Morgunblaðið - 11.03.2022, Síða 58

58 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 11. MARS 2022
dag. Grettir er mildastur, Reykir er reyktur
ostur, Vesturós er aðeins bragðmeiri og svo
eru Feykir og þroskaðri Feykir 24+ með
ríkjandi saltkristöllum í.“
Perur í sneiðum hreinsa bragðlaukana
Hvað með ávexti og skraut? „Það er allt
leyfilegt með ostum, en það er ávallt vinsælt að
bera fram eitthvað sætt með ostunum, svo sem
litrík ber og ávextir. Það er af sem áður var er
allir skreyttu með vínberjum. Það er um að
gera að nota alls kyns litrík ber, svo sem jarð-
arber, bláber, brómber og blæjuber. Síðan er
það ávextir, svo sem melónur, perur í sneiðum
sem heinsa bragðið milli tegunda, mand-
arínulauf, gráfíkjur, exótískir ávextir og svo má
ekki gleyma þurrkuðum ávöxtum. Að lokum er
gott að hafa eitthvað salt og kryddað með ost-
um. Það getur verið kjötálegg, hnetur, ólífur,
basil, krydd chutney, sítrónu-curd, dijon-
sinnep eða chili-sulta. Með ostunum þarf eitt-
hvað stökkt svo sem ósaltað þunnt kex og
brauðstangir en einnig snittubrauð.“
Ostabakkar eiga að vera litríkir
Hvað þarf að hafa í huga við að skreyta
ostabakkana? „Það er um að gera að
skreyta bakkana sem mest með meðlæt-
inu sem passar með ostunum. Segja
má að því meira sé því betra og girni-
legra en þó má líka hafa færri teg-
undir og meira af hverju. Óskrifuð
regla er að nota alltaf að minnsta
kosti þrjá liti við framreiðslu á
matardisk og það á líka við um
osta og skreytingar. Það er gott
að byrja á að ákveða staðsetn-
ingu bakkans á veisluborðinu og
raða síðan ostunum þannig að þeir
snúi rétt að þeim sem snæðir þá.
Það er lykilatriði líkt og með kökur
að skera nokkrar sneiðar eða fleyg úr
ostinum ef þeir eru kringlóttir og leggja
ofan á ostinn eða til hliðar því fólk er oft
ragt við að skera fyrstu sneiðina. Gott er að
setja tannstöngla í ostateninga og muna að
hafa eina litla skál með tveimur brotnum tann-
stönglum í nærri bakkanum fyrir þá notuðu.“
Gestirnir geta valið eftir sínum smekk
Guðbjörg Helga segir ástæðuna fyrir því að
hafa brotna tannstöngla vera svo að fólk átti sig
á að notaðir tannstönglar eru ekki nýir. Er ost-
unum hefur verið komið fyrir er meðlætinu
raðað í kringum þá til dæmis kexi, pepperoni,
salami og hráskinku. Hnetur, ber, þurrkaðir of
ferskir ávextir svo sem perur og gráfíkjur,
súkkulaði og piparkökumolar. Ber og hnetur
eru afar hentug til að fylla upp í eyður á bakk-
anum sem myndast milli ostanna.“ Það er um
að gera að velja allt sem okkur finnst gott sam-
an á bakka að hennar mati.
„Ostaveislur eru mjög sniðugar því við þær
er hægt að tengja svo margt meðlæti og leyfa
síðan gestunum að velja að smekk.“
Gott að bera fram súkkulaði með ostum
Fjölbreytnin í ostaúrvali er alltaf að aukast,
svo sem með Ostakjallaranum og Goðdölum en
bæði þessi vörumerki smellpassa á veislu-
borðið, gráðaostur með piparkökum eða 56%
súkkulaðibita er síðan algert sælgæti að henn-
ar mati. „Enn fremur hafa ostafondú, þrátt fyr-
ir að eiga alltaf sinn fasta sess, þróast út í ofn-
bakaða og innbakaða mygluosta í dag. Það er
hægt að kaupa stóra kílóa mygluosta í osta-
borðum verslana og einnig hjá Mjólkursamsöl-
unni ef allt þrýtur. En ef fólk vill gera hefð-
bundið ostafondú með snittubrauði þarf ekki að
E
f marka má Guðbjörgu Helgu Jó-
hannesdóttur eru smáréttahlaðborð
að sækja í sig veðrið. Ekki síst
vegna þess að þá fá veislugestir
tækifæri til að raða á diskinn sinn
eftir smekk og maturinn, sem dreift er víða,
verður til þess að fólk færir sig til og talar
meira saman en gert er við hefðbundið sitjandi
borðhald. „Það eru kostir og gallar við bæði
köld og heit veisluborð, og síðan smáréttaborð,
en mér finnst þau síðarnefndu miklu fjölbreytt-
ari og skemmtilegri hvernig sem á það er litið.
