Tíminn - 21.12.1972, Blaðsíða 37

Tíminn - 21.12.1972, Blaðsíða 37
JÓLABLAÐ 1972 TÍMINN 37 Ég ætlaði að taka griskupróf i febrúar og neyddist þvi til þvi til að dvelja i Uppsölum yfir jólin, til þess að eyða ekki timanum i veizlur. dansleiki og sleðaferðir. Sá einn. sem hefur haldið jól i Uppsölum, fjarrri heimili sinu getur sett sig i min spor. Darpu- legri angurværð stafar frá götu- ljósunum milli húsaraðanna, og inni i herbergjum stúdentanna er enn einman.alegra og skugga- legra. Stjörnurnar, sem blika á hinum svarta himni yfir litla bænum, virðast ekkert skyldar hinum fögru og ljómandi jóla- stjörnum barnanna, er þær tindra yfir glöðum jólablysum og kóf- sveittum hestum, og bjöllurnar klingja svo háttbundið, að það minnir á dans-Hin viðlenda slétta umhverfis bæinn er myrk og eyðileg. Hin fáu ljós eru eins og luktir á istepptum skipum. En inni á Gastis sitja þeir heimilis- lausu i dimmustu hornunum, einir sér. og láta sig dreyma yfir bragðdaufu ölglasinu um ilmandi krásir og ljómandi jólatré. Já, ég átti að vera yfir jólin i Uppsölum. Við vorum tveir, sem áttum að láta okkur leiðast saman, við Friðþjófur. Ég gisti hjá honum, þvi að ég þorði ekki i fyrir mitt litla lif að fara heim i herbergið mitt, þvi þar var geðill kerling, sem heimtaði peninga, og brenni hafði verið óþekkt munaðarvara þar i marga daga. Ég svaf á legubekknum hans Friðþjófs, þvi að i Uppsölum sefur hús- ráðandinn alltaf i bezta rúminu. Við höfðum engan eld, en það var olia á lampanum og það var þó svolitill. ylur af honum. Ég vafði ullarteppinu hans Friðþjófs utan um mig. Það var prjóna- teppi og á þvi voru heilar vetrar- brautir af gulum bómullarstjörn- um, en milli þeirra voru svo stór göt. að maður gat stungið hendinni i gegnum þau. En teppið var svo stórt, að ég gat vafið þvi tvisvar um visinn kroppinn, og ef maður var heppinn, stóðust götin ekki á. Hiðeina, sem gat fengið mig til að lita bjartari augum á lifið, var það, að ég átti fimmkall, sem þó átti að nægja okkur báðum yfir hátiðisdagana. Tóbak áttum við. Morgunverð, buff og ölglas. feng- um við upp á krit i Litlu-Concor- diu. Það, sem á vantaði, mundi Guð áreiðanlega sjá um, og milli jóla og nýjárs ætluðum við að heimsækja Yxlöv gamla. En það kostaði nokkur útgjöld. Yxlöv gamli var fjarskyldur ætt- ingi Friðþjófs. Hann var vel metinn malari og bjó hér um bil eina milu utan við bæinn. Hann var gamall sérvitringur, sem hafði lært heilmikið á lifsleiðinni. Hann vissi allt og var allra ráð- gjafi, hagur bæði á tré og járn. Hann stundaði lika skottulækn- ingar og var snjallasti garðyrkju- maður, sem þar þekktist. Eini löstur hans var sá, að honum þótti gott að fá sér i staupinu við og við, en það er nú reyndar almennur mannlegur breyskleiki. En hann átti ágætt varnarmeðal gegn af- leiðingunum af of miklum hátiðahöldum, og það er ekki rétt að leyna þvi fyrir lesandanum. Aður en hann lagði af stað i hófið, fékk hann sér dállitinn teyg af oliu þvi að hann hafði kömizt að raun um, að olian lá alltaf i þunnu lagi efst i maganum, vegna þess hvað hún var létt, og hindraði þannig, að áfengið stigi honum til