Sagnir - 01.06.2007, Síða 53

Sagnir - 01.06.2007, Síða 53
A ég að gæta blogg bróður míns jafnvel allt þetta í einu. Skemmtilegust er þó líklega samlíkingin við hin handskrifuðu sveitablöð 19. aldarinnar en margt er líkt með þeim og blogginu. Báðir eru miðlamir grasrótarmiðlar, sem yfirleitt er haldið úti af almennum borgurum í eigin tómstundum. Þau málefni sem fjallað er um einkennast oftar en ekki af persónulegri nálgun og lesendahópur er yfirleitt fámennur, sveitablöðin miðuðust við landfræðilega afmarkaðan hóp og bloggsíður eru yfirleitt skrifaðar með vini, fjölskyldu eða hóp sem sameinast um tiltekin áhugamál í huga.2 Þó er í báðum tilfellum næsta ömggt að hver nýr lesandi kitlar hégómagimd höfundarins. Þótt deilt sé um það hvenær blogg sé blogg, hveijir teljist bloggarar og hverjir ekki og þótt málsmetandi aðilar í íslensku menningarlífi slái jafhvel fram staðhæfingum á borð við þá að bloggið hafi hreinlega ekki verið fundið upp fyrr en í fyrradag,3 þá fer það ekki á milli mála að bloggið hefur slegið í gegn sem vettvangur bæði tjáningar og sköpunar. Því er iðulega haldið fram að aldrei hafi jafn stór hluti almennings tjáð sig í rituðu máli um sjálfið og samfélagið, að framleiðsla persónulegra heimilda fari nú fram í meira mæli en nokkum tímann áður. Og það fer ekki á milli mála að í þessum heimildum em verðmæti fólgin fyrir sagnfræðinga og aðra þá fræðimenn sem rannsaka samfélag, menningu og sögu. En hverjir em möguleikar sagnfræðinga á því að nýta sér bloggheimildir við rannsóknir sínar? Því miður er það klassísk staðreynd að aukin framleiðsla heimilda jafngildir ekki aukinni uppskem fyrir sagnfræðinga framtíðarinnar. Til þess að heimild sé gagnleg þarf hún að vera aðgengileg. Þó svo opinber birting sé einkenni bloggsins er hún engin trygging fyrir því að færslum sé ekki breytt eða að þær, eða jafnvel bloggið í heild sinni, hverfi ekki fyrirvaralaust, allt eftir dyntum bloggarans. A sama tíma hefur bloggarinn þó ekki endilega fullt vald yfir eigin texta og þá annmarka má rekja beint til einmitt þess sem gert hefur bloggið svo vinsælt, til hins einfalda notendaviðmóts. Það að blogga og að koma sér upp bloggi krefst nefnilega ekki lengur mikillar tæknilegrar fæmi. Flestir bloggarar nýta sér þau fríu tól og hýsingu sem stendur til boða hjá bloggveitum á borð við Blogger. I smáu letri notendaskilmála slíkra fyrirtækja er hinsvegar yfirleitt skýrt tekið fram að bloggveitan ábyrgist ekki á nokkum hátt varðveislu textans, það sé í verkahring bloggarans sjálfs. En jafhvel þótt bloggarinn visti samviskusamlega afrit af hverri bloggfærslu inn á eigin tölvu er það engin trygging fyrir því að skrif hans varðveitist. Það var lengi vel trú manna að með hinni stafrænu byltingu væri allur vandi hvað varðveislu varðar úr sögunni. í dag er hröð úrelding gagnasniða og forrita hinsvegar stórt vandamál og allt eins víst að skrár skrifaðar í ritvinnsluforritum dagsins í dag verði ólesanlegar eftir tíu ár. Margir tala jafnvel um að mögulega muni hin stafræna tækni verða til þess að þekking glatist hraðar, að eftir áratug eða svo munum við líta með skelfingu aftur til hins stafræna Ginnungagaps (e. Digital Dark Age). Skjala- og gagnasöfn hafa vitanlega þegar gripið til aðgerða til þess að spoma við þessu vandamáli. Einstaklingar sem em þó nægilega tæknivæddir til að nota tölvu og eiga stafræna myndavél em hinsvegar mun sjaldnar nægilega tæknivæddir til að vera meðvitaðir um mikilvægi öryggisafritunar og réttrar varðveislu eigin gagnasafna. íslenska vefsöfnunin Hverfulleiki þess efhis sem birt er á neti er þó langt frá því að vera alger. Fáir gera sér grein fyrir því en bæði hérlendis og erlendis er markvisst unnið að söfnun og varðveislu vefsins. Nærtækast er að líta fyrst á þá söfhun sem íslenskir aðilar standa fyrir. Fjallað er um söfnun vefsíðna í lögum um skylduskil til safna nr. 20/2002 en lögin tóku gildi í ársbyijun 2003. Þar er Landsbókasafn - Háskólabókasafn íslands skilgreint sem móttökusafh