Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Síða 131

Sandvíkurstóðið
Eins og áður segir var þessi hrossabúskapur
nokkuð sérstakur á austfirska vísu og ekki
þótti blása byrlega fyrir þeim mágum að fá
þennan annálaða harðindavetur í byrjun. Fátítt
var í fjórðungnum að stóð fylfullra hryssa
gengi sjálfala árið um kring. Ymsir töldu þetta
óráð og véku aldrei af þeirri skoðun. Ekki var
laust við að eigendum einkajarða í Sandvík
þætti gengið á þeirra hlut með beitinni enda
fjárbeit áfram stunduð í víkinni og voru sumir
hverjir mjög mótfailnir hrossagöngunni þar
og mátti merkja meinbægni af þeirra hálfu
gagnvart fyrirtækinu.
Kæra barst Dýravemdunarfélagi Islands
veturinn 1951 þar sem athygli var vakin á
slæmri meðferð útigönguhrossa í Sandvík.
Þann 13. febrúar sama ár hefur formaður
félagsins samband við sýslumann Sunn-
mýlinga á Eskifirði um málið og í kjölfarið
kynnti sýslumaður sér málavöxtu og lofaði að
fylgjast með málinu áfram. Þorgeir mundi eftir
að sýslumaður hafði samband við bændur á
Barðsnessvæðinu og bað þá að kanna ástandið
á hrossunum. Telur Þorgeir að aldrei hafi neitt
amað að hrossunum í Sandvík þennan vetur.
I kjölfar kærunnar komu umijallanir í Dýra-
vemdaranum og Þjóðviljanum um sama mál.
Viðmælendur telja fréttaflutninginn sem þar
var birtur mjög ómaklegan gagnvart eigend-
um stóðsins, og ástand hrossanna hafi aldrei
verið svo slæmt sem þar er haldið fram. Þótt
Sandvík snúi mót norðaustri og veður geti
orðið óblíð, snýr víkin einnig vel við sólu,
og þegar hennar fer að gæta í lok vetrar tekur
fljótt upp snjó ef hann kemur að ráði.
Ekki virðast hafa orðið frekari eftirmálar
vegna kæmnnar og mun sýslumaður ekki hafa
séð ástæðu til þess að grípa frekar í tauma
vegna Sandvíkurhrossanna. Það segir sína
sögu um að ástandið hefur ekki verið eins
slæmt og af var látið, en háværustu óánægju-
raddirnar þögnuðu samt aldrei þann tíma
meðan þessi hrossabúskapur varði.
Sandvíkurhundruð. Margrét Jóhannesdóttir frá Parti
stendur í bæjardyrum. Ljósmynd: Sveinbjörn Guðmunds-
son.
Úrbætur
Eftir hinn snjóþunga vetur 1950-1951 og
andmælin sem honum fylgdu réðust bændur-
nir í að heyja handa hrossunum suður í Sand-
vík til að eiga þess kost að gefa þeim ef á
þyrfti að halda. Frá Skuggahlíð fór Guðjón
ásamt Herdísi dóttur sinni og Armanni bróður
sínum, en frá Hofi hjónin Hermann og Karla.
Amboðin reiddu þau á klökkum suður-
eftir. Þau bjuggu um sig á bænum Sandvíkur-
hundmðum og slógu þar heimatúnið með orfi
og ljá og rökuðu heyinu saman með hrífum. Á
einni viku tókst að klára slátt og hirða töluvert
af heyjum en síðan varð að gera vikuhlé á
heyskapnum vegna óþurrka. Þá var farið heim
með sláttuamboðin en síðan farið aftur suður
og klárað að þurrka og taka saman töðuna.
Tókst með þessu átaki að fylla heyhlöðu á
bænum Hundruðum.
Til er hljóðupptaka með frásögn Herdísar
af þessari ferð hjá tengdasyni hennar Sigurði
Kristjánssyni. Heyið nýttist þó aldrei eins og
til stóð því að skagfirsku hrossin vom óvön
heygjöf og sjaldnast tók fyrir jörð í Sandvík.
Það mun aðallega hafa verið annan veturinn
sem eitthvað gafst af heyinu en hrossin virt-
ust frekar kjósa beitina ef þess var kostur.
Restin af heyinu mun því hafa orðið ónýtt með
tímanum. Einnig var opnaður gafl á útihúsi
á bænum til að hrossin gætu gengið inn í
129