Náttúrufræðingurinn - 1939, Blaðsíða 16

108 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN
Eftir að kóparnir eru orðnir sjálfbjarga, fara brimlar og urtur
að blandast aftur, en á því, hvenær fengitíminn er, hefi ég ekki
getað fengið full skil. Einu sinni skaut ég seint á vetri látursels-
brimil með fullan maga af sölvum og í annað skipti á líkum tíma
náði ég í brimil, sem var fullur af glænýjum þorskfiski, beinlaus-
um, og hafði fiskur sá verið bæði stór og feitur, það sýndi þykktin
á bitunum. Mig undraði þetta vegna þess, að ekki var þá farið að
fréttast um fiskafla neins staðar í norður-flóanum, en fiskurinn
var nýr, eins og áður segir, og líklegt að hann hafi veiözt á djúpu
vatni (sbr. stærðina). Annars hygg ég, eftir því, sem ég hef veitt
eftirtekt, að meira sé gjört úr skaðsemi láturselsins, hvað fæðu
hans snertir, en hann á raunverulega skilið. Þótt þessi selur haldi
sig aðallega við allar laxveiðiár, hringinn í kringum landið, þá er
mér óskiljanlegt að hann hafi nokkur tök á að grípa jafn sund-
hraða fiska og lax og silung, svo að nokkru nemi. Ég hefi frá því
um 1860 og langt fram á annan tug þessarar aldar fylgzt með lax-
veiði í Álftá á Mýrum, sem er með smærri veiðiám. Fyrst þegar
ég man, voru selaskot óþekkt, og meiri og minni selatekja á jörð-
unu mþarna í kring, og í ósum árinnar var mikið af sel strax og
ísa leysti. Þá var ádráttarveiði stunduð af neðstu jörðunum við
ósinn, beggja megin árinnar, og veiddist mikið af laxi og silungi.
Á sumrin safnaðist fjöldi af sel saman á eyjum, hólmum og skerj-
um í vogunum fram af ósnum, við aðal-ála árinnar. Það var engu
líkara heldur en mestallur selurinn frá jörðunum í kring safnaðist
þarna saman og þó sá ekki á að veiðin neðantil í ánni minnkaði.
Þegar kom fram um 1890 fóru bæði ég og aðrir að skjóta sel í
ósnum og svo fóru leikar, að honum varð þar að mestu útrýmt.
En jafnframt því, sem selurinn minnkaði, minnkaði einnig ádrátt-
arveiðin, og fór svo, að ekki þýddi að reyna hana. Ef til vill hefir
ástæðan verið sú, að sá lax, sem gekk í ósinn með flóði, færi aftur
með útfallinu út í álana fram undan ósnum og ætti það þá að hafa
verið hlutverk selsins að halda laxinum í ánni eftir að hann var
kominn þangað. Merkilegt var það einnig, að hvorki ég né aðrir,
sem veiddum sel í ósnum, skildum nokkurn tíma finna í honum
lax eða silung. Ef magarnir voru ekki alveg tómir, þá voru helzt
í þeim síli eða kolaleifar. Annars held ég að láturselurinn sé neyzlu-
grannur yfir sumarmánuðina og byggi það á því, að þar sem
hann má vera styggðarlaus, á meðan að nótt er björt, fer hann
ekki á sjó í marga sólarhringa ef veður er gott. Því til stuðnings
get ég nefnt dæmi. í Húsey á Hvalseyjum er hár, um 200 faðma