Skógræktarritið - 15.10.2010, Blaðsíða 87

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201086
fyrir að þessi öfl leiki lausum hala. Skógar taka til sín
vatn, hreinsa það og miðla því áfram. Þá sía skógar
og tré loft og bæta gæði þess þar sem mengun er við-
varandi. Víða um heim er markvisst unnið að því að
auka trjágróður í stærstu borgum í því skyni að bæta
loftgæði þeirra. Skógar skapa einnig einstök vistkerfi
þar sem fjölbreytt lífríki þrífst.
Frumherjar í skógrækt á Íslandi börðust við erf-
iðar aðstæður, skilningsleysi og almenna vantrú á
skógrækt. Hver blettur landsins var nýttur til beitar
í harðri lífsbaráttu fátækrar þjóðar. Mikil vinna og
óbilandi ræktunarstarf frumherjanna, bæði í görð-
um einstaklinga og á stærri svæðum skógræktar-
félaganna, sannaði smám saman tilverugrundvöll
trjá- og skógræktar. Engum vafa er nú undirorpið
að þjóðin hefur nú almennt trú á skógrækt og sækir
í þá skóga sem vaxið hafa.
Breytingarnar eru miklar á 80 árum og margt
hefur áunnist í skógræktarmálum. Skógræktarfélag
Íslands á þar stóran hlut að máli. Hluti breytinganna
er tengdur almennum þjóðfélagsbreytingum. Nefna
má meðal annars eftirtalin atriði:
• Útbreiðsla skóga hefur lengi verið eitt helsta
baráttumál Skógræktarfélags Íslands. Skógar eru
nú farnir að setja mark sitt á landið og hröð út-
breiðsla nýskóga fer nú fram bæði á vegum opin-
berra aðila í skógræktarverkefnum og einkaaðila
í löndum sem þeir ráða. Sömuleiðis er sjálfgræðsla
skóga orðin áberandi á þeim svæðum sem hafa
verið friðuð og undirbúin m.a. með útbreiðslu
belgjurta.
• Hér á landi er trjágróður ekki síst nauðsynlegur
til að skapa skjól fyrir fólk og viðkvæman gróður
sem þrífst þá enn betur en ella og stuðlar að auk-
inni líffjölbreytni. Skjólið skapar betri skilyrði til
ræktunar sem ekki væri möguleg ella. Ýmsir berja-
runnar þrífast vel í skógum og skjóli, sveppir sem
fylgja trjátegundum skapa nýjar hefðir og athafnir
sem hægt er að nýta og efla enn frekar. Nýjar teg-
undir fugla fá athvarf og búfestu hér á landi og
ýmsar innlendar tegundir breiðast út.
• Áhugi á ræktun leynir sér ekki, t.d. leita þétt-
býlisbúar í ríkum mæli á landsbyggðina til afþrey-
Fundargestir hlýða á fræðslu Þórs Þorfinnssonar á Snæfoksstöðum. Mynd: BJ