Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Page 128

Múlaþing
Þann 18. september sama haust svarar
hreppsnefndin bréfi Guðjóns og óskar til-
boða annars vegar í jarðeignina og hins vegar
leigutilboðs. Hinn 30. dag sama mánaðar
fjallar hreppsnefnd um kauptilboð frá Guðjóni
auk leigutilboðs. Þar ákveður hreppsnefndin
að gera Guðjóni gagntilboð um leiguna til
10 ára með helmings hækkun afgjaldsins. I
framhaldinu fer af stað samningaferli milli
samningsaðila um leigu jarðeignar hreppsins
í Sandvík, sem skv. hreppsbókum virðist enn
ekki formlega lokið 7. júlí 1951. Þrátt fyrir það
virðast hrossin komin til Sandvíkur haustið
1950 og má hugsa sér að óformlegt samþykki
hafí verið fengið fyrir beitinni í ljósi þess að
samningaviðræður voru hafnar. Einnig má
vera að Guðjón hafi haft sterka stöðu í málinu
þar sem hann í bréfum sínum ítrekar stóra
peningaskuld sem hann á hjá hreppssjóði
enda nýhættur oddvitastarfi sem hann sinnti
í 22 ár, frá 1928-1950.
Sandvíkurjarðimar áttu vissa tölu hundraða
hver, en engin þinglesin landamerki voru
milli þeirra. Hluti jarðanna var í eigu Norð-
fjarðarhrepps og sóttu bændumir um leyfí
fyrir hrossabeitinni á ítölu hreppsjarðanna
eins og áður getur. Sandvík er frá náttúmnnar
hendi haganlegt aðhald og ágætlega til þess
fallin að halda þar útigöngustóð. Víkin er bæði
grösug og landdrjúg með rekþarabeit og afgirt
ljöllum þannig að yfir há skörð er að fara til
að komast landveg til næstu byggða. Vegna
þessarar umgjarðar, sem lokar svæðinu svo
vel, tolldi stóðið ætíð vel þama og fór aldrei úr
víkinni af sjálfsdáðum enda Sandvíkurskarð
í um 500 metra hæð yfir sjó. Hugmyndin var
að láta stóðið ganga sjálfala í Sandvík allt árið
og taka folöldin undan til slátmnar á haustin.
Herdís Guðjónsdóttir ffá Skuggahlíð segir
að hugsun föður síns með þessu fyrirtæki hafi
verið að rétta við Ijárhagserfíðleika í kjölfar
áfalla af völdum slæms árferðis og húsbmna
þegar íbúðarhúsið í Skuggahlíð brann 11.
ágúst 1949 með þeim afleiðingum að fímm
Skjóni frá Ytra-Dalsgerði (Sandvíkur-Skjóni) á góðum
degi. Ljósmyndfrá Jónu Hermannsdóttur.
manns úr ijölskyldunni fómst. Strax var hafm
bygging á stóru íbúðarhúsi í Skuggahlíð á
gmnni þess gamla, tvílyftu með kjallara, og
flutt inn í það í desember sama ár.
Vorið 1949 varð Austfirðingum lengi
minnisstætt sökum ótíðar lengi fram eftir.
Sumarið 1950 var með eindæmum óþurrka-
samt í Norðfirði, það byrjaði að rigna í byrjun
júlí og rigndi fram í ágúst. Um höfuðdag
breytti til betri tíðar og var hægt að hefja
heyskap að nýju og nýttu bændur haustið til
að drýgja heyfeng eins og kostur var. Heyið
sem búið var að setja í sæti fýrir rigningamar
var að sögn Herdísar líkara kúamykju heldur
en töðu og mun ekki nema helmingurinn af
því hafa nýst. Þetta haust var gripum fækkað
stórlega á bænum, einkum sauðfé. Þessar
ástæður lágu m.a. fyrir því að þeir Guðjón og
Hermann lögðu í lyrmefnda hrossarækt til að
bæta fjárhag eftir áföll undangenginna ára.
Vorið 1951 var útvegaður foli til að ganga
í stóðinu. Fyrir valinu varð skjóttur foli frá
Ytra-Dalsgerði í Eyjafirði undan Nökkva frá
Hólmi. Talið er að Gunnar Bjamason hrossa-
ræktarráðunautur hafi hlutast til um val á
folanum enda hafði hann dálæti á homfírsk-
ættuðum hestum. Skjóni var jarpskjóttur, hött-
126