grufla. Naln silt hefur áin alllengi átt. Krá þvi segir i Kgils sögu, að Skallagrimur fór með förunaut- um sinum að kanna Borgarljörð. Þcir' félagar gengu Ijörur með- Iram liorgarfirði norðanverðum, allt til er þeir komu að ókennilega litri á. Þeir höl'ðu ekki áður séð jökulvötn. Þótt okkur á nútima- visu þyki jökulliturinn nær brúnu en hvitu kiilluðu landnemarnir ána hvita og kenndu til litar: llvitá. Al' þessu sést, að allur skilningur er meira og minna al'- stæður, værum við nú að nema Is- land og kanna myndum við trú- lega kalla ána Bruná eða jafnvel Mrtrauðá. Kn hvað um það. þeir gongu upp með vatnsfallinu allt til þeir komu að ármólum, þar sem .hrein og tær á rann i þá hvitu. Tæra áin kom úr norðri, og var l'yrir þvi kölluð Norðurá. Kkki hel'ur þeim Íitizt bjiirgu- lega á að vaða ána þarna, svo þeir héldu upp með henni norðan- Jólagjöfin ER vandað úr Póstsendum Magnús Asmundsson Ura- og skartgripaverzlun Ingólfsstræti 3 Sími 1-78-84 Gleðileg jól! 1«na ! ---**# verðri og komu bráðlega að annarri þverá. Sú þótti þeim ekki mikil og óðu hana. Iléldu siðan áfram upp með Norðurá, þar til þeir sáu að áin sú litla kom úr kröppum gljúfrum, gáfu henni lika nal'n og kölluðu Gljúfurá. Er þetta lika rettnefni og sýnu skrautlegra nal'na en Norðurá. Kn forvitnilegast hefur þeim þótt l'allið hvita og óðu þvi Norðurá til að komast al'tur að Hvitá. Ekki er þess getið, hvar þeir fóru yfir ána, en i fornsögum er nokkuð viða getið Kyjarvaðs, sem ég gæti haldið að væri á móts við Staf- holtsey. Þar rennur áin allbreitt og þvi grynnra en viða. ( Ég hefði liklega átt að bera þetta undir innlædda, en það verður að biða.) Nema hvað þeir héldu áfram upp með Ilvitá allt til þeir komu að á, sem rann þvers á rennsli Hvitár, kom þa enn upp i þeim nafngjaf- inn og þessa á kölluðu þeir Þverá. — Kkki er þess getið. að þeir l'æru viðar i þessari ferð eða l'estu l'leiri nöfn, en þess er getið, að þeir sáu öll vötn iull al' fiski. Já, löngu dauðu herrar, þið hefðuð bara átt að fara lengra upp með Norðurá. Þá hefði ykkur gel'izt á að lita. Raunar var laxa- stiginn ckki kominn i Laxfoss um þetta leyti, hvað þá elektróniskur laxateljari, en illa er ég svikinn, el' áin hefur ekki kraumað (311 af laxi svo sem l'rá Skeifunni og upp að Laxfossi. Og nú vitum við, að i vissu vatni gengur laxinn viðar upp Laxfoss heldur en upp sinn þar til gerða stiga, svo eitthvað hefur stokkið lika uppi á Svuntu og i Grjótunum. Já, herrar minir, ég held.að þið hefðuð átt að láta Hvitá biða og halda áfram upp með Norðurá. Sagan segir lika frá þvi, að leys ingi Skallagrims, sá er Sigmund- ur hét. fékk land af Skallagrimi, tunguna milli Norðurár og Gljúfurár. Sá reisti bú að Haug- um. en færði sig siðan þangað sem hann kallaði að Munaðarnesi (sumar sögur kalla það Munoðar- nes, aðrar Munúðarnes),fyrir þvi að þar var betra að veiða lax. Bæir þessir eru enn báðir til, og raunar einn enn á þessari spildu, þar sem er Sólheimatunga, ein- hver eigulegasta jörð, sem ég veit um á tslandi, og eru þó Haugar og Munoðarnes báðar girnilegar. Sigmundur leysingi hefur þvi mátt vel una sinum hag og raunar fagna þvi, að kratar voru ekki uppi á Islandi i þann tið, hvað þá i neinum metum. Hreppsstjórnarlega séð eru þessir bæir nu I Stafholtstungum. Um það má