Kostir smárétta eru ótvírætt þeir að auðvelt
er að mæta ólíkum matarstíl fólks og auðveld-
ara fyrir fólk með ýmis matarofnæmi að finna
eitthvað girnilegt á veisluborðinu. Enn fremur
er hægt að halda smáréttaboð í minni sal og í
heimahúsi, því þau krefjast ekki sitjandi borð-
halds, heldur er hægt að snæða standandi og
dreifa þess vegna réttum á mörg borð. Þá eru
gestirnir færanlegri, þeir kynnast betur og
spjalla meira saman. Það er fátt leiðinlegra en
að fá fjölda gesta sem taka frá sæti og sitja og
enginn talar nema við næstu sessunauta.“
Það eina sem til þarf er áhugi á mat
Áskoranirnar við að vera með smárétti eru
smávægilegir að mati Guðbjörgu Helgu.
„Suma smárétti er erfitt að gera með löngum
fyrirvara, því til dæmis brauðsnittur geymast
illa og það eru flestir að keppa við tímann á
fermingardaginn sjálfan, svo þá er gott skipu-
lag og val á réttum eitthvað sem mikilvægt er
að huga að.“ Ostabakkar eru myndrænir og
litaglaðir með fjölbreyttu meðlæti sem auð-
veldlega má útbúa daginn fyrir veisluna að
hennar mati.
„Þeir eru fallegir
á veisluborði og
einföld lausn
þar sem ekkert
er rétt eða
rangt er til við
framsetningu
þeirra og því á færi
allra að búa til girni-
legan og fjölbreyttan
bakka eða ostaborð.“
Sniðugt að bera fram allt að sjö osta í einu
Hvaða osta er sniðugt að nota á ostabakk-
ana? „Það er gott að hafa að lágmarki þrjá osta
og allt upp í sex til sjö osta, eftir því hvert til-
efnið er. Eins þarf að taka tillit til fjölda veislu-
gesta og annarra rétta á boðstólnum. Það er
gott að raða saman ostum að smekk og um að
gera að hafa þá fjölbreytta ef það eru margir
veislugestir.“ Úrvalið er mikið af ostum í versl-
unum víða um landið. „Ef við tökum sem dæmi
mygluosta, þá eru um að gera að velja þá mis-
munandi í laginu og með mismunandi myglu,
þar eð hvítmyglu, græn- og blámyglu. Síðan er
algengt og auðvelt að útbúa ostateninga úr ost-
bitum en þá eru þeir skornir í sirka eins senti-
metra teninga. Þá er vinsælt að hafa einn mild-
an til dæmis Góðost eða Óðalsost fyrir börnin
og síðan krydd-havarti vegna útlits og bragð-
bætta og þroskaðri osta frá Ostakjallaranum
og Óðalsostalínunni. Kryddostar eru síðan fal-
legir og vinsælir, svo sem Mexíkó- og hvít-
lauksostur og síðan sjáum við sífellt fleiri nota
hina vinsælu osta frá Goðdölum á ostabakka í
Guðbjörg Helga Jóhannesdóttir er
sérfræðingur að setja saman girni-
lega osta á bakka. Hún mælir með því
að allir prófi sig áfram og að bera fram
ostana við stofuhita.
Guðbjörg Helga er á því að allir geti búið til girnilegan ostabakka. Takið eftir því hvað jarðarberin, hneturnar, skinkan og frönsku makkarón-
urnar gera mikið fyrir útlit ostabakkans á þessari mynd. Eitt er víst að allir ættu að finna eitthvað við sitt hæfi á svona veisluborði.
„Það geta allir
búið til fallega
ostabakka“
Guðbjörg Helga Jóhannesdóttir er snillingur í að
gera fallega ostabakka sem hún skreytir með alls
konar girnilegu, sem dæmi súkkulaði, perum og
dásamlegu snittubrauði.
Elínrós Líndal | elinros@mbl.is
Glæsileg osta-
veisla gerir góða
fermingarveislu
aðeins betri.