Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Síða 21

„Látið mig segja það sem sagan þarfnast“
Krossi í Fellum (14.12.1902 - 18.03.2000)
og er á þessa leið:
Skógargerði 9. jan. 1970
Góði vinur!
Jeg klóra fáein orð á blað til að þakka þjer
kærlega fyrir þitt ágæta erindi um okkar
gamla vin, Sigfús Sigfússon sagnaritara.
Mjer þótti mjög vænt um þetta erindi sem
þú fluttir með mikiili prýði. Það er mitt
álit að þetta verði þjer alla tíð til sóma.
Það má segja um sagnaritarann okkar
eins og ævintýraskáldið H.C. Andesen
sagði við móður sína þegar hann kvaddi
hana og lagði af stað út í heiminn: „ Fyrst
verður maður að þola margt illt og svo
verður maður frægur.“ Ekki getum við
Austfirðingamir verið ánægð með að hafa
sýnt okkar ágæta og merkilega sagnaritara_
sóma. Því hann var næsta lítill. Hann hefði
þó átt það skilið. Mig hefur alltaf tekið
sárt til þessa einstæðings sem jeg man
svo vel eftir. Hann var oft kaupamaður
hjá Páli fóstra mínum, bæði við siátt og
fleiri verk. Líka kom hann oft án þess
að vera við vinnu, var þá oft nokkrar
nætur. Og töluðu þeir þá alltaf langt fram
á nætur, oftast um fornsögur og annan
þjóðlegan fróðleik. Mikið leit jeg hýru auga
pokaskjattann sem hann hafði á bakinu.
Þessi litli poki fannst mér hafa að geyma
dýrmætan fjársjóð. Stundum fór Sigfús
niður í pokann með hendina og tók upp
nokkrar bækur, sumar stórar, aðrar litlar,
allar þjettskrifaðar með alla vega litu bleki;
svörtu, bláu, grænu og rauðu. Þá las hann
oft fyrir okkur nokkrar sögur og er mjer í
minni hvað jeg var hrifm af sögunum, þó
sjerstaklega huldufólkssögum. Oft bað
hann systur mína (fóstru mína) að þvo
fötin sín, og stundum bauðst hún til þess.
Voru þau oft mjög óhrein og rifin. Var það
oft mikill munur að sjá hann þegar hann
fór í hreinum og vel bættum fötum. Oft
gaf systir mín honum vettlinga og sokka.
Aldrei mátti jeg hlæja þegar Sigfús var
nálægur; mjer var bannað það.14 Eitt langar
mig til að minnast á við þig, Eiríkur minn
og vona jeg að þú misvirðir það ekki við
mig. Mjer fmnst eitt vanta í erindi þitt: Þú
minntist ekki á húsfreyjuna á Eyvindará,
Guðnýju Jónsdóttur. Hún var að allra dómi
mikið valkvendi og öllum einstæðingum
einstaklega góð. Guðlaug Bjömsdóttir, sem
lengi var þar vinnukona, sagði að Guðný
14 Hér má tilfæra eftirfarandi kafla úr endurminningum Jóns
Þórarinssonar tónskálds (1917-2012):
„Ég man vel eftir Sigfúsi, hann var alltíður gestur, einkum
er við vorum búsett í Skaftfelli. Raunar var hann einhverju
sinni með herbergi í Skaftfelli, annars bjó hann á ýmsum
stöðum í bænum. Þetta var lítill karl með lufsulegt
yfírskegg, grannur og hokinn. Það mun hafa verið í
Skaftfelli sem hann tók mig á hné sér og sagði:
Litli Jón er laglegur drengur,
litli Jón með athygli gengur,
litli Jón er ljúfúr og glaður,
litli Jón er framtíðarmaður.
Sigfús var sagnaþulur í þess orðs fyllstu merkingu; lifði og
hræðist í sínum sagnaheimi. Sagt var að hann hefði trúað öllu
sem hann sagði og skrifaði. En raunar var þessi setning höfð eftir
honum: „Látið mig segja það sem sagan þarfnast!“ Móðir mín
kvaðst hafa gert ítrekaðar tilraunir til að aflúsa karlinn á skeiði
hans í Gilsárteigi en hann þverskallaðist við; trúði því statt og
stöðugt að ef lýsnar dæju væri hann sjálfur feigur. Þannig kom
hann alltaf einhverri flík undan þegar mamma var búin að tína
saman alla hans leppa og sjóða í einhverjum snardrepandi
samsetningi. Sigfús var afar spéhræddur maður og hjátrúarfullur.
Strákar á Seyðisfirði gerðu at í karlinum á árum hans þar. Ekki
þurfti annað en að hlaupa framúr honum á götu; þá trúði Sigfús
því að fylgjan mundi ruglast í ríminu og villast frá sér. Og ekki
vissi það á gott. Stundum lenti hann í kapphlaupi við strákagemsa
út af svona vitleysu. Einhverjum sinnum heyrði ég hann segja
frá en aldrei sagði hann sögur á mannamótum; til þess var hann
of spéhræddur.“ (Jón Þórarinsson: Obirt minningabrot).
19