Læknablaðið - 15.12.1983, Síða 46

356
LÆKNABLADID
Hvað atvinnu sjúklinganna snertir var al-
gengast að þeir ynnu við verslunar- eða
skrifstofustörf, en þar á eftir komu verkakonur
og síðan nemar og húsmæður, en þetta eru
einmitt pær starfsgreinar sem ungar konur
stunda mest.
Það vekur eftirtekt, að um helmingur kvenn-
anna skuli vera giftar eða í fastri sambúð.
Komið hefur í ljós, að eggjaleiðarabólga er
allt að fimmfalt tíðari hjá þeim, sem eiga
marga rekkjunanuta en hjá hinum, sem láta
sér nægja einn. Tíðni samfara virðist ekki
skipta máli sé um einn og sama rekkjunaut að
ræða (6).
Vegna hættunnar á ófrjósemi er pað á-
hyggjuefni að helmingur sjúklinganna skuli
vera barnlausar konur. í Svípjóð er hlutfallið
enn hærra, 73.7 % (3).
Sú staðreynd, að um endursýkingu er að
ræða hjá svo mörgum, er í samræmi við
reynslu annarra (3). Sýnt hefur verið fram á, að
fimmta hver kona, sem fær eggjaleiðarabólgu,
fær hana aftur og par af helmingur innan árs
(3). Saga um eggjaleiðarabólgu er pví talin
ákveðinn áhættupáttur.
Alvarlegast er að líkurnar á ófrjósemi
aukast við endursýkingar. Eftir fyrstu sýkingu
verða 12.8 % kvenna ófrjóar, eftir aðra 35.5 %
og eftir prjár eða fleiri 75 % (3).
Margar rannsóknir benda til, að tíðni eggja-
leiðarabólgu sé meiri hjá konum, sem hafa
lykkju (3, 5, 8, 14), en aðrar rannsóknir benda
til pess að pillan hafi e.t.v. verndandi áhrif
gegn sjúkdómnun (6, 10, 14). Þar sem lykkjan
eykur greinilega áhættuna, er óráðlegt að
setja hana upp hjá konum, sem fengið hafa
eggjaleiðarabólgu.
í uppgjöri okkar kom í ljós, að jafn margar
konur notuðu lykkju og pillu, en meira en
helmingur notaði aðrar eða engar getnaðar-
varnir.
Athyglisvert er, að tiltölulega lítill hluti
sjúklinganna (10.9 %) veiktist eftir fósturlát,
fóstureyðingu eða fæðingu. Þessar tölur eru í
samræmi við aðrar kannanir (1).
Það verður að teljast viðunandi, að innan
við 1 % allra peirra kvenna, sem fóru í
fóstureyðingu á kvennadeildinni á árunum
1978-1980, skuli hafa fengið eggjaleiðara-
bólgu. Búast má við pví, að í framtíðinni takist
að draga enn frekar úr áhættu sýkingar, par
sem við tökum nú lekanda- og chlamydíasýni
hjá öllum konum, sem sækja um fóstureyð-
ingu eða missa fóstur, og veitum meðferð, ef
purfa pykir.
Einkenni eggjaleiðarabólgu eru vel pekkt.
Lang algengasta einkennið eru verkir um
neðanverðan kvið, en stundum fá sjúklingarnir
verki um ofanverðan kvið og pá sérstaklega í
lifrarstað. Getur pað vakið grun um gallvegs-
sjúkdóm sem leiðir oft til innlagnar á hand-
læknis- eða lyflæknisdeildir. í norskri rannsókn
reyndust 24 af 274 konum hafa »Fitz-Hugh-
Curtis syndrome« við kviðarholsspeglun,
p.e.a.s. bólgu umhverfis lifur (perihepatitits)
(11). Þessi einkenni voru algengari hjá mjög
ungum konum með chlamydía-sýkingu og
peim, sem notuðu lykkjuna. í okkar könnun
voru fáar konur greindar með «perihepatit«. í
flestum tilfellum var hinsvegar ekki speglað
upp á lifrina.
Sjúkdómurinn byrjar oft meðan á tíðum
stendur eða fljótlega eftir að peim lýkur og
margar konur fá óeðlilegar blæðingar, sem er í
samræmi við niðurstöður annarra (1, 12). í
byrjun er oft engin hækkun á líkamshita eða
sökki og eru pað pví óáreiðanleg einkenni.
Sökkhækkun getur hinsvegar gefið vísbend-
ingu um svæsni sýkingarinnar. Sökkmæling er
ágæt rannsókn til pess að fylgjast með bata og
yfirleitt eru sjúklingar ekki útskrifaðir af
sjúkrahúsi fyrr en sökk hefur náð eðlilegu
gildi.
Hafa ber í huga, að eggjaleiðarabólga er
stundum einkennalítil eða jafnvel einkenna-
laus, og að konur geta fengið hana án pess að
gera sér grein fyrir pví. Oft finnast samvextir
eftir gamlar bólgur hjá konum með ófrjósemis-
vandamál, sem gefa enga sögu um sjúk-
dóminn.
Þessi könnun sýnir enn einu sinni, að klínísk
greining á pessum sjúkdómi er óábyggileg,
jafnvel í höndum reyndra lækna. í Lundi í
Svípjóð staðfesti kviðarholsspeglun 814
kvenna, með grun um eggjaleiðarabólgu,
greininguna í aðeins 65 % tilfella. Aðrir sjúk-
dómar fundust hjá 12 % en í 23 % tilfella
fannst ekkert sjúklegt í kviðarholi (1). Augljóst
er, að margir sjúklingar fá langa og dýra
meðferð að ópörfu, ef kviðarholsspeglun er
ekki framkvæmd.
Ef vissir sýklar (aðallega lekandi og chlamy-
día trachomatis) eru til staðar í leghálsi,
pvagrás eða endaparmi, er talið líklegt að peir
séu megin orsakavaldar bólgunnar. Á íslandi
virðist lekandasýkillinn vera jafn algeng orsök
eggjaleiðarabólgu og í Noregi en algengari en