Sagnir

Ataaseq assigiiaat ilaat

Sagnir - 01.10.1983, Qupperneq 56

Sagnir - 01.10.1983, Qupperneq 56
Þorvaldur Bragason: . . er þjóðveldi á hyggilegum grundvelli manninum samboðnast stjórnarform . . .“ Hugmyndir Jóns Ólafssonar ritstjóra (1850-1916) um vald, frelsi og framfarir íslensk hugmyndasaga hcfur lítið verið rannsökuð af íslenskum sagnfræðingum fram til þessa og lítið hefur verið gefið út af ritum hér á landi þar sem beinlínis hefur verið fjallað um þess háttar efni. Hug- myndasagan er oftast í mestum tengslum við heimspeki og stjórnmál, en hin almenna menningarsaga er þá yfirleitt sem nokkurs konar baksvið. Þau skrif sem hér birtast eru tekin úr stærri ritgerð þar sem ætlunin var að veita nokkra innsýn í þetta viðfangsefni. Aðferð mín í þeirri ritgerð var sú að taka fyrir ákveðinn íslenskan stjórnmálamann á síðari hluta 19. aldar, sem einnig starfaði töluvert fram yfir aldamót og reyna að túlka skoðanir hans og viðhorf með tilliti til þeirra hugmynda og skoðana sem um þetta leyti voru að hasla sér völl bæði í Englandi og á meginlandi Evrópu. Fyrir valinu varð Jón Ólafsson ritstjóri, skáld og þingmaður, en hann lét verulega að sér kveða í íslenskum stjórnmálum á sinni tíð. Ástæða þess að Jón varð fyrir valinu er einkum sérstaða hans meðal annarra stjórnmála- og fræðimanna á þessum tíma. í fyrsta lagi er hann einn af fyrstu stjórn- málafrömuðum hér á landi sem reynir að fjalla um stjórn- og stjórnskipunarmál með sérstöku tilliti til þeirra hugmynda sem ofar- lega voru á baugi í hinum engilsaxneska heimi, gagnstætt þeim íslensku stjórnmála- og menntamönnum sem höfðu baksvið sitt mótað dönskum áhrifum. í öðru lagi má nefna sérstæða söguskoðun, en í þeim efnum kemur hann fram með ákveðnar hugmyndir um orsakaskýringar en það verður að teljast sjaldgæft á þessum tíma. í þriðja lagi verður Jón að teljast maður nýs tíma og nýrra hugmynda því skrif hans um vísindi, framfarir, frjálshyggju og þróun- arkenningu hleypa nýju lífi í alla stjórn- mála- og þjóðfélagsumræðu. Hugmyndir Jóns um stjórn- skipunarmál Það virðist nokkuð Ijóst, að Jón hefur að fyrirmynd í umfjöllun sinni um stjórnskip- unarmál margar af þeim hugmyndum sem höfðu verið að gerjast víða í Evrópu á þess- um tíma. Flestar þeirra mætti rekja á einn eða annan hátt til forngrískrar stjórnmála- heimspeki og enskrar raunhyggju þó hæpið X 54
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88

x

Sagnir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.