höfuðs. Hann fullyrti, að þetta ráð væri algerlega óbrigðult. Jæja, nú þekkirðu Yxlöv gamla, að minnsta kosti svolitið. Svo rann aðgangadagur jóla upp og eftir staðgóðan morgun- verð i Concordiu héldum við til herbergis okkar, til þess að ráð- gast um, hvernig við gætum eytt fimmkallinum. Það var nistingskuldi jafnt úti sem inni. Hurðarhandföng og gluggarúður voru hvit af hélu, og maður tók ekki eftir þvi, þegar dautt var i pipunni, þvi að and- gufan villti manni sýn. Við urðum strax sammála um að kaupa púns fyrir þrjár krónur. Jólanótt i Uppsölum Svo kom okkur saman um aö kaupa jólagjafir fyrir afganginn handa vinnukonum járnbrautar- verkfræðingsins, þvi að við höfðum farið með þeim i hring- ekju niður Feitsvelli, og þær voru fallegustu stúlkurnar i heiminum. Þær voru vanar að kinka kolli til okkar úr eldhús- glugganum. þegar við gengum fram og aftur fyrir utan járn- brautarstöðina. og þessi áhugi þeirra var sannarlega launa- verður. Og svo fórum við að kaupa til jólanna. Friðþjófur komst yfir silkisjal fyrir eina krónu og tuttugu og fimm aura og ég náði i einhvers konar mynd til þess að hengja yfir spegilinn, sem ég hugsaði mér að væri á hinni fátæklegu kommóðu. Myndin var af postulinsbrúðu i dansklæðum, og mér fannst sjálfum þetta vera biræfin kaup, en stúdentar eru nú alltaf undarlegir i sér. Það til- heyrir æskunni,og ég held^að það sé ekkert óeðlilegt. Við komum gjöfunum á framfæri, er við hölðum búið um þær, svo að þær liktust einhverjum dularfullum og risavöxnum hlutum, og inn- siglað þær með ótrúlega fyndnum orðskviðum. Járnbraut- arverkfræðingurinn tók sjálfur á móti þeim i forstofunni. Hann hnyklaði brýrnar. og tillit hans smaug gegnum merg og bein, og við roðnuðum, eins og smá- drengir einir geta roðnað. Ó, þessi saklausa æska. Nú ætluðum við að halda hina einmannalegu jólanótt heilaga og keyptum einn pott af púnsi. Það var tekið að skyggja, þegar við höfðum komið okkur fyrir i kalda útilegukofanum okkar. Við helltum i glösin og drukkum þegjandi. Það var glóð i pipunum. og myrkrið læddist inn i herbergið. Viðhugsuðum heim til þeirra, sem söknuðu okkar i kvöld, og við fengum kökk i hálsirin og varð þungt um hjartað. Hvað átti nú að verða um okkur, þessa heimskingja? Hin litla rönd af himninum, sem við sáum út um gluggann yfir snævi þakin húsþökin, var blágræn i siðasta bjarma sólsetursins. Frostrós- irnar sindruðu á rúðunum. Vik kveiktum á lampanum. Við kveiktum upp i ofninum með öllum þeim dagblöðum, sem við áttum. En það var skammgóður vermir Ættum við að fórna stól? Við gátum vel séð af einum, sem alltaf sendi rykský upp i loftið, þegar við settumst i hann. Þetta var góð hugmynd, og við skáluðum fyrir henni og rifum stólinn þegar sundur. Setan átti að vera i uppkveikju. En við urðum að eyða hálfum eldspýtna- stokk, áður en eldurinn logaði. Fullt glas af steinoliu gerði hann að stóru báli. Það þaut og brast i sprungnum ofninum, og hann varð eins og þriðji félaginn, glaður náungi, sem sagði sögur og hló dynjandi gleðihlátri. En eiginlega var réttast að fara út og athuga mannlifið. Við gengum niður eftir götunni, og um