Morgunblaðið - 01.05.2013, Blaðsíða 27

UMRÆÐAN 27
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. MAÍ 2013
Trjámaðkurinn lifir ekki í fersku
vatni og hann verður að hafa opna
leið út í sjóinn til að þrífast. Þetta
litla auga sem hann gerir þegar
hann borar sig inn í viðinn opnar
leið fyrir sjó inn í viðinn. Ef málað
er yfir gatið eða því lokað á annan
hátt, drepst trjámaðkurinn. Hol-
rúmið sem hann hefur gert verður
þó að sjálfsögðu áfram til staðar, en
það getur þó verið betra að láta það
vera óhreyft, en að sponsa viðinn
eða höggva skemmdina úr, ef hol-
rúmið er ekki því stærra. Stærð á
holrúmi eftir trjámaðk má kanna
með því að reka vír eða annað sam-
bærilegt inn í gatið sem trjámaðk-
urinn skilur eftir sig.
Gamall skipaeftirlitsmaður og
skipasmiður í Vestmannaeyjum
sagði mér að þegar maðkétnir bátar
voru teknir á land á sumrin og þeir
stóðu í heitu veðri, þá kom hvítur
vökvi út úr götunum eftir trjámaðk-
inn. Þetta gerist þegar trjámaðk-
urinn drepst inni í viðnum. Þetta
var kallað að báturinn gréti mjólk.
Tréætan (staurakrabbi) er vel
þekkt í íslenskum trébryggjum.
Hún lifir á mörkum flóðs og fjöru.
Tréætan sem finnst oftast upp und-
ir skörum í bátsskrokkum, er jafn-
fætla, sem borar sig inn í tréð. Hún
verður um 6 mm löng og 1-2 mm í
þvermál og í flokkum svo þéttum að
veggirnir á milli þeirra eru aðeins
brot úr mm að þykkt og skolast því
létt í burtu, en önnur kynslóð af
þessari jafnfætlu kemur í staðinn,
ef ekkert er að gert. Til að forðast
skemmdir af völdum trjámaðks og
tréætu er nauðsynlegt að láta útsúð
tréskipa aldrei vera bera, heldur
bera á hana viðurkenndan botn-
farða.
Heimild: Ólafur Aðalsteinsson skipasmiður
og Siglingastofnun Íslands.
Mynd af sömu skipsfjöl en hér er horft innan í fjölina.
Maðkurinn holar viðinn að innan.
Myndin sýnir málað yfirborð skipsfjalar. Maðkurinn gerir örlítið gat á yf-
irborðið til að komast inn í viðinn.
Höfundur er áhugamaður um
öryggismál sjómanna.
Trébáturinn Blátindur í Vestmannaeyjahöfn.
Háaleitisbraut 58-60 • 108 Reykjavík
www.bjorg.is • Sími 553 1380
EFNALAUG
ÞvottaHúS
DÚKALEIGA
GÆÐI – ÞEKKING
ÞjónuSta
Reykjavík • Skútuvogi 1 • Sími: 562 4011
Akureyri • Draupnisgata 2 • Sími: 4600 800
Reyðarfjörður • Nesbraut 9 • Sími: 470 2020