þess íslenska efnis sem birt er á rafrænu formi á almennu tölvuneti og skal safnið varðveita þetta efni og veita að því aðgang. Sérstaklega er fjallað um söfnun vefsíðna í reglugerð um skylduskil til safna nr. 982/2003 og er þar tekið sérstaklega fram að öllu efni sem birtist á þjóðarléninu .is skuli safnað og að Landsbókasafn - Háskólabókasafn skuli starfa í nánu samstarfi við þann aðila sem annast skráningu og stjómun á þjóðarléninu. Hérlendis er það fyrirtækið ISNIC sem fer með það hlutverk. íslenska vefsöfnunin fer þannig ffarn að afrit er tekið af öllum þeim lénum sem hafa endinguna .is þrisvar á ári. Eins og er tekur þetta verk um tvær vikur. Samhliða þessum þrem árlegu heildarsöfnunum er völdum vefsíðum svo safnað oftar og má skipta þessum sérhæfðari söfnunum upp í þrjá flokka; samfellda söfnun, safhanir sem tengjast sérstökum atburðum og íslensku efni á lénum öðmm en þjóðarléninu. Samfelld vefsöfnun felur í sér mjög öra söfnun og er til hennar notaður sérstakur hugbúnaður sem skynjar breytingar sem verða á síðunum og tekur afrit þegar þeirra verður vart. Fjölda þeirra vefja sem svona er safnað er haldið í lágmarki og takmarkaður við 40-50 lén. Þetta em vefir sem geyma efni sem talið er áhugavert í þjóðfélagslegri umræðu, einkum fréttavefir. Sem dæmi um safnanir sem tengjast sérstökum viðburðum má nefna safnanir tengdar kosningum á landsvísu og er þá aflað sérstaklega upplýsinga um það hvaða lén má ætla að muni skipta máli hverju sinni. Fyrsta slíka söfnunin snerist um sveitarstjómar- kosningamar 2006. Þær vefsíður sem svo er sérstaklega safhað af öðmm lénum en þjóðarléninu em af ýmsum toga, og er í þeim flokki að finna jafnt bloggsíður sem og síður annars eðlis.4 Eins og gefur að skilja er það ekki einfalt mál að halda utan um það hvar íslenskt efni er að finna á öðmm lénum en þjóðarléninu enda er hér um mikið efni að ræða. Bæði kaupa íslendingar sér oft erlend lén, enda er verðmunurinn á skráningu þeirra og þeim íslensku mikill, og svo em það tiltölulega nýtilkomið að ókeypis birtingar- og hýsingarþjónusta fyrir texta og myndir sé boðin á íslenskum lénum. Enginn listi er til yfir það hvar íslenskt efni er hýst utan þjóðarlénsins og enn er það óleyst hvemig skuli ákvarða hveiju skuli safnað af slíku efni. Það efni sem safnað hefur verið undir formerkjum hinnar íslensku netsöfnunar nemur um 5.5 terabætum af þjöppuðum gögnum, sem á mannamáli myndi útleggjast sem gífurlegt magn gagna. Enn sem komið er er þetta heimildasafh þó því miður ekki aðgengilegt, hvorki almenningi né fræðimönnum. The Internet Archive Möguleikar íslenskra sagnfræðinga á því að nýta sér blogg sem heimildir einskorðast ekki við það efiii sem varðveitt er undir formerkjum hinnar íslensku netsöfnunar. Þó svo íslenska netsöfnunin nái aðeins aftur til ársins 2004 er saga hinnar alþjóðlegu netsöftiunar mun lengri. Intemet Archive hefur unnið ötullega að söfnun vefsiðna frá árinu 1996. Intemet Archive er sjálfstæð stofnun og er ekki rekin í ágóðaskyni.5 Það var intemetfrumkvöðullinn Brewster Kahle sem stofnaði Intemet Archive en Kahle hefur í viðtölum lýst þeirri sannfæringu sinni að fyrr eða síðar muni öll mannleg þekking safnast fyrir á intemetinu og því sé markviss söfnun vefsins okkar merkasta tækifæri til að skrásetja þessa þekkingu og miðla henni.6 Markmið hans er að Intemet Archive verði Alexandríubókasafhokkartíma,fyrirutanþáaugljósustaðreyndauðvitað að til þess að nálgast efni úr bókasafninu í Alexandríu var nauðsynlegt að fara til Alexandríu á meðan að hver sá sem aðgang hefur að tölvu og nettengingu gemr hvaðan sem er nálgast það efni sem Intemet Archive geymir. Hugmyndir Kahle byggja á sömu samfélagslegu heimspeki og liggur að baki Open Source hreyfingunni; að allir eigi að hafa jafnan aðgang að upplýsingum, að í heimi þar sem upplýsingaflæði er óheft muni menning og nýsköpun blómstra.7 Sagnir - 49
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Sagnir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.