Skógræktarritið - 15.10.2010, Blaðsíða 23

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201022
á frjósömu landi getur haft neikvæð áhrif á lifun
þeirra fyrsta árið. Lifun var þó almennt góð hjá
rauðgreni og blágreni en þó best í óábornu reit-
unum. Neikvæðust áhrif hafði áburðargjöfin á sta-
fafuru, sem varð fyrir talsverðu áfalli í þeim reitum
þar sem áburður var notaður við gróðursetningu
(3. mynd). Niðurstöður sýndu jafnframt að plöntur
með hæstan áburðarskammt á frjósömu landi voru
mun verr undirbúnar fyrir vetur um miðjan október
en plöntur sem höfðu fengið lítinn eða engan áburð.4
Það er þekkt að of mikið framboð af köfnunarefni
getur seinkað haustun trjáa. Þetta er þó ekki vel
þekkt fyrir barrtré á Íslandi, enda þau yfirleitt í
ræktun á landi þar sem skortur er á áburðarefnum.
Í ljósi þessara niðurstaðna var ályktað að best sé
að sleppa allri áburðargjöf við gróðursetningu í
frjósama akra. Þær niðurstöður eru í samræmi við
erlenda reynslu við jólatrjáarækt í ökrum,9 en gagn-
stætt þeirri hefð sem er hérlendis við gróðursetningu
trjáa í rýrt land.10
Áhrif illgresissamkeppni voru ekki áberandi á
niðurstöður fyrstu úttektar hvað varðar lifun, en
líklegt er að áhrif illgresis og sinu muni koma í
ljós á komandi vaxtarskeiði (2010). Notuð voru
örgresislyf til að halda niðri illgresi í aðaltilrauninni,
en aukatilraun var sett út til að rannsaka hversu
mikilvæg slík meðhöndlun er.
Ræktunaráætlun
Hluti af BS-verkefni fyrsta höfundar var að útbúa
tillögu að ræktunaráætlun eða ræktunarmódeli
fyrir jólatrjáaræktun í ökrum á Íslandi með „danska
ræktunarmódelið“ sem fyrirmynd. Ræktunaráætl-
unin var hugsuð sem leiðbeiningar um jólatrjáarækt
í ökrum með rauðgreni, blágreni og stafafuru við ís-
lenskar aðstæður. Áhugasömum er bent á að hafa
samband við höfunda og fá ritgerðina 4 senda í raf-
rænu formi.
Áætlunin var hönnuð fyrir allt tímabilið, frá
jarðvinnslu ári fyrir gróðursetningu til lokahöggs og
nær yfir samtals 13 ár. Ræktunarferlið inniheldur
leiðarvísi um tímasetningar áburðargjafa, notkun
örgresisefna, skordýraeiturs, íbóta, formunar,
toppstjórnar og lokahöggs. Ræktunaráætlunin er
fyrsta formlega tillaga eða „uppskrift“ að ræktun
jólatrjáa í frjósömum ökrum hérlendis, en verkefnið
„Hraðræktun jólatrjáa á ökrum“ er hugsað sem
prófun á lykilþáttum áætlunarinnar og það verkfæri
sem notað verður til að bæta hana um leið og reynsla
eykst innan þessa sviðs. Jafnframt hefur fyrsti
höfundur hafið meistaranám í skógfræði við LbhÍ,
þar sem áframhaldandi þróun jólatrjáaræktunar í
frjósömum ökrum er megin viðfangsefni hennar.
Tegunda- og kvæmanotkun
í jólatrjáarækt á Íslandi til framtíðar
Tegundirnar í tilraunaverkefninu hafa almennt
reynst vel á Íslandi sem jólatré og vitað er að þær
þrífast vel hérlendis þó að þær geri ólíkar kröfur
til umhverfisins.2, 11, 12 Lítið er hins vegar vitað um
3. mynd. Stafafura fyrsta haustið eftir gróðursetningu í frjósaman akur á Hvanneyri. Plönturnar fengu mismikla áburðar-
gjöf. Gróðursett án áburðargjafar (lengst t.v.), með hefðbundnum 12 g áburðarskammti sem notaður er í fjölnytja-
skógrækt (miðið) og með 24 g áburðarskammti (lengst t.h.). Myndir: EM