deila, hvort þeir eigi ekki fremurheima i Norðurárdal, landfræðilega séð. Afturámóti verður ekki um það deilt, að Tungubæirnir; Gröf, Grafarkoti Litla-Skarð og Laxfoss séu land- fræðilegir Norðurardalsbæir, þá lika fjallabilin Jafnaskarð, Múla- kot og Stóru-Skógar. Sama er aö segja um Þverárhliðarbæinn Veiðilæk. Ekki segi ég þetta þó i landvinningahugleiðingum sem Norðdælingur, heldur aðeins með halla lands og legu i huga. Kjár- hagslega er.heldur ekki feita gelti að flá fyrir'hreppsfélagið i áður- nefndum jör.ðum, sem velflestar eru i eigu þess, ,,eyðistefnu-land- eigendaauðvalds" i Reykjavik, sem fjölstefnu-bankastjóraauð- vald krafaá Akureyri reyhir nú að kraka sér atkvæði á að klekkja á. En vikjum nú frá pólitikinni, enda þrifst ;sú tik ekki á bökkum jafn fallegr.ar ár og Norðurár. Við skulum heldur rölta upp með ánni og leggja til dæmis upp undir Vaðbrekkunni, en svo heitir brekkan niður frá orlofsheimili BSRB i Munaðarnesi. Þar fyrir neðan er eyri i ánni og striður strengur undir austurbakkanum, þetta er góður laxveiðistaður og þangað sóttu menn sér laxinn i sumar leið, fengu þar margir ærið góðan fisk og sumir marga, þar kom . stærsti laxinn úr Norðurá á siðasta sumri. Mörg- um þótti þó napurt að standa þarna, þvi þetta er i miðjum ár- dalnum og ekki svo mikið sem steinn, sem hægt er að skjótast bak við til brýnna þarfa, hvað þá skjóls. En hvarvetna er fallegt, þegar vel veiðist, og hver hefur verið orðinn svo gegnloppinn við laxveiði, að honum yrði ekki þegar hlýtt, þegar sá vitri bleiki lætur svo litið að kippa i agnið? Spölkorn upp með ánni rennur áin i hlykk utan um klettanef. Gegnt boganum heitir Stekkur, þar eiga finir menn sumarbú- staði, þeir eiga lika Stekkinn, svo það er ekki nema von. Þarna er hinn ákjósanlegasti veiðistaður, einkum framan af veiðitimanum. Þegar liður á, hættir laxinn að taka eins vel neðan til i ánni, nema i alveg sérstöku vatni, eða öllu heldur við sérstók skilyrði, sem myndast af hæðarbreytingu árborðsins. Engu að siður hefur margur vænn komið á land fyrir Stekk og það var friðsæll staður. Meiri umgangur er þar nú en áður, eftir að BSRB kom i nábýl- ið, og ekki er mér grunlaust um, að starfsmenn rikis og bæja og fjölskyldur þeirra séu þar stund- um nærgöngulli en heimamönn- um og veiðimönnum gott þykir. Upp frá Stekk er viða torgengt á vestri bakkanum, og heppilegra að feta sig eystri bakkann. Ekki er þó gott að fara þarna yfir, en við skulum imynda okkur, að viðhöfum verið ferjuð. Þá liður ekki á lóngu. áður en við sjáum hverareyk leggja upp i veðurblið- una, enda kemur á daginn, að þarna sprettur hver upp úr klöpp- inni og rennur skamma leið ofan i Hverhyl, það er einasti staðurinn, þar sem Norðurá er hlý. Kkki er þetta þó heppilegur baðstaður, þvi hveravatnið er of heitt, en straumurinn ber það svo hratt og snöggt af leið, að það nær ekki að gera þægilegan yl út frá sér. — Af gefnu tilefni langar mig til að koma þvi hér að, að ekki veiðast soðnir laxar i Hverhyl, laxarnir forðast hann. Skammt ofan við Árhver er sá staður, er Klettkvörn heitir. Þarna eiga veiðimenn sér klaf á sumrin. það er trékassi, sem rehnur á hjólum eftir virstrengj- um, en farþegar toga sig á kaðli . fram og til baka. Sá, sem ætlar þá vesturbakkann eftir Klett kvörn getur l'ikrað sig