Vikan - 23.02.1967, Blaðsíða 30

DAUIIFORSETA
að vera étinn lifandi. En Kennedy var ekkert barn. Á flokks-
þingi dömókrata í Los Angeles 1960, þegar Johnson var að
reyna að slá Kennedy út í framboðskeppninni, hafði liinn
síðarnefndi kynnzt eftirminnilega „skæruliðum" Johnsons,
sem dreifðu orðrómi um að Kennedy gæti ekki lifað út
kjörtímabilið vegna þess að hann væri „sýktur“. (Síðar
höfðu þeir verið svo ljúfmannlegir að útskýra að þeir hefðu
átt við‘ Addisons-sýki.) Connally hafði gefið samþvkki sitt
til heimsóknar forsetans og um tveggja vikna skeið liöfðu
ráðgjafar frá landsnefnd demókrata kannað háskalegustu
kafla leiðarinnar.
Forsetinn hafði aðeins óljósa hugmynd um smáatriðin í
Iiinni heiftarlegu dleilu milli Connallys og Yarhoroughs.
Þó var hún síður en svo ný af nálinni, meira að segja eldri
en deiluaðilar sjálfir. Rætur hennar voru hugsjónalegar. Á
fjórða áratug aldarinnar höfðu hægrisinnaðir Jefferson-
demókratar og gallharðir Texanar ólmazt gegn Roosevelt.
1944 sendu þeir sérnefnd á landsþing demókrata og tóku
þar afstöðu gegn öðrum flokksfélögum sínum. 1952 hlup-
ust þeir undan merkjum Adlai Stevensons. Vegna hvatn-
ingar Sam Rayburns hafði hinn hægfara Byron Skelton,
lögfræðingur, tekið við sæti í landsnefndinni.
Alþýðusinnamir höfðu gert uppreisn og formlega stofnað
frjálslynda klíku, er kallaðist Texönsku demókratarnir
(Democrats of Texas, skammstafað DOT). Aðalhetja þeirra
var Ralph (Raff) Yarborough, sem varð bandarískur sena-
tor 1957 eftir að hafa fallið tvisvar í kosningum til öldunga-
deildar þingsins. Raff átti í stöðuguim hrösum við aðra demó-
krata. Engu að síður var hann eini frjálslyndi Texaninn, er
hafði með höndum embætti, sem tók til alls ríkisins. í Los
Angeles, þegar allir aðrir fulltrúar texanskra demókrata sam-
einuðust um stuðning við Johnson, studdi hann John Kenne-
dy. Þeir refsuðu honum með því að neita honum um sæti í
texönsku sendinefndinni; sjálfur senator ríkisins varð að sitja
á svölunum eins og áhorfandi. Og honum hefði verið refsað
enn frekar, ef Rayburn hefði ekki komið í veg fyrir það. En
ári síðar dó Rayburn. Hann liafði til þessa lægt öldurnar, en
nú var því ekki lengur til að dreifa. Ekkert hindraði fx*amar
hægri mennina í að hamast að þessum almúgasinnaða und-
anvillingi. Þar að auki liöfðu þeir nú leiðtoga, senx enginn
þurfti að lialda að hrygðist. Jolinson liöfðu þeir aldrei treyst
fullkomlega. Það lék vafi á þvi, hverjum hann var hliðholl-
astur. John Connally var hægrimönnum hinsvegar ómetan-
legur fengur. Connally hafði verið stjórnarerindreki .Tohn-
sons og flotamálaráðherra í stjóm Kennedys, og nú var hann
ríkisstjóri í eigin ríki. Utangarðsmenn héldu ennþá, að hann
væri fylgismaður þeiira Kennedys og Johnsons. Þeir liöfðu
þar á röngu að standa. Hann var ekki síður einlægur íhalds-
maður en Yai'horouglx var einlægur í stuðningi sínum við
frjálslyndari arm texanskra demókrata.
