Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Page 155

Ornefni í Möðrudalslandi
er ég man fyrst en eru alltaf að lækka, en aftur
á móti að myndast dysjar í Illasundi sunnan
við bæ. Það mátti heita allt slétt og þurrt um
aldamótin 1900 og mjög lítið um leirtjar-
nir sem nú eru. Þá mátti hleypa fjörhesti frá
Vatnsstæðismelum út að Tindhól og heim,
allt sléttar þembur lítið grónar.
Þá er suðaustur af bænum Grundin hrjóst-
rug, snögg og blásin. Dálítið sunnan við ána
er eini bletturinn sem er að blása upp nú en
þó lítið og hjá Einstakamel er blástur tals-
verður. Sunnan við Einstakamel voru há börð
er ég var drengur og grófum við Steingrímur
Þorláksson þar inn hús og hlóðum grjóti að
innan, en þakið var sjálfgjört úr barðinu.
Ofan við Einstakamel eru Einstakamels-
dvsiar þá Hveralækskinn. Efra og Neðra
Melasund sunnan við Hveralækinn og Skenk-
ur þar suður af utan Bæjarár. Hveralæksalda
er ofan við Kinnina. Þá eru Bæjarmelar svðri
og ytrj ofan við Grundina, þeir voru stórgrýttir
fyrst er ég man en nú er búið að flytja þaðan
allt grjótið heim, svo varla sést steinn nema
stórbjörg örfá sem eru einnig að skríða heim
smátt og smátt.
Útland
Utan Sauðár hefur allmiklum breytingum
tekið síðan fyrst ég man eftir mér. Það hefur
bæði blásið og gróið upp aftur all víða. Með-
fram tjallgarðinum frá Sauðá og út að Hrúthól
eru Hrúthólagigar niður að Hrúthólaöldu sem
liggur útfrá Sauðafelli. þeir voru áður ágætt
melengi er ég man fyrst, en áður voru stórir
laufflákar út og austur af Sauðafelli, austan
við Sauðafell og út að stórum steini sem er
í miðjum Hrúthólagígum. Það var kallaður
áður Laufflötur. þar var slegið lauf þegar ég
man fyrst eftir, hann var þá æði stór sunn-
an við steininn. Ennfremur voru kallaðar
Hrúthólatorfur sunnan við Hrúthól. Nú er
melur óðum að hverfa í Hrúthólagígum en
aftur að koma toddar um allar sléttumar austan
við Sauðafellið út á vtri SauðafellshóL svðri
Sauðafellshóll er einnig til. Þá eru Nipagígar.
lítil og léleg skora og torfur í Nipa. sem era
að hverfa nú. Nipi, þá Jökulkinn og Gígar. þá
Ysta Kerling og Kerlingarmelur. þá Grasa-
lækur sprettur upp hjá Ystu Kerlingu og
rennur ofan í Skarðsá í Fremra Grasanesi.
Þar er alveg eins og fyrst er ég man. Sömu-
leiðis Ytra Grasanes. mest berjalyng. Þá er
Skarðhrvggur og Skarðhrvggsmelur austur af
Vegaskarði. Þar var mikið melland sem er nú
óðum að hverfa og koma graslendi í staðinn
en ekki hefur verið slegið þar ennþá en fer að
líða að því að það sé hægt að slá þar með vél,
hrossanál og gras. Þá er Síki sem vegurinn
liggur um og Selárevrar. Síkið er mikið þurrt
nú en lélegt gras í því, en þó er nú dý efst í
því og bleyta norðaustast. Seláreyrar eru nú
að verða lélegar mest gráþursaflisjur og lauf
þar sem lægra er, þar hefur stundum eða oft
áður verið heyjað lauf. Selárklauf er þar sem
Selá gengur í gegnum hrygginn. Nafnið Selá
er dregið af Seli þar sem ær voru nytjaðar
(mjólkaðar) í gamla daga og búið til skyr,
smjör og ostar.
Þá er suðvestur af Ystu-Kerlingarmel,
Breiðastvkki og lækur samnefndur, Breiða-
stvkkislækur sprettur upp út af Miðkerlingu
og rennur niður að Skarðhrygg. Þar er kallað
Breiðastykki sem hann rennur vestur og er þar
að koma hrossanál og talsvert gras, verður
líklega engi síðar. Svo beygir lækurinn fram
með Skarðhryggnum, þar er lítilsháttar gras
meðfram honum, en stórir gígar í Skarðhrygg
að austan sem eru í rýrnun nú. Draatorfa
er kölluð austan við Breiðastykkislækinn,
sem nú er oft kallaður Dragtorfulækur. er
þar kemur sunnar og svo Selá sunnan við
Dragtorfuna. A Dragtorfu vora laufengjar í
tíð Sigurðar Jónssonarum 1850-70. Þá voru
miklar laufengjar ofan við Sauðafellið á Lauf-
flöt. Nú er mjög lítið um lauf á Dragtorfu og
alls ekki engi.
Þá eru Sellöndin vtra og svðra. I þeim var
heyjað mikið er ég var ungur en er nú að verða
153