Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 2000, Síða 5

Náttúrufræðingurinn - 2000, Síða 5
Risakempingur HELGI HALLGRÍMSSON Þann 30. ágúst 1995 lenti ég upp í Fljótsdal með danskri konu, Annette Schoug, sem var að kynna sér „minjalandslag “ á íslandi. Við komum m.a. á bæinn Langhús, sem er yst í Múlanum, en þar eru ennþá í notkun gömul og hefðbundin gripahús úr torfi og grjóti. Ofantil í grasi grónum torfvegg á fjárhússtafni, sem snýr í NA, um 2,5 m frá jörð, sáum við tvö __________ eintök af kempingi eða ætisvepp (Agaricus) og var annað þeirra risavaxið, svo að við minntumst þess ekki að hafa séð jafnstóran hattsvepp. Það var tekið og mælt og myndað þegar heim kom. Reyndist hettan vera 38 sm í þvermál og stafurinn um 20 sm á hæð. Hér fer á eftir nánari lýsing á þessu eintaki, skrifuð meðan það var enn ferskt: „Hetta ljósbrúnleit, með nokkuð áberandi, inngrónum flösum, sem eru brúnleitar eða móbrúnar á jaðrinum sem vísar út á barðið. Nær miðju springa ilösurnar dálítið upp og þar er hatthúðin óreglulega sprungin á parti, en sjálf miðjan er nær alveg slétt og Helgi Hallgrímsson (f. 1935) er líffræðingur að mennt. Helgi var forstöðumaður Náttúrugripa- safnsins á Akureyri í aldarfjórðung og ritstjóri Týlis - tímarits um náttúrufræði og náttúruvernd - í 15 ár. Hann hefur mest fengist við rannsóknir á íslenskum sveppum og vatnalífi og ritað bækur um þau efni auk fjölda tímaritsgreina. Helgi er búsettur á Egilsstöðum og fæst við ritstörf og grúsk. flösulaus. Barðið er nær alveg samlitt skífunni, eða lítið eitt dekkra, og aðeins meira flasað. Fanir ljóssúkkulaðibrúnar en dökkbrúnar á egginni, allt að 3 sm á breidd og 1 mm á þykkt næst hettu, laus-fjarstafa. Stafar íboginn og dálítið flattur, um 4,5 x 7 sm í þvermál, með smáhnalli og himnu- kenndum, tvöföldum kraga, sem var hálf- laus. Stafurinn samlitur hettu, þráðóttur en ekki ílasaður, með brúnleitum blettum, verður gulbrúnleitur við handfjötlun og fær þá gula smábletti. Hnallur gulrauðbrúnn á köflum. Hold næstum hvítt, eða aðeins gulhvítt í hettu og utanmeð í staf, en innar í stafnum brúnleitt, trefjað og svampkennt, og innst í stafnum er um 1 sm breitt hol sern er þó að mestu fyllt með lauslegum, vattkenndum vef, hvíturn. Ofantil í rniðri hettu er holdið dálítið rauðleitt eða rauðbrúnleitt. Það breytist mjög lítið og hægt við skurð. Lykt (af heilum svepp) heldur vond, dálítið yldu-karbólkennd, en sterkari og meira sýrukennd eftir skurð. Bragð af hattholdi mjög dauft, frekarþægilegt.“ Eintakið var því miður ekki geymt, svo ekkert er hægt að segja um smásæ einkenni, svo sem lögun eða stærð gróa, en önnur sýni sem greind hafa verið til sörnu tegundar hafa yfirleitt breið-egglaga eða sporbaugótt gró, urn 7,5-9,5 x 6-7 p.m. Sveppurinn frá Langhúsum er af þeirri tegund sem ég hef kallað stórkemping eða risakemping, og tilheyrir líklega Agaricus Náttúrufræðingurinn 69 (2), bls. 67-68, 2000. 67

x

Náttúrufræðingurinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.