Torfhildur - 01.04.2007, Síða 90

Torfhildur - 01.04.2007, Síða 90
AðaIsteinn Hakonarson 5. Lengd hins tuíhljóðaða é Þótt við höfum komist að þeirri niðurstöðu að j í íslensku sé liálf- sérhljóð og hafi verið síðan í forníslensku hefur því ekki verið svarað | hvort é hafi einhvern tíma verið eiginlegt tvíhljóð. í þessum kafla verður annars vegar reynt að komast að niðurstöðu um lengd seinni hluta ie sem Jóhannes og Björn Karel deildu um og hins vegar um meint tvíhljóðseðli hljóðasambandsins. Eins og áður sagði töldu Jóhannes og Björn Karel að ie eða ié hefði verið tvíhljóð. Munurinn er hins vegar sá að Björn gerði ráð fyrir því að seinni hluti ie hefði verið langur, þ.e. ié, en Jóhannes taldi eðlilegra að gera ráð fyrir að seinni hlutinn hefði verið stuttur en ie, sem heild, langt í ljósi tvíhljóðseðlisins. Breytingarnar sem verða á rími í kjölfar tvíhljóðunar é eru þær að á 14. öld fer é að ríma við gamla langa æ-ið og stutta é-ið.33 Á rímið é : e minnist Jóhannes alls ekki og Björn veitir því ekki þá athygli sem það verðskuldar. Hann skýrir það þannig að af því að seinni hluti ié haföi sama hljóðgildi og e var rímið þolað þótt lengdarmunur væri. Björn gefur hins vegar ekki skýringu á því af hverju telja eigi j að hljóðgildi e og ié hafi verið eitt og hið sama ef síðari hluti ié hélst langur. Ef aftur á móti er gengið út frá því að ie hafi haft stuttan síðari hluta er eðlilegt að ætla að hann hafi opnast til samræmis við stutt e.34 Jóhannes segir ie hafa getað rímað við æ vegna þess að ie var tvíhljóð og því langt eins og æ en hljóðgildismunur hafi verið lítill. Björn felst ekki á þá skýringu eins og áður var sagt frá (§3.3) og telur að slíkt rím geti aðeins skýrst af því að ié hafi haft langan síðari hluta sem var svipaður að hljóðgildi og æ. Það er erfitt að hnjóta ekki um það hve litla athygli bæði Jóhannes og Björn veita ríminu é : e. Þó sýnir yfirlit Björns sjálfs að það rím er miklu algengara en rímið é : æ. Þegar heimildirnar vísa í gagnstæðar áttir er ekki úr vegi að skoða þær betur og sjá hvort þar er allt með felldu. Björn fann fjögur dæmi um rím é : æ úr helgikveðskap frá 14. I 33 Fram til 1300 er é ekki rímað við annað en sjálft sig utan eitt tilvik í Illugadrápu Odds Breiðfiröings frá um 1000, sætt: létta (Björn K. Þórólfsson, 1929: 234). 34 Á einum stað segir Björn reyndar: „Der er af vokalen é farst udviklet ’e, som snart blev til ié, hvilken tvelyd tidiig er'gaaet over til lydforbindelsen jé.“ Ef til vill á nann við að seinni hlutinn hafi verið stuttur og þar með faliið saman við gamla stutta e á því stígi þegar i fyrri hlutinn var skriðhijóð (Björn IC Þóróifsson, 1924: 78).
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174

x

Torfhildur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Torfhildur
https://timarit.is/publication/1919

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.