Heimsmynd - 01.06.1987, Síða 10

STJORNMAL
FREMST
MEÐAL JAFNINGJA
Guörún Agnarsdóttir i uiötali um kvennapólitík,
stjórnarmyndun, líf sitt og viðhorf....
Það var haustið 1981 að konur héldu
fund á Hótel Vík við Hallærisplanið í
Reykjavík. Þarna voru samankomnar
konur úr ýmsum áttum, gamlar rauð-
sokkur og fleiri konur sem áttu það sam-
eiginlegt að láta sig jafnréttisbaráttu ein-
hverju varða. Einn fundargesturinn var
fertug kona með ljósbrúnt, liðað hár.
Þriggja barna móðir og læknir að mennt,
nýkomin til landsins eftir þrettán ára
veru í London. Þessi unga hægláta kona
þekkti engan á þessum fundi. Og enginn
þekkti hana enda hafði hún ekki verið
virk í félagsstarfi af þessu tagi. Líf hennar
hafði snúist um veirurannsóknir á spítala
í Bretlandi og barnauppeldi undanfarinn
áratug. Hún fór hjá sér á fundinum á Vík
því henni fannst hún vita minna um
kvennapólitísk mál en þær konur sem þar
töluðu mest. Hún keypti tvær svuntur
sem voru til sölu og yfirgaf fundinn.
Kannski átti hún ekkert erindi þangað í
bili. Enda hafði hún næg verkefni á sinni
könnu. Hún þurfti að aðlaga sig nýju
starfi við rannsóknir á Keldum, hjálpa
börnum sínum að koma sér fyrir í ís-
lenska skólakerfinu og búa sér og fjöl-
skyldu sinni nýtt heimili. En eitthvað dró
hana aftur og aftur á fundi hjá konum
sem vildu fara í sérframboð til borgar-
stjórnarkosninga árið 1982. Hún var að
vísu ekki þátttakandi í þeirri kosninga-
baráttu en ári síðar var hún komin á þing
fyrir Kvennalistann. Enn líða fjögur ár
og Guðrún Agnarsdóttir og samstarfs-
konur hennar vekja heimsathygh fyrir
kosningasigurinn í apríl.
Ef einhverjir hlógu að þeim áður varð
brátt um þann hlátur. Kellingarnar höfðu
eftir Herdísi Þorgeirsdóttur
sýnt sig og sannað, ef ekki í karla-lýð-
veldinu fslandi, þá víða um heimsbyggð-
ina. Þegar sjónvarpið birti fréttamyndir á
kosningadag af formönnum hinna ýmsu
flokka ganga að kjörborðinu beindu þeir
linsunni meðal annars að fulltrúa
Kvennalista, Guðrúnu Agnarsdóttur,
grannri og glæsilegri í smáköflóttri ullar-
dragt. í heimspressunni daginn eftir
þvertók Agnarsdóttir fyrir það að vera
formaður Kvennalistans. Samtökin
hefðu engan leiðtoga, þau væru grasrót-
arsamtök þar sem allar raddir væru jafn
mikilvægar. Og kallarnir sem áður höfðu
lýst því yfir að þær væru óstjórnhæfar sáu
sína sæng upp reidda. Ljóst var að ekki
væri hægt að ganga fram hjá Kvennalist-
anum í stjórnarmyndunarviðræðum. í
annarri umferð, þegar Þorsteini Pálssyni
hafði verið falið umboðið, ræddi hann
við Kvennalistakonur. Að kvöld fyrsta
dags viðræðnanna hitti ég Guðrúnu Agn-
arsdóttur í þriðja eða fjórða sinn frá
kosningum.
Þoka grúfði yfir miðborginni þegar við
settumst inn á lítinn veitingastað við
tjörnina. í glugganum blasti Alþingishús-
ið við, eins og gamall klettur, grátt og
hljótt, í þolinmóðri bið eftir nýjum
stjórnendum. Verður Guðrún Agnars-
dóttir einn þeirra? Þessa kvöldstund,
hvað sem framtíðin ber í skauti sér, virð-
ist hún ekkert hafa á móti því. í fyrsta
sinn slappar hún af, dreypir á hvítvíni og
ræðir af tilfinningu um hugsjón sína.
Hún segir frá því hvernig hún hafi
vaknað til vitundar um stöðu sína og
kvenna almennt. Hvernig hún hafi byrj-
að að lesa kvennabókmenntir þegar hún
var við framhaldsnám og störf í London.
Hvernig hún hafi fundið sig knúna til að
taka afstöðu til afvopnunarmála eftir að
hún hlustaði á konu, ástralskan lækni,
flytja fyrirlestur um kjarnorkuvána og
áhrif geislunar. Og hún talar um kvenna-
pólitík, þar sem starf Kvennalistans sé
ekki tímaskekkja, eins og hún orðar það,
heldur sé misrétti kvenna tímaskekkja.
Hún lítur út um gluggann á Alþingishús-
ið og segir: „Frá því að Alþingi var
endurreist 1845 og þar til fulltrúar
Kvennalista settust á þing árið 1983
höfðu aðeins tólf konur setið á þingi en
fimm hundruð karlar."
„Mér finnst pólitísk umræða hingað til
hafa snúist allt of mikið um persónur.
Pólitíkusar eru að selja fjölskyldur sínar
og ímynd án þess að vera heiðarlegir.
Blaðamaður frá breska blaðinu Daily
Mail spurði mig til dæmis nýlega hver
gerði húsverkin heima hjá mér.“ Hún er
á varðbergi, þótt hún sé afslappaðri þetta
kvöld á veitingahúsinu en endranær.
Hún er á varðbergi gagnvart því að fjöl-
miðlar geri hana að prímadonnu. Og hún
er á varðbergi þegar hún er spurð gagn-
rýninna spurninga um Kvennalistann. Þá
hallar hún sér aftur og lítur á mann tor-
tryggin. Þegar hún hins vegar ræðir póli-
tík Kvennalistans, þörfina á breyttu gild-
ismati, framtíðarhugsjónir samtakanna
og hugsanleg áhrif þeirra sem tímamóta-
hreyfingar í jafnréttisbaráttu hallar hún
sér fram á borðið og talar af ákafa.
Guðrún Agnarsdóttir fæddist í Reykja-
vík 2. júní 1941. Faðir hennar, Agnar
Guðmundsson, var sjómaður en afi hans
10 HEIMSMYND
VVtv\ \C^\Á\sN^£L><h5V\\\A