leið og við ætluðum að beygja inn á torgið, komum við auga á mann. sem við þekktum vel. Hann stóð þar á horninu. Það var Yxlöv gamli. Hann var auðsjáanlega allkendur, og hafði liklega gleymt að taka inn oliuna. - Gott kvöld, herra Yxlöv. Þér eruð auðvitað kominn til þess að kaupa jólagjafir. - Já, ætlaði einmitt að fara til þess. Ég hef verið i borginni i allan dag, en ég hitti Svenson dyravörð, og hann bauð mér morgunverð, og fjandakornið að ég er búinn að melta hann enn þá. - Má ekki bjóðá yður eitt glas með okkur, ef þér viljið vera svo litillátur. Þér eigið allan daginn l'ram undan. var nærri dauður og kuldinn orðinn bitur i herberginu. - Hver fjandinn. Hér er iskait. Kastið þið nokkrum kubbum á eldinn. - Þvi miður eigum við engan eldivið, þvi bölvuð kerlingin neitar okkur um hann, og það er ekkert mannsbarn i húsinu og ljandinn má vita, hvar lykillinn að eldiviðarskýlinu er. En við getum hitað upp með púnsi. Skál, herra Yxlöv. Skál, skál. Yxlöv gamli var auðsjáanlega i skapi til að skemmta sér. Hann tæmdi glasið i einum teyg hvað el'tir annað. og siðan l'ór hann að syngja og segja sögur, hlæja og hrópa. Timinn leiðog loks hertum við upp hugann og minntum hann á, að hann ætti mikilsverðum er- indum ólokið. En það hefðum við aldrei átt að gera. - Nú, jæja. Það er svona. Þið viljið,að ég l'ari. Kg er vist ekki Eftir Albert Engström: Andrés Kristjánsson íslenzkaði. — Já, eitt glas, þvi ekki það? En svo verð ég að ljúka erindum minum. Komið þið út ef'tir til min milli jóla og nýárs? — Já, eins og Guð er uppi yfir okkur. Við erum búnir að afþakka fjölda heimboða yðar vegna, herra Yxlöv. — Oho, það eru vist ekki svo margir, sem bjóöa ykkur heim, greyin. — Ojú, við erum boðnir til um- sjónarmannsins og fleiri og fleiri. En við viljum auðvitað miklu heldur fara út i sveitina til yðar. Komið nú og drekkið glas með okkur. Hann elti okkur upp. Eldurinn nógu i'inn fyrir hefðarmenn eins og ykkur. Það er ekki heldur svo mikil ánægja að sitja i frystihúsi með tveimur illkvittnum strák- hvolpum. Það skal enginn geta sagt, að ég sé að snikja frá ykkur. Þið getið bölvað ykkur upp á það, að Yzlöx gamli skal fara. Hann fer á stundinni, það skuluð þið vita. Hann fer, hann fer. En þið skuluð ekki voga ykkur að reka nef'ið út eftir til min, þvi þá siga ég hundinum á ykkur, þorp- ararnir ykkar. Hann tæmdi glasið i ofsabræði, fyllti þaðaftur og tæmdi það á ný. — Að láta svona vindhana eins og ykkur með háa hatta, sem þið hafið ekki einu sinni borgað, vera að móðga sig. Þið setjið ykkur á háan hest, af þvi að þið getið talað latinu, hebresku og ensku. En vitið þið, hvað ég get? Vitið þið það? Ég get gelt ykkur.