utan i klett- inum og haldið sér i keðju, sem fest hefur verið i hann á kengjum, ' en sá sem ætlar upp úr, á fram undan heldur ógreiða leið yfir ' hrungrjót undir harmi þeim, er grjótið hefur hrunið úr. Þarna er ^etra að hafa varann á og vera • ekki lengur en þarf, þvi það er 'ekki ýkja sjaldgæft, að sneið af hamrinum hrynji, og engan hef 'eg ennþá hitt, sem séð hefur ham- ; arinn hrynja og fýsir til langdval- ; ar á þessum stað. Knn hefur þetta • þó ekki orðið að slysi mér vitan- ; íega. Kn nú er skammt eftir upp 'að Myrkhyl. Svo heitir, þar sem '.áin rennur i fallegum, friðsælum ög kolgrænum sveig undir háum ;.austurklettum, spölkorn neðan við veiðihús SVKR, sem stendur upp af Bjarnarkletti, en hann er viö efri mörk Myrkhyls. Frá Myrkhyl, Bjarnarkletti.og Myrk- hylsrennum á margur veiði- maðurinn ljúfar endurminningar, og séð hef ég roskna veiðimenn sitja við Myrkhyl, veiðarfæra- .lausa, með einskonar Mónulisu- ^ros um varir en friðsæla munúö til augna. Upp frá Bjarnarkletti renn- -'ur áin heldur breitt um hrið og /ekki tiltakanlega strið, þó eru þar H. henni strengir og flúðir, sem ;tékur að bera meira á, þegar '•'lækkar i ánni. Þar eru fljótlega 'þrir klettahryggir, hver upp af 'Öðrum, og nokkrir minni ofanvið, •sém ganga með reglulegu milli- ...bili þvert út i ána. Þetta heita yBryggjur, og er fátt af órnefnum '.árinnar meira réttnefni. Bryggj- :..úrnar eru veiðistaður góður, og hef 6g uppskriftir að réttum :.veiðiaðferðum á Bryggjunum "jafnmargar þeim veiðimönnum, ..:sem fjölyrt hafa við mig um 'þennan stað. Niðurstaða min af '•þeim er sú, að sá, sem hefur ¦ beppnina með sér, hann geti náð '¦••sér i fisk af Bryggjunum, hvernig 'sem viðrar og hvernig sem vatnið ,er i ánni, ef hann hefur stöng, :Iinu, og einhvers konar öngul. .-Þetta fer mest el'tir fiskiláni '••manna og þvi, hvaða veiðilag og 'íaðferðir þeir trúa á, en eins og ¦kunnugt er, tekur laxveiði og allt, Sem henni fvlgir. flestum öðrum trúarbrögðum fram, hvað snertir trúnað þeirra, er þau játa. Nú tekur að æsast leikurinn, þvi fram undan er sá staður, sem anzi marga dreymir um, aðallega vökudrauma, meira en hálfan laxveiðitimann, en það er svæðið neðan við Laxfoss. Þar úir og grúir af v.eiðistöðum og svæðum við allra hæfi (sem á annað borð hafaefni á að veiða i Norðurá) og skulu nú þulin nöfnin: Brotið, Skerin, Eyrin, Gaflhylur, Kon- ungsstrengur og Krosshola, Klingenberg og Drottningar- hylur. Þar að auki er svo Niku- lásarker^en upp af þvi er laxa- stiginn og Kikulásarker þvi friðað. Raunar ættu til dæmis Drottningarhylur og Klingenberg lika að vera friðuð, samkvæmt ákvæði laganna um lax- og sil- ungsveiði, að eigi megi veiða eða styggja téða fiska nær fiskivegi en 50 m. hið neðra en 30 metra hið efra. En fyrir þessu er fengið ráðherraleyfi og virðist ekki koma að mikilli sök, enda eru bæði Drottningari'ylur og Klingenberg vandveiadir staðir og ekki ýkja skemmtilegir. Nikulásarker er — eða minnsta kosti var — eign Stafholtskírkju, og eru dæmi þess, að þar hafi komið upp 60 laxar úr einum fyrirdrætti. Heyrt hef ég þá sögu, að sá, sem veiðina þar stundaði fyrir kirkjuna, hafi eitt sinn komið á sunnudegi með morgunveiðina, 60 laxa, niður að Stafholti, og raðað þeim utan i
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.