Skógræktarritið - 15.10.2010, Blaðsíða 46

45SKÓGRÆKTARRITIÐ 2010
á rýru skóglausu landi, þrjú voru vaxin birkiskógi
(Betula pubescens) og þrjú runnu um barrskóga.
Ríkjandi trjátegund í barrskógunum var lerki (Larix
sibirica), sem gróðursett var á árunum 1950–1970,
en einnig var talsvert af gróðursettum grenilundum
(Picea spp.) og furulundum (Pinus spp.) innan svæð-
anna.
Berggrunnur svæðisins er að mestu blágrýti sem
talið er hafa myndast fyrir meira en 9 milljónum
ára.13 Þar sem bergrunnurinn er mjög þéttur gætir
mikilla dragaáhrifa í lækjum. Meðal rennsli þeirra
lækja sem rannsakaðir voru var á bilinu 47 til
1568 l/s. Yfir rannsóknartímabilið (2007–2009)
voru talsverðar rennslissveiflur milli árstíða og
jókst vatnsmagnið 7–29 falt. Jarðvegsgerðin á
rannsóknasvæðunum er brúnjörð,14 meðal árshiti
1960–1990 var 3,4 °C og úrkoma að meðaltali 738
mm á ári.15
Rannsóknarsvæðin
Á hverju vatnasviði var sett upp mæli- og sýnatöku-
stöð þar sem allar reglubundnar mælingar voru
framkvæmdar og afmarkaðist rannsóknin af að-
rennslissvæðinu ofan stöðvarinnar. Sá þáttur rann-
sóknarinnar sem fram fór í vatni var framkvæmdur
á neðstu 50 metrum vatnasviðanna en rannsóknir á
landi náðu 400 m upp eftir þeim (helsta áhrifasvæði).
Gróðurfar var kortlagt og upplýsingarnar settar
inn í landupplýsingakerfi (GIS) til frekari greiningar.
Það reyndist vera mikill munur á gróðurfari svæð-
anna. Skóglausu mólendissvæðin voru 40% ógróin
eða þakin lítt grónum mel á meðan skógasvæðin
voru nánast algróin. Barrskógurinn á vatnasviðs-
Tafla 1: Nöfn og staðsetning rannsakaðra lækja á Fljóts-
dalshéraði, sem áttu upptök sín og runnu um skóglaus
vatnasvið (mólendi) (AS1-AS3), um vatnasvið sem vaxin
voru birkiskógum og -kjarri (AB1-AB3) eða um vatnasvið
með gróðursettum barrskógum (AG1-AG3).
Nafn lækjar Tákn Lengdargráða Breiddargráða
Mólendislækir
Hrafnsgerðisá AS1 N65 09.247 W14 43.891
Fjallá AS2 N65 01.261 W14 39.998
Nýlendulækur AS3 N65 01.421 W14 39.995
Birkiskógarlækir
Klifá AB1 N65 04.582 W14 48.126
Kaldá AB2 N65 10.573 W14 28.999
Ormsstaðalækur AB3 N65 06.240 W14 43.020
Barrskógarlækir
Buðlungavallaá AG1 N65 04.173 W14 49.754
Kerlingará AG2 N65 05.385 W14 45.260
Jökullækur AG3 N65 05.126 W14 46.323
2. mynd: Dæmi um læki sem rannsakaðir voru í Skóg-
Vatns verkefninu sem runnu um (a) skóglaust mólendi
(Hrafnsgerðisá), (b) birkiskóga (Klifá) og (c) barrskóga
(Buðlungavallaá).
Buðlungavallaá.
Klifá.
Hrafngerðisá.