------Nú drekk ég siðasta glasið með ykkur, spjátrungar — Jæja, opnið strax næstu flösku. Ég get borgað hana, ef þið timið ekki að gefa mér sopa. Yxlöv var orðinn alveg auga- fullur. Við drógum upp siðustu flösk- una og helltum i glasið hjá þeim gamla Hann tæmdi það á svip- stundu.og reis siðan með erfiðis- munum á fætur af bekknum. Kg hélt ég væri i heimboði hjá menntuðu fólki. — Þið eruð garm- ar og ra>flar. já, það eruð þið sannarlega - Þið eruð ekkert nema montið og mannalætin. — En þið skuluð ekki vera að hafa fyrir þvi að koma út eftir til min. Nei. það skuluð þið ekki gera. Ég siga bara á ykkur hundunum. - Megum við ekki fylgja yður að vagninum. herra Yxlöv — og hjálpa yður að ljúka erindum yðar? - Já, ég skal fara, en það er samt alveg óþarfi af ykkur að henda mér út. Eg er að fara. — Eg fer. - lia, sjáið þið ekki að ég er að fara. — Æ, hvar i Ijandanum er pottlokið mitt, — haföi skinandi -skinnhúfu, — þarna, eða er það kötturinn, sem liggur þarna i horninu? Hann sparkaði inn i ofnkrókinn og fók feiknamikið bakfall. - Það er húfan min. - - Það er húfan min. - - Þið hneggið, afglaparnir al' þvi að þið haldið að ég sé l'ullur, nei ekki nú hreint, það hel'ur aldrei nokkur maður verið svo algáður sem cg er núna. lleyrið þið það? llann rambaði Iram og al'tur i ofnkróknum og náði lokst taki á húlunni. En megum við samt ekki l'ylgja yður. hcrra Yzlöv? - Fylgja mér. Sá, sem vogar scr að cila mig, skal l'á einn svo vel úti látinn, að hann risi ekki upp framar. Eg hel' nú spjarað mig einn i limmtiu og fimm ár, og vcrð svo að þola að hállvitar eins og þið gerið gys að mér i ellinnni. - Já, en góði herra Yxlöv. En Yxlóv gamli sparkaði hurð- inni opinni og var þcgar kominn út á tröppurnar. Járnaðir skó- sólar hans skullu mcð háum smellum á steintröppurnar. Við verðurm að hal'a auga mcð honum. Við gctum ckki látið hann fara svona cinan sins liðs. Við rukum út á eftir honum, cn Yxlöv gamli var horfinn i mann- ösina. Hvað áttum við nú að gcra. Við vorum búnir að eyðileggja góð tækilæri l'yrir okkur, og Yxlöv . gamli var okkur algerlega l'or- tapaður. Framtiðin, sú var ckki sérlega glæsileg, og dagarnir milli jóla og nýárs blöstu við okkur i eyði og tómi, og við áttum enga kunningja, scm hægt væri að slá um fácinar krónur. En við höfðum drukkið nokkur glös af púnsi, og álengi, sé þess neytt i hófi, gefur oft góðar hugmyndir. Og nú kom okkur djarl'legt ráð i hug. Við lörum auðvitað beina leið á lögreglustöðina. Friðþjófur horl'ði spyrjandi undrunaraugum á mig. Við höfðum einstaka sinnum átt nokkur skipti við lógregluna áður, höl'ðum stundum l'lutt til dyra- spjöld, lent i orðaskaki við'einn eða annan, slókklá götuljósum og einú sinni farið i hringdans á torginu umhverl'is lögregluþjón númer 9, hann ógnar-Móren. Mig minnir, að það væri nóttina, sem ólætin urðu sem mest hérna um árið,og sjáliur lögreglustjórinn las lagakaflann um hegningar fyrir uppþot i heyranda hljóði al' tröppum lögreglustöðvarinnar. Við höl'ðum lika einu sinni laumað hálfri tylí't af bátshökum inn i forstofuna hjá lögreglu- stjóranum, til þess að minna á lygasögu, sem gekk um þennan þjóðkunna heiðursmann. Nei; satt varþað, lögreglan leit ekki á okkur sem guðs heilaga engla. - Já, við förum þangað og bjóðum lögregluþjónunum sopa með okkur. Þú hlýtur að skilja það, að i kvöld hljóta þeir að vera bljúgir eins og börn. Jólahelgi og friður hvilir yfir allri náttúrunni. Heldurðu annars. að það hafi nokkurn timann komið fyrir, að vesalir stúdentar hafi gefið lög-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.