Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Blaðsíða 92

Múlaþing
sem ekki voru endilega hliðhollir Alþýðu-
bandalaginu, vildu stuðla að því að blaðið
væri til staðar áfram. Til dæmis ef blaðið
lenti í fjárhagskröggum þá var oft leitað
til stærstu auglýsendanna og þeir studdu
blaðið með því að auglýsa meira eða oftar
en þeir höfðu kannski þörf fyrir. Það var í
raun stuðningur við útgáfuna.20
Þó tími flokksmálgagna sé formlega liðinn
fer því tjarri að hagsmunatengsl fjölmiðla
við samfélagið séu úr sögunni. Blaðamenn og
ritstjórar eru eftir sem áður oft í þeirri stöðu að
lenda milli eigandans sem greiðir þeim laun
og þeirra sem þeir telja sig vinna í þágu, þ.e.
almennings og lesenda.21 Þó opinberar styrk-
veitingar til blaðaútgáfu haft verið aflagðar
hér á landi er ekki svo í mörgum af nágranna-
löndunum (þar eru þær hins vegar jafnan
beinn stuðningur við fjölmiðla en ekki sem
útgáfústyrkir til stjómmálaflokka). Stjómvöld
víða á Vesturlöndum, þ.á m. á Norðurlöndum,
hafa stutt við svæðisbundna blaðaútgáfu í
þeirri viðleitni að koma í veg fyrir blaðadauða
sem rekja má til auglýsingamismunar. Þetta
hefúr borið nokkurn árangur en þessi styrkja-
kerfi em þó víðast mjög umdeild og hefúr því
verið haldið fram að þau leiði til mismununar
og að blöðin verði háð ríkisvaldinu til viðbótar
því að vera háð eigendum sínum.22 Ritstjórar
íslenskra svæðisblaða virðast skiptast nokkuð
í tvö hom í afstöðu sinni til blaðastyrkja,
samkvæmt niðurstöðu könnunar sem gerð
var árið 2010.23
20 Viðtal. Höfundur við Smára Geirsson, 22. janúar 2014.
21 Þorbjöm Broddason: Ritlist, prentlist, nýmiðlar, s. 45-50.
22 Þorbjöm Broddason: Ritlist, prentlist, nýmiðlar, s. 52.
23 Vef. Þröstur Emir Viðarsson: „Héraðsfréttablöð. Staða og framtíð
eftir efnahagshrun“, Lokaverkefni við Hug- og félagsvísindasvið
Háskólans á Akureyri, Akureyri 2010, s. 29.
http://skemman.is/stream/get/l 946/5856/14908/1/
Héraðsfréttablöð_-Staða_og_framtíð_eftir_efnahagshrun.pdf.
[sótt 3. desember 2013].
Ausíri og Austurland: Eignarhald,
umgjörð og afskipti eigenda
Vikublaðið Austurland var í eigu kjördæmis-
ráðs Alþýðubandalagsins á Austurlandi, en
Alþýðubandalagsfélagið í Neskaupstað sá
um útgáfu blaðsins og var kosið í ritnefnd á
aðalfundi félagsins. Hlutverk ritnefndar var
að veita ritstjóra/framkvæmdastjóra aðhald
varðandi rekstur og efni blaðsins, en einnig
var algengt að blaðstjórnarmenn skrifuðu
leiðara.
Austri var í eigu Kjördæmissambands
Framsóknarflokksins á Austurlandi og rekinn
af því. Blaðstjóm var kosin á kjördæmis-
þingum. Hún fylgdist með rekstri blaðsins
og samþykkti reikninga þess. A kjördæmis-
þingum flutti fulltrúi blaðstjórnar skýrslu um
starfsemi blaðsins, en svipað fyrirkomulag
var viðhaft á aðalfundum kjördæmisráðs
Alþýðubandalagsins varðandi útgáfu Austur-
lands. Síðustu tvo áratugi útgáfu Austra
virðist blaðstjóm þess ekki hafa verið ætlað
neitt ritstjómarlegt hlutverk og virkni hennar
var mismikil. Bæði voru blöðin rekin sem
áskriftar- og/eða lausasölublöð og studdist
rekstur þeirra löngum mest við þær tekjur.
Gagnrýnin sem beindist að flokksmál-
gögnum á 9. áratug 20. aldar var oftar en ekki
vegna (meintra eða raunvemlegra) afskipta
stjómmálamanna af útgáfunni. Fyrrnm starfs-
menn Austra og Austurlands em almennt
sammála um að bein afskipti hafí verið lítil
á þeirra blöðum. Helst virðast blaðstjómir-
nar hafa haft hlutverk varðandi umsjón með
rekstri og fjárhag blaðanna og eins er nefnt
að þær hafi komið að mannaráðningum. Það
kom þó ekki í veg fyrir að óflokksbundið fólk
væri ráðið í störf ritstjóra og blaðamanna.
Eftir að Austri og Austurland breyttust
í fyrirtæki með fasta starfsmenn var það
ekki í verkahring pólitíska baklandsins að
hafa bein afskipti af efnistökum og ritstjórn,
þar réðu blaðamenn og ritstjórar (eða stað-
genglar þeirra). Tveir af fyrrum starfsmönnum
90