Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Blaðsíða 20

Múlaþing
hvíslað var: „Æ, þekkirðu nú ekki hann
Drauga-Fúsa?“
Og hvem láta þessi orð - sem Guðmundur
G. Hagalín lætur Sigfúsi að sönnu í munn -
ósnortinn?
„Það skilur það ekki, fólkið, að það sem
ég hef tínt upp, er ekki mitt verk eða mér
til fjár eða fremdar. Það er verk sjáandans,
sem aldrei hefur orðið óskyggn, hve myrkt
sem hefur verið yfir byggðum þessa lands,
- sem alls staðar hefur séð líf, líkt og ólíkt, -
já, og þess skapandi anda sem manneskjan
er gædd, hve aum og vesöl sem hún er -
sem er hennar aðall - já verk þess hvors
tveggja, sem nú er ekki verið að glæða í
skólunum heldur binda og kefja, en haldið
hefur þessari þjóð við á liðnum öldum,
nært hana og styrkt í myrkri og kulda, í
allsleysi og í áþján drauga og djöfla og
djöflum líðilegri mannlegra kvala... En
ÉG - hvað er ég? Mannskepna gædd áráttu
til að tína saman og forða frá glötun, frá
tortímingu því, sem ég hef fundið vera sem
hold af mínu holdi og blóð af mínu blóði,
þegar hlust mín nam orðin, sem voru eins
og partur af stemmu liðins tíma - raunar
allra tíma í þessu landi ef vel væri - já,
og augu mín hafa séð svo sem í skuggsjá
aldanna það sem þetta land býr yfir í svip
og svipbrigðum við mannlegu lífi, sem
í skauti þess hrærist- líka hitt hvernig
þetta hefur lýst sér í sýnum sjáandans og
í athöfnum skapandi máttar þjóðarinnar."
(Bls. 208- 209)
Áhugi Sigfúsar á hinu yfirskilvitlega mun
einnig hafa sprottið af hæfileikum hans sjálfs
í því efni, líkt og hann rekur í bókum sínum
„Dulsýnum" sem út komu 1915 og 1930.
Mun hann hafa erft eitthvað af hæfileikum
Ingunnar ömmu sinnar Davíðsdóttir frá
Hellisfirði sem sögð var gáfuð og fróð kona,
völva Fljótsdalshéraðs. Hún var forspá og sá
fyrir örlög manna, auk þess var hún skyggn
og fjarsýn. Þá hafa áhrif í uppeldinu haft sitt
að segja um starfa Sigfúsar á manndómsárum.
Hann minntist oft á æskuheimili sitt í ritum
sínum. I formála fyrir fyrstu bók sinni,
„Dulsýnum“, segir hann:
Þegar faðir minn dó tók Guðrún systir hans
mig og ól mig upp síðan á Skeggjastöðum
sem ástríkasta móðir... Þegar eg var
unglingur vandist eg mjög sögum, sögnum,
rímum og fleiri þjóðfræðum. Var eg mjög
notaður til að lesa sögur og kveða rímur því
þá var þetta aðalskemmtun sveitamanna.
Fomsögumar og riddarasögur urðu því
snemma hinir áhrifamestu vinir mínir.
Jafnframt þessu voru óskráðar sögusagnir
og allt til þessa hefur mér virst þessi
fróðleikur vera mér nokkuð það sama og
hressandi lífsloft eftir óholla inniveru. Þetta
var aðalorsök þess að eg lagði eins mikla
rækt við þessi fræði og eg þykist hafa gert.
Einn í hópi þeirra sem Sigfús Sigfússon og
fræði hans höfðu í hávegum var vinur minn og
frændi, Eiríkur Eiríksson frá Dagverðargerði.
Auk hinnar ítarlegu nafnaskrár sem Eiríkur
vann fýrir seinni útgáfu sagnanna og er mikið
þrekvirki, gerði hann á sínum tíma útvarpsþátt
um Sigfus og birti í framhaldinu fyrmefnda
grein um hann í Múlaþingi13. Aflaði hann
sér ýmssa heimilda í tengslum við þennan
starfa og er í eftirlátnum skjölum hans sitthvað
fróðlegt að finna um Sigfús, s.s. heimildir
þeirra er kynni höfðu af manninum sjálfum
og sitthvað geymdu sér í minni af fræðum
hans og andagift. Þar á meðal er bréf sem
Eiríki hefur borist eftir þátt hans í útvarpi
um Sigfús og æfistarf hans. Bréfið er frá
Sólrúnu Eiríksdóttir, fyrrum húsfreyju á
13 Múlaþing 6, 1971 bls. 116.
18