Ritmennt - 01.01.2002, Blaðsíða 21

Ritmennt - 01.01.2002, Blaðsíða 21
RITMENNT HANDRIT HALLDÓRS LAXNESS stalcra verka. Kom fyrsta greinin út 1953 og hin næsta 1955.11 Þegar kom að síðari grein- inni hefur Hallberg skýrt frá því hvernig hann skrifaði Halldóri um þetta ætlunar- verk sitt. Hann hlaut í fyrstu mjög neilcvæð- ar undirtektir hjá skáldinu sem kvað birt- ingu á slílcu uppkastsefni „andstætt öllum guðs og manna lögum", og bætti þeirri lík- ingu við að elcki mætti „skera upp ólétta konu til að skoða í henni fóstur sér til skemtunar".12 Þessu svaraði Hallberg eink- ar haglega og hratt með því af stað margvís- lega frjóum og oft skemmtilegum rann- sóknum sem seint mun sjá fyrir endann á svo margs sem þar er að gæta. Peter farast svo orð í svarinu til Halldórs: „Mér þykir samanburður höfundarins dálítið hæpinn. í þessu sambandi er sem sé ekki um neina eyðileggingu að ræða; „fæðing" listaverks- ins er löngu búin og hefur tekizt prýðilega. Það er eðlilegt að skáldið kýs að muna ekki lengur eftir erfiðleikum og tilraunum þeim, sem hafa gengið á undan hinu fullunna verki. En frá sjónarmiði lesenda hans - að ég minnist nú ekki á bókmenntafræðinga - horfir öðruvísi við. Auðvitað verða menn alltaf að slcilja og dæma skáldverlc út frá þeirri mynd, sem höfundurinn hefur látið koma fyrir almenningssjónir. En sá, sem langar að skyggnast dýpra inn í sköpun listaverks, má læra margt af baráttu lista- mannsins við efnið. í fálmi sínu og ófull- komleika geta frumdrættirnir brugðið birtu yfir viðleitni höfundarins og kennt manni að meta betur kosti verksins, eins og hann hefur gengið frá því. Handritarannsóknir Upphaf Heiðarinnar (sjá bls. 14). hafa alltaf verið og munu alltaf vera ein helzta aðferðin til að skýra vinnubrögð skálda."13 Augljóst er semsé að Halldór hefur fallist á röksemdir Hallbergs, og ef til vill eig- um við bókmenntafræðingnum að þakka hversu vel slcáldið hefur haldið til haga ómetanlegum drögum að ómetanlegum rit- verkum á síðari hluta ritferils síns.14 Um sjálf handritin Þegar bókaunnendur leiða hugann að verk- um ritsnillinga á borð við Halldór Laxness verður þeim gjarnan á að ímynda sér að slík- ir höfundar hafi ekki þurft að hafa mikið fyrir hlutunum. Svo sjálfsagður sem textinn lítur út fyrir augum hins aðdáunarfulla les- anda er því líkast sem verkin hafi samið sig sjálf. Þessu er þó sjaldnast farið á þann veg. Því aðeins verða menn afburðarithöfundar að þeir beiti sig þrotlausum aga í að lcalla má óendanlegri glímu við verlc sín. A þann hátt verða til hin mestu listaverlc hvort sem um er að ræða í orðsins list eða í öðrum list- greinum. 11 Peter Hallberg: Úr vinnustofu sagnaskálds. Nokkur orð um handritin að Atómstöðinni. Tímarit Máls og menningar 1953, 2.-3. hefti, bls. 145-65. Heiðin - fyrsta uppkastið að skáldsögunni Sjálfstætt fólk. Tímarit Máls og menningar 1955, 3. hefti, bls. 280-323. 12 Peter Hallberg, íslandsklukkan í smíðum. Um handritin að skáldsögu Halldórs Kiljans Laxness, Árbók Landsbókasafns 1955-1956, Reykjavík 1957, bls. 139. 13 Sama heimild, bls. 139. 14 Aðrir hafa síðar en Peter Hallberg skyggnst á bak við verk Halldórs, og er þar ekki síst að nefna Eirík Jónsson, en helsta verk hans er Rætur íslands- klukkunnar, Reykjavík 1981. 17
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200

x

Ritmennt

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.