Heimsmynd - 01.06.1987, Side 71

KMOm
ÁSTARBRÉF EINSTEINS
En þó móðirin gripi til ýmissa ráða til
að reyna að lokka son sinn af villu síns
vegar dugði það ekki. Hann hélt sam-
bandinu við Milevu og þau skrifuðust á
af kappi þegar þau voru ekki saman.
Vísindasagnfræðingar segja að bréfin
sýni hversu þroskuð hugsun Einsteins
hafi verið orðin, þegar um tvítugt, og
hann bar ýmis drög að síðari hugmynd-
um sínum undir Milevu. Hún hafði
mikinn áhuga á vísindum og hvatti hann
áfram en lagði sjálf ekki ýkja mikið til
málanna.
í maí 1901 komst Mileva að því að hún
var með barni. Einstein tók fréttunum
með fögnuði og taldi að allt myndi bjarg-
ast en fjölskylda hans „úthúðaði mér á
andstyggilegan hátt“, eins og Mileva
skrifaði vinkonu sinni. Samkvæmt bréf-
unum eignaðist Mileva dóttur á heimili
foreldra sinna og var hún kölluð Liese.
„Ég er utan við mig af hamingju,“ skrif-
aði Einstein. „Það eina sem við þurfum
Albert Einstein og fyrri kona hans, Mileva Maric.
Þau eignuðust dóttur fyrir hjónabandið sem virð-
ist hafa gufað upp!
Einstein og Mileva skildu árið 1919 og skömmu síðar kvæntist vísindamaðurinn síðari konu sinni, Elsu.
Hér stíga þau um borð ískipá leiðtil Ameríku haustið 1933 eftir að valdataka nasista hafði gert Einstein
ókleift að starfa í Þýskalandi.
að leysa er hvernig við getum haft Lieserl
litlu hjá okkur. Ég vil ekki að við þurfum
að sjá af henni."
En svo fór nú samt. Þau Einstein og
Mileva gengu í hjónaband í Bern árið
1903, þótt andstaða móður hans hefði
síst minnkað, en fáum sögum fer af
Liese. Þau eignuðust síðar tvo drengi,
Hans Albert og Eduard, sem nú eru báð-
ir látnir. Að því er fram kemur í bréfi,
sem birtast mun í öðru bindi heildarút-
gáfu Einsteins, fréttu þau hjónin
skömmu eftir hjónavígsluna í Bern að
Liese væri búin að ná sér að fullu eftir
skarlatssótt, en eftir það er hvergi minnst
á litlu stúlkuna og helst mætti ætla að hún
hefði aldrei verið til. Meðan hún lá í
skarlatssóttinni dvaldi hún hjá ættingjum
móður sinnar í heimahéraði þeirra sem
nú er í Júgóslavíu. Því hefur getum verið
leitt að því að Maric-fjölskyldan hafi alið
stúlkuna upp eða að hún hafi verið ætt-
leidd af einhverjum nágrönnum hennar.
Á því fást hins vegar varla skýringar úr
þessu þar sem ekki er minnst einu orði á
Liese í öllum þeim heimildum sem til eru
um Einstein, hvorki hjá honum sjálfum
né öðrum, eftir að stelpugreyið reis úr
skarlatssóttinni. Hvorugur foreldra
hennar minntist nokkru sinni á hana
framar. Hjónaband Einsteins og Milevu
varð raunar ekki ýkja langt. Þau skildu
að borði og sæng árið 1914 og lögform-
lega fimm árum síðar.
En Mileva Maric var ekki fyrsta ástin í
lífi Einsteins. í bókinni væntanlegu eru
birt nokkur glóðheit ástarbréf sem fóru
milli hans og Marie Wintelers, dóttur
kunningja foreldra hans. Einstein var þá
tæplega tvítugur og skrifaði Marie meðal
annars: „Það er svo unaðslegt að geta
þrýst að hjarta sér bréfmiða sem tvö
svona elskuleg augu hafa virt fyrir sér og
tvær mjúkar hendur hafa farið um.“ En
aðeins nokkrum mánuðum seinna kom
babb í bátinn. Ef til vill hefur Einstein þá
verið búinn að hitta Milevu Maric; altént
skrifaði Marie honum harmi lostin:
„Þú skrifar mér að þú viljir ekki skrif-
ast á við mig lengur, en hvers vegna ekki,
ástin mín?“
Hún fékk víst ekkert svar.
HEIMSMYND 71