Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1982, Síða 91

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1982, Síða 91
Frelsið og sprengjan Prag, 12. desember ‘80. Kæri Edward Thompson. Ég frétri af heimsókn yðar ril Prag og hversu óvænta stefnu hún tók. Eg er sannfærður um einlægan vilja yðar til þess að starfa með samtökum almennings í landi okkar og hef því ákveðið að skýra fyrir yður ástæður þess, að brugðist var við komu yðar með þessum hætti. Mér þótti vænt um að þér skylduð vilja kynna yður þau rök, sem hnekkja ótvírætt þeirri greiningu yðar sem er ástæðan fyrir því að þér væntuð samvinnu við einhverja hliðstæða hreyfingu hérlendis. í greiningu yðar á „lögmálsbund- inni þróun í átt til tortímingar“ er þáttur beggja risaveldanna í þessu ferli lagður að jöfnu. Ég get hvorki fallist á það, né hvert röksemdir yðar leiða. Þér lítið svo á að gagnkvæm tengsl risaveldanna, eins og þau koma fram í vígbúnaði þeirra, séu ástand sem einkennist af andstöðu og gagnkvæmni, vegna þess að aukinn vígbúnaður beggja aðila fer að hluta til fram samkvæmt rökum gagnkvæmni og hlítir jafnvel ítarlegum reglum sem báðir aðilar hafa fallist á. Það skiptir því ekki litlu, að þér eruð, þrátt fyrir þetta, hlutdrægur í skoðun yðar á sovéska risaveldinu. Þér komist að þeirri niðurstöðu, að „aukinn víg- búnaður í Sovétríkjunum stafi ekki af árásar- eða innrásarhneigð, heldur eigi hann rætur að rekja til hugmyndafræði og skrifræðis“ og sé „fyrst og fremst í varnarskyni". En þér hirðið ekki um flókna greiningu á hugsanalegum tengsl- um hugmyndafræði og skrifræðis annars vegar og árásar- og innrásarhneigðar hins vegar. Af því leiðir, að þér getið kallað óhrekjanlegar staðreyndir um árásar- og innrásarhneigð „hættulegan þrýsting, sem á rót að rekja til staðnaðrar hugmyndafræði og stjórnlistar, sem í eðli sínu er vígreif.“ En rétt greining á þessum tengslum í alræðisríkjum sýnir að það hlýtur að vera samband milli hugmyndafræði og skrifræðis annars vegar og árásar- og innrásarhneigðar hins vegar. Grundvöllur þeirra tengsla er hugmyndafræði sem stefnir að útrýmingu, þ.e.a.s. hugmyndafræði er eitthvað annað og meira en framkvæmd þeirra þriggja atriða sem þér nefnduð. Ég þarf ekki að útlista þessa greiningu fyrir yður, því að hún er ákaflega aðgengileg. Ég vísa til bókar Hannah Arendt: Uppruni alrceðis (The Origins of Totalitarianism). Þrátt fyrir nokkrar breytingar á alræðisstefnu austurblokkar- innar og að horfið var fr£ þjóðarmorði (það getur enn breyst) eftir dauða Stalíns, er víða um aukna valdbeitingu á öllum hugsanlegum sviðum að rceða. Valdbeiting í TMM VI 81
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.