Heimsmynd - 01.06.1987, Blaðsíða 93

í Bretlandi voru gerðar rannsóknir á
áhrifum klæðnaðar unglingsstúlkna á
stallsystur þeirra. Þær leiddu meðal ann-
ars í Ijós að stúlkunum fannst þær geta
dregið ályktanir út frá fatnaði hinna, um
hvort þær reyktu, drykkju áfengi, svæfu
hjá og fleira í þeim dúr.
Það er ljóst að klæðaburður fer
snemma að hafa áhrif. í Bandaríkjunum
leiddi rannsókn í ljós að skólakrakkar
mótuðu afstöðu sína og vinsemd í garð
jafnaldra sinna út frá klæðaburði þeirra.
í skoðanakönnun voru krakkarnir iátnir
dæma um unglinga sem voru í dýrri teg-
und gallabuxna frá Calvin Klein, í venju-
legum Levi Strauss og síðan ódýrum
gallabuxum frá stórmarkaði. Jákvæðasta
viðhorfið varð í garð millitegundarinnar,
Levi Strauss. Hins vegar höfðu krakkarn-
ir neikvæðara viðhorf í garð þeirra sem
voru í dýru gallabuxunum og þeim
ódýru.
En hver áhrif hefur fatnaðurinn á þann
sem klæðist honum sjálfur? Sumir segjast
minna meðvitaðir en aðrir. Tískuverslan-
ir í Reykjavík tala hins vegar sínu máli,
vangaveltur fyrir framan spegla, erfið-
leikar við val á fötum og ótrúlegt fjár-
magn sem fer í kaupin. Burtséð frá þeim
hópi fólks sem er næstum þrælslega háð-
ur tískusveiflum mun næstum óhætt að
fullyrða að flestir gefi gaum að klæðnaði
sínum. Og í mun almennari mæli en
áður. Það er ekki fagurfræðin sem ræður
fatavali þeirra sem er umhugað um
klæðnað sinn heldur ákveðin stefna um
hvað er viðeigandi. Sýslumaður úti á
landi benti fulltrúum sínum til dæmis á
mikilvægi þess að vera virðulega til fara,
til að sýna embættinu og skjólstæðingum
tilhlýðilega virðingu.
Ung kona, sem þurfti að mæta við
réttarhöld sem hún kveið fyrir, lagði
mikla áherslu á að vanda valið á fatnaði
sínum. Hún sagðist fyrir vikið hafa feng-
ið meira sjálfstraust. Áhrif fatnaðar við
erfiðar aðstæður hafa verið rannsökuð.
Það var bandarískur sálfræðingur sem
setti á svið viðtöl við stúdenta í viðskipta-
fræði sem voru að útskrifast og leita sér
að framtíðarstarfi. Hann hagaði því
þannig til að sumir stúdentanna voru
boðaðir í viðtal strax eftir að skóla lauk,
aðrir fengu hins vegar tækifæri til skipta
um föt. Það kom í ljós að þeir sem höfðu
farið í betri fötin gerðu hærri kaupkröfur
og voru öruggari í framkomu.
Þessi áhrif fatnaðar á sjálfsöryggið
hafa einnig verið rannsökuð meðal
kvenna í viðskiptalífinu. Rannsóknir
hafa leitt í ljós að konur sem eru að hefja
feril sinn á þeim vettvangi leggja mun
meiri áherslu á viðeigandi fatnað en þær
sem eru lengra komnar og öruggari í
sessi. Niðurstaðan er því sú að fólk leggi
mesta áherslu á að vanda virkilega valið
þegar það er að hasla sér völl á nýjum
sviðum.
Áherslan á viðeigandi fatnað endur-
Hulda Hákon, ung myndlistarkona sem nýlega hélt sýningu í Reykjavík, hefur jafnt sinn
persónulega stfl í klæðnaði sem myndverkum.
speglar einnig óöryggi. Sálfræðingar við
háskólann í Austin í Texas komust til
dæmis að því að meðal stúdenta í við-
skiptafræði voru þeir best klæddu að
staðaldri þeir sem voru með lélegri ein-
kunnir og minni möguleika á góðum
störfum. Rannsóknin leiddi í ljós að þess-
ir stúdentar lögðu til dæmis kapp á að
vera með dýrt úr, belti, bindi og í vönd-
uðum skóm.
Reglur um hvað sé viðeigandi klæðn-
aður eru hvergi fastmótaðri en í við-
skiptalífinu. Þar eru bæði að verki sam-
keppnin um stöður og jafnframt er
klæðaburður ein leið til að þurrka í burtu
stéttamun fyrir þá sem eru að feta sig upp
þjóðfélagsstigann. „Dress as though you
mean business,“ skrifar amerískur höf-
undur metsölubókar um viðskipti (What
They Don’t Teach You At Harvard Busi-
ness School). Hvergi er þetta eins áber-
andi og í Bandaríkjunum. Þar er stór
hluti fataiðnaðarins helgaður fólki í við-
skiptalífi og svo framagosum. Að klæðast
til áhrifa er heil herfræði út af fyrir sig.
Þessarar tilhneigingar gætir einnig í rík-
ara mæli á íslandi. Bankastjórar eru gott
dæmi. Á sama hátt og starfsstúlkur
Landsbankans eru í rauðum einkennis-
búningum eru yfirmennirnir flestir í
dökkbláum, teinóttum jakkafötum,
tákni stöðugleika og velgengni.
„Það er staðreynd að klæðaburðurinn
HEIMSMYND 93
RUT HALLGRlMSDÓTTIR