Ríkisstjórinn var eitt af Jxessum sígildu dæmum um fá-
tæka pilta, sqm hef jast uppyfir þá stétt, sem þeir ex*u sprottnir
úr, og fá jafnframt fyrirlitningu á uppruna síniim. Connallv
hafði tanxið sér kurteisi í framkomu og kænsku. Hann varð
fyrst vinur ríkra manna og síðan ti'austur handamaður
þeirra. Ralph Yarborough varð andstæðingur þeiri*a, sem
liann taldi bera áhyrgð á hinum erfiðu lífskjörum texanskra
fátæklinga, þegar hann hafði kynnt sér þau. Fátæktin sjálf
var óvinur Jolin Connallys. Jolmson sagði eitt sinn um liann
í einkaviðtali, að Connallv liði ekki vel nema í þrjú hundruð
dollara fötum og handunnum skóm, og í félagsskap manna,
sem einnig væru þannig búnir. Múrinn milli lians og ves-
aldar bernsku hans varð í lians augum aldrei nógu þykkur.
Siðan hann varð ríkisstjóri, liafði liann talið heppilegra að
fjarlægjast þá frjálslyndu í Wasliington. Hann helgaði sig
nú ihaldsstefnunni eingöngu. Oglíkt og forsetinn, horfði hann
fram til komandi kosninga. Þrátt fyrir grundvallarmun í
skoðunum, myndu þeir Yarborough þá styðja Kennedv og
Johnson. 1 þessu tilfelli vildi ríkisstjórinn verða fyrri til.
Hann vildi að Yarhorough biði ósigur, og með það á bak við
eyrað,, fyrirhugaði hann að hagnast pólitískt á forsetaheim-
sókninni, sem nú stóð fyrir dyrum.
Sem æðsti handhafi framkvæmdavalds i ríkinu myndi
hann verða gestgjafi æðsta handhafa framkvaðmdavalds allr-
ar þjóðarinnar. Ken 0‘Donnell, ráðgjafi forsetans, og félagi
hans, Larry 0‘Brien, sögðu öllum hlutaðeigandi, að ríkis-
stjórinn liefði fengið „heztu hugsanleg spil á höndina.“ Fyrsta
vísbendingin um, hvernig hann ætlaði að spila þeim út, kom
fram snemma í október. Áður en Connally flaug austur til
Washingtori lil ráðagerða varðandi liin ýmsu atriði i sam-
handi við ferðina, hélt hann ráðstefnu i Dallas með valda-
mestu mönnum borgarinnar — .T. Erik Jonson, forseta hins
volduga horgarráðs, Robert Cullum, forseta verzlunarráðs-
ins, R. L. Thornton, formanni Verzlunarþjóðbankans, Joe
Dealey, syni útgefanda Morning News (faðir hans var i
Washington) og Albert Jackson frá Times Herald. I raun
réttri hað ríkisstjórinn þá afsökunar á heimsókn forsetans.
Hendur hans sjálfs voru bundnar, sagði hann. Hann gat ekki
bannað æðsta valdamanni ríkisins að koma. En hann vildi
að þeir vissu, að hann hefði alls ekki hugsað sér að verða
„léttadrengur“ Kennedys. Og ef liann notaði tækifærið til að
auðmýkja Yarborough, gæti svo farið að líberalisminn í
Texas yrði brotinn á hak aftur. Hann sagði: „Ég verð að
láta ópólitískan lióp koma fram fyrir hönd Dallashorgar, og
]>að eruð þið, herrar mínir, vegna stofnana vkkar.“
Þann þriðja októher kallaði liann liina auðugu Texana
höfuðstaðarins saman á fund — Yarborough var ekki hoð-
aður — og sagði þeim að forsetinn myndi auk Dallas héim-
sækja San Antonio, Houston og Fort Wortli. Connally leit
svo á, að Kennedy hefði ekki fylgi annarra i Texas en „negra
og ómerkilegra demókrata.“ Því miður voru þeir fátækir,
og leiðtogar þjóðarinnar ætluðust til að ferðin vrði örvun
til fjársöfnunar. „Fólkið, sem styður Kennedy, er peninga-
laust. Ég hef kannað skoðanir kaupsýslumanna. Þeir hafa
ekki hugsað sér að gefa fé til þessarar kosningaharáttu.“
ITcnry Cxonzalez, frjálslyndi San Antoniobúinn, tók fram í.
„Hvaða kaupsýslu’menn talaðir þú við?“, spurði hann reiði-
lega. „Ef það eru þeir, sem þú hefur verið að hitta, þá geri
30 VIKAN 8 tbl-