Skógræktarritið - 15.10.2010, Blaðsíða 24

23SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
hvernig þær lifa og vaxa í ökrum eða hversu langa
ræktunarlotu þær þurfa til að verða söluhæf jólatré.
Rauðgreni hefur verið ræktað og notað sem jólatré
undir birkiskermi undanfarna áratugi, en er nánast
horfið af markaði sem lágvaxið jólatré, vegna breyt-
inga á tegundanotkun í fjölnytjaskógrækt þegar hún
færðist alfarið út á berangur. Spennandi er að sjá
hvort hægt sé að snúa þeirri þróun við, ef ræktunar-
aðferð verður notuð sem veitir rauðgreni það skjól
sem það þarf við upphaf ræktunar.
Áhuginn fyrir blágreni hefur aukist undanfarin ár,
það lofar góðu sem jólatré og er að mati höfunda
kannski sú grenitegund sem mesta möguleika hefur
til að verða vinsælt og algengt íslenskt jólatré, vegna
meira ræktunarþols, fegurðar og barrheldni. Blá-
greni fer almennt illa út úr sitkalúsarfaröldrum sem
verða hér með nokkurra ára millibili 13 og ræktunar-
módel með því í hraðræktun þurfa því að innihalda
reglulegar varnaraðgerðir gegn slíkum plágum.
Stafafura, algengasta íslenska jólatréð, kom ekki
vel út á fyrsta ári tilraunarinnar eins og áður hefur
komið fram. Spurning er hvernig hún þróast í ökrum
og hvernig hún þrífst innan um greni. Til dæmis þarf
örugglega að beita klippingum og toppstjórn svo að
hún verði ekki ofvaxin og gisin sem jólatré. Það á
eftir að koma í ljós, en stafafura er mjög gott tré í
jólatrjáarækt í ökrum ef hægt er að stjórna vaxtar-
lagi hennar. Það er auðvelt að rækta hana um allt
land, hún er barrheldin og fallegt jólatré. Aukning
í sölu stafafuru undanfarinn áratug sýnir að hún
hefur verið tekin í almenna sátt sem jólatré af Ís-
lendingum (4. mynd).
Af öðrum tegundum sem koma helst til greina í
jólatrjáaræktun hérlendis eru fjallaþinur og lindi-
fura (Pinus cembra) mest spennandi. Auka þyrfti
rannsóknir á þessum tegundum og kvæmum þeirra,
til að finna sem öruggastan efnivið fyrir íslenskar
aðstæður. Einnig þyrfti að kanna betur hvernig þær
henta í ræktun á frjósömum ökrum. Báðar þessar
tegundir eiga það sameiginlegt að þurfa gott skjól í
upphafi ræktunar og vera frekar viðkvæmar fyrir of
hafrænu veðurfari, svipað og rauðgreni. Þetta eiga
þær því sameiginlegt með flestum trjátegundum sem
henta í jólatrjáarækt hér, sem dregur úr notkunar-
möguleikum þeirra í ákveðnum landshlutum.
Niðurstöður þessa verkefnis staðfestu að þörf er
fyrir miklu meiri þekkingu um jólatrjáaræktun við
íslenskar aðstæður ef þessi búgrein á að vinna sér
sess innan íslenskrar skógræktar og landbúnaðar.
Til dæmis þarf að auka rannsóknir sem tengjast
kvæmavali, formun, ræktunaraðferðum og vörnum
gegn skaðvöldum og illgresi í jólatrjáarækt (5. mynd)
og sérstaklega að finna umhverfisvænni aðferðir
til þess. Auknar rannsóknir og þróun sem tengjast
arðsemi jólatrjáaræktunar og markaðssetningu
íslenskra jólatrjáa eru mjög mikilvægar. Bæði
til að kanna hversu lengi er hagkvæmt að auka
umhirðu til að auka gæði og nýtingarhlutfall
trjánna, en ekki síður til að finna leið inn á íslenska
jólatrjáamarkaðinn og gera íslensk tré áhugaverðari
og samkeppnishæfari við innflutta norðmannsþininn
(Abies nordmanniana).
Að setja upp langtíma rannsóknaverkefni er ferli.
Markmið ferlisins er að leita svara við ákveðnum
4. mynd. Höggvin jólatré á Íslandi frá 1993 til 2008. Myndin sýnir fjölda trjáa sem voru höggvin af Skógrækt ríkisins og
skógræktarfélögum og hvernig notkun rauðgrenis hefur minnkað og notkun stafafuru hefur aukist milli ára (Upplýsingar
úr Skógræktarritinu 1994-2008).