Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Qupperneq 58

Múlaþing
séra Sigurðar, og María á Ormarsstöðum,
tengdamóðir Þorvarðar Kjerúlfs læknis. Þær
sendu jólakökur til ýmsra kvenna í kringum
sig fyrir jólin, stórar kökur, hnöttóttar, fullar
af rúsínum. Þetta þótti svo merkileg gjöf, að
konumar komu sér varla að því að skera í
þær. Eftir 1880 fer þessi brauðgerð að tíðkast,
og er þá jólabrauð bakað í hlóðum eins og
pottkökur.
Mér virðist að lýsingin á þessu heimili
muni svipuð [og á öðmm bæjum] og sanna
nokkuð aðalsvip sem er á heimilum yfirleitt
á þessum tíma á Héraði.
Að endingu langar mig til að geta eins
atburðar, sem fyrir mig kom á þessum tíma.
[Fyrirburður þessi er skráður framar í
handritinu. Hann átti sér stað haustið 1879,
þegar Kristján var vinnumaður hjá Páli í
Hrafnsgerði og var við heyskap á Asseli,
ásamt Olafi Amasyni o.fl. af þeim bæ.
Þetta er nokkuð löng saga, sem snýst um
dulsýn, sem Kristján sá þegar þeir gistu
á Asseli, og hann túlkaði sem fyrirburð
vegna skyndilegs dauða Ama vinnumanns,
föður Olafs. I lok frásagnar sinnar segir
Kristján að þetta sé eini yfirnáttúrlegi
atburður, sem fyrir sig hafí komið.]
Eitt sinn, þegar ég var í Hrafnsgerði, hjá þeim
Páli og Guðríði, það mun hafa verið snemma
sumars. Ég kom eitthvað þar að utan, sjálfsagt
frá því að ganga við fé. Þegar ég kom á hjalla
skammt fýrir utan túnið, situr spói þar á háum
steini og vellir í ákafa.
Það blossaði upp í mér gamla íþrótta-
löngunin, [ég] fæ mér steinkörtu og miða,
læt ijúka. Spóinn steyptist steindauður niður
af steininum, og þó var þetta á talsvert löngu
færi. Ég hleyp til og tek spóann; þetta var
skrokkstór spói og feitur.
En svo stóð á heima, að Páll lá í einu
þessu blóðspýtingskasti sínu, sem öllum var
hryggðarefni, en á þeim árum var ekki mikið
um nýjan mat á bæjum, ekkert annað en súrt
og saltað, og svo var nýmjólkin. Ég fór svo
heim með spóann, til frú Guðríðar, sagði
henni frá málavöxtum; hún hló að mér og
varð allshugar fegin, og víst var um það að
hún matreiddi spóann handa Páli, og honum
varð gott af, eins og til var ætlast. Mér er alltaf
í fersku minni hvað þau voru bæði glöð yfir
þessari smávægilegu heppni minni.
Og nú man ég það einnig, að eftir að
Páll komst á fætur úr þessu kasti sínu, að ég
var inni staddur. Páll gekk um gólf og sneri
tóbaksbauknum milli fingra sér, sem hans var
oft vandi, og sagði brosandi: „Það er líklegast
að þú eigir talsvert af líftórunni í mér í þetta
sinn“, og fannst mér þetta meira þakklæti en
ég átti skilið fyrir annaðeins lítilræði. Fleiri
sögur af líku tagi gæti ég sagt frá æskuárum
mínum, en læt hér staðar numið, en því neita
ég fastlega, að í öllum þessum tilfellum hafi
vaknað hjá mér nokkur drápslöngun, heldur
einhverskonarhálfósjálfráð íþróttahneigð, og
enn þann dag í dag hefi ég gaman af að horfa
á óþvingaða bamaleiki.
[Fyrr í þessum kafla segir höf. frá því
er hann rotaði geithafur, með steinkasti,
en habbi jafnaði sig fljótt. Það gerðist
í Vopnafirði. Þar gerðist það líka, að
Kristján, sem þá var 12 ára, kastaði steini
á arnarhreiður á Amarstapa við Leiðarhöfti,
og birtist sú saga í Múlaþingi 37, 2011,
bls. 156.]
Fáein orð um tengdaforeldra mína
Oddur Jónsson og Sólveig Guðmundsdóttir
bjuggu allan sinn búskap á Hreiðarsstöðum
í Fellum, rýrðarkoti, en hægu. Honum var
gefið það af gamalli konu, að mig minnir. Þau
eignuðust 9 börn, 7 dætur og 2 syni, sem öll
56